Categorie: Nieuws

Is dit het moment om een huis te kopen?

Het percentage Amerikanen met een eigen huis zakte onlangs naar het laagste niveau in twintig jaar tijd. Ook is het sentiment omtrent de woningmarkt in de Amerikaanse media vrij negatief, zie hier en hier. Volgens vermogensbeheerder Barry Ritholtz is dat juist een goed moment om een eigen huis te overwegen. In de Verenigde Staten zijn de huizenprijzen al behoorlijk gedaald, waardoor het weer aantrekkelijker is om in te stappen.

In zijn laatste column op Bloomberg stelt Ritholtz dat een eigen huis meer is dan een beleggingsobject. Wonen is een primaire levensbehoefte, een uitgave waar je toch niet onderuit komt. Wie gaat huren hoeft zich misschien geen zorgen te maken over groot onderhoud, maar bouwt er ook geen vermogen mee op. Dat terwijl mensen die een huis kopen iedere maand in zekere zin gedwongen sparen door hypotheekschuld af te lossen. Een eigen huis is in de basis een goede manier om vermogen op te bouwen, maar door de daling van de huizenprijzen raakten de voordelen van het hebben van een eigen huis ondergesneeuwd.

Nu de huizenprijzen in de VS niet meer verder dalen is voor Amerikanen die het zich kunnen veroorloven interessanter geworden om een hypotheek af te sluiten en een huis te kopen. De economische crisis zal namelijk niet eeuwig duren, aldus Ritholtz. Op een gegeven moment trekt de markt weer aan en dat is het goed om er op tijd bij te zijn.
Nederland?
Wanneer het ook in Nederland weer aantrekkelijk is om een huis te kopen is moeilijk te zeggen. In bepaalde gevallen is het inmiddels al goedkoper om te kopen dan te huren. Toch zullen de huizenprijzen in ons land nog enige tijd onder druk blijven staan, omdat men door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek simpelweg minder kan lenen dan voor de crisis. In Nederland zijn de huizenprijzen vanaf de piek in 2008 met iets meer dan 20% gedaald. Dat lijkt veel, maar als we de lange termijn grafiek erbij pakken zien we dat er nog steeds veel lucht in de Nederlandse woningmarkt zit.

Gemiddelde huizenprijzen in Nederland (via Huizenmarkt-zeepbel)

7 mei 2014
Consument krijgt minder door stijgende voedselprijzen

Door de stijgende voedselprijzen krijgt de consument minder waar voor zijn geld. Voedsel wordt in kleinere verpakkingen gestopt of verpakkingen worden simpelweg minder gevuld, zodat de prijzen van de artikelen gelijk kunnen blijven. Na CNBC komt nu ook TV-programma The National met een item over verborgen inflatie. Als voorbeeld laat men twee verpakkingen spek zien van hetzelfde merk. De verpakkingen lijken erg veel op elkaar, maar de inhoud verschilt behoorlijk. Zat er in de oude verpakking nog 500 gram, in de nieuwe is dat nog maar 375 gram. Dat is een kwart minder, terwijl het voor dezelfde prijs in de schappen wordt gelegd…

De trend van kleinere verpakkingen is geen manier om het overgewicht van de gemiddelde Amerikaan te bestrijden. Stijgende voedselprijzen dwingen producenten de prijs van hun vlees te verhogen. Het is de vraag hoe deze vorm van geldontwaarding berekend wordt in het inflatiecijfer.

7 mei 2014
De zes belangrijkste bubbels van de moderne tijd

Jeremy Grantham van het wereldwijde beleggingsfonds GMO heeft een overzichtje gemaakt van de zes grootste bubbels in de recente geschiedenis. De volgende zes grafieken laten zes bubbels zien in Amerikaanse aandelen en vastgoed en in Japanse aandelen en commercieel vastgoed. Langs de verticale as zie je de standaardafwijking van het lange termijn gemiddelde. Hoe hoger de standaardafwijking, hoe extremer de opwaartse beweging was in een historisch perspectief.

De omvang van deze economische bubbels (wie zoekt vindt er nog veel meer) zijn moeilijk met statistiek te verklaren. De bubbels in aanloop naar de beurscrashes van 1929 en 2008 bereikten een hoogtepunt van 3,5 standaarddeviaties, een situatie die statistisch gezien slechts eens in de 5.000 jaar zou mogen voorkomen! Was het puur toeval dat er in dit geval maar tachtig jaar tussen die twee mega bubbels zaten? Of is er meer aan de hand? De bubbel van de Amerikaanse huizenmarkt was er namelijk ook één van de buitencategorie met een standaarddeviatie van om en nabij de 3,5…

Al in april 2007 waarschuwde het beleggingsfonds GMO in haar kwartaalbericht voor de eerste wereldwijde bubbel aller tijden. "Van Indiaas antiek tot Chinese moderne kunst, van grond in Panama tot in Mayfair, van bosgebied tot infrastructuur en van junk bonds tot grote technologiebedrijven. Het is bubbel tijd."

De zes grootste bubbels uit de recente geschiedenis (Bron: GMO, via Zero Hedge)

7 mei 2014
Schokkend: Amerikaanse economie kromp!

Terwijl de manisch-depressieve Mr. Market zich uitsluitend richt op nieuws dat een economisch herstel bevestigt, werd het bericht over de erbarmelijke Amerikaanse economische groei stilzwijgend genegeerd. Het meest schokkende aan de recente publicatie van de Amerikaanse kwartaalcijfers was het feit dat zonder Obamacare het bbp jaar-op-jaar met 1% gedaald zou zijn. Erbarmelijk, inderdaad, maar markten lijken alles te negeren dat het herstelsprookje zou tegenspreken, aangezien de goud- en zilverprijs daalden en de Dow Jones nieuwe recordhoogtes bereikt.

Obamacare & economische groei

De Amerikaanse economie groeide 0,1% in het eerste kwartaal: er werd slechts $4,3 miljard aan het bbp toegevoegd. Maar wat voor invloed had Obamacare hierop? De zorguitgaven schoten omhoog en kwamen uit op $40 miljard, goed voor een bijdrage van 1.1% aan het bbp. Kortom, zonder de tijdelijke opleving in zorguitgaven zou het bbp gedaald zijn. Weerspiegelen deze ziektekosten een economisch herstel? Zeker niet: het betreffen door de overheid opgelegde bestedingen vanwege Obamacare, niets meer en niets minder.

De cijfers tonen geen economische heropleving of een aanwas van nieuwe, levensvatbare investeringsprojecten. Als de zorguitgaven het afgelopen kwartaal ook maar enigszins rond het gemiddelde zouden liggen (in plaats van een uitschieter te zijn), zou het Amerikaanse bbp licht gekrompen zijn in Q1.

Markten geloven herstelsprookje

Velen lijken de Federal Reserve op haar woord te geloven. Denk bijvoorbeeld aan de prognose van Goldman Sachs voor het bbp van Q1: zij voorspelden een groei van 3% op jaarbasis, en zaten er uiteindelijk een luttele 97% naast. Zijn zij nu van mening veranderd wat betreft het ‘herstel’? Nee, Goldman Sachs voorspelt wederom een groei van 3% voor Q2. “Volhardendheid loont”, denken ze.

Het is niet alleen de bbp-groei in het eerste kwartaal: ook de bbp-cijfers van vorig jaar werden naar beneden bijgesteld. De jaarlijkse BBP-groei in het vierde kwartaal van vorig jaar werd verlaagd tot 2,4%, in plaats van de eerdere raming van 3,2%. Tot zover het herstel…

Dit ‘herstel’ is vergelijkbaar met het vermeende herstel halverwege de Grote Depressie van de jaren ’30. Niets gaat recht omlaag, maar achteraf gezien was iedereen het erover eens dat het herstel destijds niet bepaald een ‘herstel’ genoemd had mogen worden. Iedereen zal later hetzelfde zeggen over het huidig herstel.

Wanneer het herstel geen herstel is: een pleidooi voor goud

Dit populaire waanidee kan niet voor eeuwig aanhouden. Op een dag zullen markten wakker schrikken en beseffen dat het huidig herstel schijn en bedrog is. Op dat moment zal een belegging in goud gerechtvaardigd blijken. Wanneer de velen zich bij de weinigen voegen, zullen aandelenmarkten dalen en zal goud in hernieuwde belangstelling van beleggers staan.

Zodra de wind draait, zullen diegenen die goud kopen en over goud beschikken aan het langste eind trekken.

Zonder Obamacare kromp de Amerikaanse economie

6 mei 2014
De status van de nieuwe generatie in één tabel

Door de economische crisis dreigt een hele generatie in een gat te vallen. Banen liggen niet meer voor het oprapen en als men na het afronden van de studie een baan weet te vinden is dat maar al te vaak een deeltijdbaan of een baan die niet goed aansluit bij opleiding en/of interessegebied. Wat de jonge generatie steeds vaker wél heeft is een studieschuld, die afgelost moet worden zodra de studie beëindigd is.

Nieuwe generatie maakt valse start?
The Sacramento Bee zocht de cijfers bij deze anekdotische verhalen en dat levert het volgende overzicht op. Drie verschillende generaties worden naast elkaar gezet, waarbij alleen de leeftijdscategorie van 18 tot en met 31 jaar wordt meegenomen. Zoals u ziet wordt de jongste generatie volwassenen (geboren na 1980) geconfronteerd met een twee keer zo hoge werkloosheid als de vorige generaties. Ook woont de helft meer nog bij hun ouders. Qua inkomen doet de jongste generatie het ook minder dan de vorige, na correctie voor inflatie. Ook heeft de jongste generatie minder vaak een eigen huis of kinderen dan de babyboomers en de generatie 'X'.

De nieuwe generatie heeft opstartproblemen?

6 mei 2014
Nieuwe goudsmelterij in Dubai

In Dubai bouwt men momenteel een nieuwe goudsmelterij met een capaciteit van 1.400 ton goud per jaar, zo lezen we op Goudstandaard. Met deze nieuwe smelterij wordt de internationale goudmarkt minder afhankelijk van Zwitserland, het land waar op dit moment meer dan de helft van al het goud in de wereld gesmolten wordt. Op dit moment heeft Dubai een smeltcapaciteit van ongeveer 800 ton, tegenover 3.000 ton voor Zwitserland.

De nieuwe smelterij wordt gebouwd door Kaloti Precious Metals, het bedrijf dat op dit moment al een smelterij in Dubai heeft met een capaciteit van 450 ton. Het bedrijf ziet de vraag naar goud uit Azië aantrekken en heeft een nieuwe smelterij nodig om aan die vraag te kunnen voldoen. Vorig jaar werd er via het Dubai Multi Commodities Centre (DMCC) een volume van 2.250 ton goud verhandeld, een stijging van 73% ten opzichte van 2012. Door haar ligging profiteert Dubai volop van de Aziatische vraag naar goud.

Dubai als knooppunt voor de goudmarkt
Door de gunstige ligging tussen het Midden-Oosten en de opkomende economieën in Azië is Dubai in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een belangrijk handelscentrum voor goud. Het (DMCC) biedt al enige tijd futures goud aan en vanaf juni moet het ook mogelijk zijn om goud op een spotmarkt in volumes van 1 kilogram te verhandelen. Met deze spotmarkt wil Dubai ook juweliers en vermogende particulieren aan zich binden. In Londen is de 400 troy ounce (12,5 kg) Good Delivery goudstaaf de standaard voor transacties, maar dat soort volumes zijn alleen interessant voor centrale banken en institutionele beleggers. Ondanks de grote daling van de goudprijs is het gele metaal alles behalve uit de gratie geraakt. Beleggers kopen minder goud, maar in Azië wordt dat meer dan goed gemaakt door huishoudens die hun spaargeld steevast omzetten in gouden munten, goudbaren en sieraden. Volgens Thomson Reuters GFMS bereikte de vraag naar fysiek goud vorig jaar een recordniveau, een trend waar Dubai bovenop zit.

Kaloti opent volgend jaar een nieuwe smelterij voor goud in Dubai

6 mei 2014
Is goud op weg naar $1.000 per troy ounce?

Volgens vermogensbeheerder John Stephenson van First Asset Investment Management en Gina Sanchez van Chantico Global ziet de toekomst voor goud er niet zo rooskleurig uit. Ook Richard Ross, technisch analist van Auerbach Grayson, verwacht een verdere daling van de goudprijs.

Kijkend naar de lange termijn grafiek Ross het verstandiger om nog even langs de zijlijn te wachten of om goud te verkopen. De steun van $1.180 per troy ounce heeft twee keer stand gehouden, maar als die gebroken wordt kan de goudprijs volgens hem snel dalen naar $1.000 per troy ounce.

Gina Sanchez is zelfs een ‘goud hater’. Volgens haar zal de prijs van het gele metaal verder dalen en is iedere korte opleving in de goudmarkt, bijvoorbeeld door de situatie, een goede verkoopkans. Sanchez is er nog altijd van overtuigd dat de rente op de langere termijn zal gaan stijgen en dat de economie zal aantrekken. Daarmee valt volgens haar een belangrijkste steun onder de goudmarkt weg.

5 mei 2014
Komt belastingparadijs Nederland in gedrang door Oekraïne?

De sancties tegen Rusland kunnen ook gevolgen hebben voor belastingparadijs Nederland, zo schrijft Bloomberg vandaag. De grootste olie-, gas- en mijnbouwbedrijven van Rusland hebben om belastingtechnische redenen namelijk voor tientallen miljarden aan bedrijfsactiva reden doorgesluisd naar Nederland en andere Europese landen. Naast Nederland zijn ook Luxemburg, Cyprus, Zwitserland en Ierland populaire vluchthavens voor de grote bedrijven. Onder andere Rosneft, Gazprom, Lukoil en het in Genève gevestigde Gunvor Group Ltd. (dat mede door Poetin werd opgericht) hebben een deel van hun vermogen ‘veilig’ geparkeerd in Europa.

We schrijven veilig tussen aanhalingstekens, want aan die veiligheid wordt steeds meer gemorreld. De Westerse sancties richten zich op namelijk specifiek op het vermogen van een aantal superrijke Russische families die banden hebben met de Russische regering. Vermogen dat nu nog geniet van de vermeende veiligheid van belastingparadijzen als Nederland.
Belastingparadijzen aan zet
Door de economische sancties tegen Rusland zijn de belastingparadijzen aan zet. Blijven die vasthouden aan hun reputatie als vluchthaven en beschermen ze de vermogens van die Russische bedrijven en families? Of zullen ze capituleren ze onder druk van Europa en de Verenigde Staten? Volgens voormalig Amerikaans senator Jack Blum, deskundige op het gebied van witwaspraktijken en belastingparadijzen, is het Russische vluchtkapitaal niet veilig:
"Als men kan laten zien dat het vermogen, via Nederlandse constructies, eigendom is van de mensen waartegen sancties zijn opgelegd, dan is er geen twijfel over mogelijk dat deze bezittingen bevroren zullen worden. De vraag is hoe ver men bereid is te gaan. Zijn Zwitserland, Nederland en Luxemburg daar wel klaar voor? Iedereen weet dat deze kwestie al jaren speelt."
Volgens Blum hebben landen als Nederland en Zwitserland goed verdiend aan financiële constructies die bedrijven helpen vermogen weg te sluizen of voor de belasting te verbergen.
Europese Unie
Nederland, Cyprus, Luxemburg en Ierland behoren tot de Europese Unie en moeten om die reden medewerking verlenen bij de sancties tegen Rusland. Maar ze kunnen wel zelf bepalen in hoeverre ze mee willen gaan met de veel zwaardere sancties die de Verenigde Staten hebben opgelegd. In veel Europese landen heerst verdeeldheid over de sancties tegen Rusland. Niet alleen levert het land veel olie en gas naar Europa, ook wordt er vanuit dit land veel vermogen geïnvesteerd in Europa. Denk bijvoorbeeld aan Londen, waar rijke Russen veel vastgoed kopen en de lokale economie ene impuls geven. Om weer terug te keren bij de belastingparadijzen: Luxemburg heeft aangegeven dat ze zich alleen wil conformeren aan de Europese sancties en dat ze geen medewerking zal verlenen voor de uitvoering van de veel strengere Amerikaanse sancties tegen Rusland. In Nederland worstelt men nog met de vraag in hoeverre ze het vermogen van de Russen wil beschermen. Op 15 mei zal daar in de Tweede Kamer overleg over plaatsvinden.
Belastingontduiking
Het in Genève gevestigde Gunvor is één van de grootste handelaren in Russische olie. Dit bedrijf heeft een Nederlandse afdeling (Nederlandse Gunvor International B.V.) die gebruikt wordt voor het ontlopen van de belastingen. In 2010 had dit Nederlandse bedrijf een omzet van $59 miljard, meer dan 90% van de totale omzet van Gunvor. Vanwege een Nederlandse belastingregel kon het bedrijf de meeste belastingen toewijzen aan de Zwitserse afdeling, waardoor het bedrijf veel minder belasting betaalde. Gunvor deed er ook niet geheimzinnig over toen Bloomberg op opheldering vroeg. Woordvoerder Seth Pietras: "Gunvor Group is gestructureerd voor een optimale planning van de belastingdruk, net als andere wereldwijde handelshuizen. Ze opereert volledig conform alle wetten en regels die van toepassing zijn." Ook Gazprom maakt gebruik (of misbruik) van belastingparadijs Nederland. Dit bedrijf, dat ook nauwe banden heeft met de regering van Poetin, heeft $14 miljard aan bezittingen geparkeerd in een kleine Nederlandse afdeling waar slechts veertien mensen werken.
Sancties
De Europese sancties richten zich voornamelijk op overheidsfunctionarissen. Ze heeft een lijst van zeventig individuen samengesteld waarvan de bezittingen bevroren zijn. Ook mogen deze personen niet door Europa reizen. Zwitserland heeft de bezittingen van Russische bedrijven en families niet bevroren. Volgens Bloomberg hebben Rusland en Zwitserland nauwe economische banden. Ongeveer driekwart van alle olie-export over zee wordt afgehandeld door Russiche handelshuizen die in Zwitserland gevestigd zijn. Rosneft, Gazprom en Lukoil hebben allemaal een afdeling in Zwitserland die verantwoordelijk is voor de handelsoperaties. Ook Nederlandse politici maken zich zorgen om de Amerikaanse sancties tegen Rusland. Ze vrezen dat de reputatie van Nederland als veilige vluchthaven voor Russisch vermogen zal worden aangetast. Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Financiën ontkent dat Nederland als belastingparadijs gezien wordt. "Nederland is actief betrokken geweest bij het ontwerp van nieuwe Europese regels gerelateerd aan de situatie in Oekraïne. Ze zal deze strikt en zonder vertraging implementeren."

5 mei 2014
Grafiek: Verkopen in mei?

Alle beleggers kennen het oude gezegde wel: “Sell in May, but remember to come back in September”. Maar klopt dat nog steeds? FBN Securities pakte de historische koersontwikkeling van de Amerikaanse S&P 500 index erbij en maakte een grafiek van de afgelopen twintig jaar.

De grijze lijn laat het rendement zien van de belegger die het hele jaar door vast houdt aan de aandelenportefeuille, terwijl de blauwe lijn het rendement laat zien van de beleggers die ieder jaar tegen het einde van april hun aandelen verkopen en begin oktober terugkeren. De rode lijn tenslotte laat het rendement zien van beleggers die tegen de stroom in beleggen, door alleen van mei tot en met september een positie aan te houden op de beurs.

Sell in May, but remember to come back in September (Via Businessinsider)

Zoals u ziet is het resultaat overduidelijk een bevestiging van deze oude beurswijsheid. Of het "Sell in May" effect een self-fulfilling prophecy is of dat er een fundamentele verklaring voor te vinden is blijft onduidelijk. Wat u als belegger wel weet is dat u beter niet tegen deze stroom in kunt zwemmen!

Ook in Nederland?

Ook in Nederland is onderzoek gedaan naar dit merkwaardige beursfenomeen. Robeco bestudeerde de ontwikkeling van de Nederlandse aandelenmarkt van 1988 tot en met 2010 en kwam tot vergelijkbare conclusies. In de vijf maanden mei tot en met september was het gemiddelde rendement 1,7%, terwijl het gemiddelde rendement in de rest van het jaar gemiddeld op 11,2% uitkwam. Dit verschil is te groot om aan het toeval over te laten.

5 mei 2014
Goud en zilver report (Week 18)

De goudprijs daalde de afgelopen week van €941,84 naar €936,91 per troy ounce, een verlies van 0,52%. De zilverprijs zakte van €458,44 naar €451,81 per kilogram, een min van 1,45%. Het zijn relatief kleine bewegingen, maar op dagbasis is de volatiliteit van beide edelmetalen vrij hoog. Op donderdagmiddag werd een dieptepunt bereikt en stond de goudprijs net iets boven de €922 per troy ounce, een niveau dat we sinds eind januari niet meer gezien hebben.

De zilverprijs bereikte deze week ook een dieptepunt. Op donderdagmiddag werd een kilo zilver op een gegeven moment verhandeld voor iets meer dan €437 per kilogram, het laagste niveau in vier jaar tijd. Waarom zilver veel verder wegzakt dan goud is moeilijk te zeggen. Feit is dat goud vooral een monetair en zilver vooral een industrieel metaal is. De industriële vraag naar zilver is de afgelopen jaren niet verder toegenomen, terwijl de productie van de zilvermijnen ieder jaar werd opgeschroefd. Dat leidt tot een overschot in de markt dat een neerwaartse druk geeft op de zilverprijs.

In dollars zakte de goudprijs de afgelopen week van $1.303,08 naar $1.300,15 per troy ounce, een daling van 0,22%. De zilverprijs in dollars daalde van $19,74 naar $19,50 per troy ounce, een verlies van 1,22%. De kleinere prijsdaling in dollars weerspiegelt een verzwakking van de dollar tegenover de euro. De wisselkoers steeg van 1,3836 naar 1,3871 dollar per euro, een verandering van 0,25%.

Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard)

Zilverprijs in euro per kilogram (Bron: Goudstandaard)

"Zilverprijs zal dit jaar stabiliseren"
Volgens de CPM Group zal de zilverprijs dit jaar stabiliseren, zo werd deze week duidelijk gemaakt tijdens de presentatie van het nieuwe CPM Silver Yearbook 2014. Hoewel het sentiment in de zilvermarkt op dit moment zeer negatief is zien analisten van de CPM Group geen grote prijsdaling voor dit jaar. Sterker nog, ze verwachten dat de prijs dit jaar terug zal keren naar $20,44 per troy ounce. De CPM Group baseert haar uitspraak op de verwachting dat beleggers dit jaar opnieuw veel fysiek zilver kopen. De investeringsvraag (zilverbaren, zilveren munten en ETF's) zal naar schatting uitkomen op 86,9 miljoen troy ounce. "Deze aankopen moeten een verdere prijsdaling van zilver voorkomen", zo maken analisten van de CPM Group duidelijk tijdens de presentatie van het nieuwste Silver Yearbook. Volgens de CPM Group ging de zilverprijs vorig jaar door een combinatie van factoren hard onderuit. Meer beleggers verloren de overtuiging dat zilver ooit weer naar de recordniveaus van 2011 zou stijgen. Daarnaast werd zilver door het aantrekken van de aandelenmarkt en de vastgoedmarkt al een minder interessant beleggingsobject gezien. In het eerste kwartaal van dit jaar groeide het volume zilver in ETF's desondanks met 10,8%. Beleggers blijven zilver kopen, maar het is de vraag of dat voldoende is om het groeiende aanbod bij te houden. Als zilvermijnen hun productie kunnen opschroeven en de industrie niet meer zilver nodig heeft groeit het jaarlijkse overschot. Een prijsdaling is dan het gevolg.
Tekort platina en palladium
Volgens Thomson Reuters GFMS zullen de prijzen van zowel platina als palladium dit jaar aantrekken, als gevolg van een onbalans tussen vraag en aanbod. Door stakingen in Zuid-Afrikaanse mijnen loopt de productie van zowel platina als palladium achter op schema, waardoor tekorten dreigen. Op korte termijn kan men terugvallen op voorraden, maar als de stakingen aanhouden kan dat de prijs van beide edelmetalen verder opdrijven. Wat ook meespeelt zijn de sancties tegen Rusland, de grootste producent van palladium. Als Rusland om wat voor reden dan ook besluit de aanvoer van palladium naar de wereldmarkt te verstoren, dan zal dat een prijsopdrijvend effect hebben. In haar nieuwste Platinum & Palladium Survey 2014 geeft het GFMS een koersdoel van $1.700 per troy ounce voor platina en $940 per troy ounce voor palladium. Ter vergelijking: op het moment van schrijven kosten platina en palladium respectievelijk $1.433 en $808 per troy ounce. In tegenstelling tot goud en zilver bleven de prijzen van platina en palladium het afgelopen jaar op peil. Of dat nou voornamelijk toe te schrijven valt aan tekorten of aan een toenemende belangstelling bij beleggers, dat valt moeilijk te zeggen. Een nieuwe platina-ETF in Zuid-Afrika dat vorig jaar gelanceerd werd is tot op heden zeer succesvol.

Stakingen in de mijnen zorgen voor tekorten aan platina en palladium (Bron: GFMS)
Of het GFMS gelijk krijgt, dat weten we pas aan het einde van het jaar. Er zijn uiteraard geen garanties dat de verwachtingen van het GFMS waarheid worden. Beleggers die platina of palladium overwegen moeten zich goed verdiepen in de fundamenten van deze markt. Omdat beide edelmetalen vooral in de auto-industrie worden gebruikt zijn ze zeer cyclisch. Zo zakte de platinaprijs in 2008 van $2.300 naar minder dan $800 per troy ounce, een verlies van 65%. Ter vergelijking: de goudprijs zakte in dat crisisjaar van een piek van $1.000 naar een dieptepunt van $750 per troy ounce, een daling van 'slechts' 25%.
Goud gaat via Zwitserland naar Azië
Wie de goudmarkt goed volgt is inmiddels op de hoogte van de verschuiving van goud van 'West' naar 'Oost'. Niet alleen anekdotische verhalen, maar ook de officiële cijfers laten dat zien. De Zwitserse douane heeft op haar website openbaarheid gegeven van alle goudtransacties in het eerste kwartaal van 2014. Deze cijfers laten zien dat Zwitserland als doorvoerland voornamelijk goud ontvang uit het Verenigd Koninkrijk en de VS en dat het goud voor het grootste deel wordt geëxporteerd richting Hong Kong, India, China en Singapore.

Goud verhuist via Zwitserland naar Azië

4 mei 2014
GFMS: Platina en palladium duurder in 2014

De prijs van platina zal dit jaar stijgen naar meer dan $1.700 per troy ounce, terwijl de prijs van palladium dit jaar een nieuw recordniveau van $940 per troy ounce zal bereiken. Dat schrijft Thomson Reuters GFMS in haar vandaag gepubliceerde Platinum and Palladium Survey 2014. Door stakingen in de Zuid-Afrikaanse platinamijnen zal de productie van dit edelmetaal naar verwachting lager uitvallen, terwijl de vraag naar het metaal bij beleggers zal toenemen. Als gevolg hiervan voorziet het GFMS in 2014 een tekort van 700.000 troy ounce platina. Ook in de markt voor palladium verwachten analisten van het GFMS een tekort, omdat de productie van de mijnen afneemt.

Platina
Het wereldwijde aanbod van platina groeide vorig jaar met 2,8% door een stijgende productie van mijnen en door een toename in recycling van katalysatoren. De groei werd ietwat getemperd door een kleiner aanbod van platina uit de smelt van oude juwelen. Wereldwijd daalde de vraag naar platina met 4,7%, een daling die toegeschreven kan worden aan de glas- en de petroleumindustrie. De mijnbouwproductie van platina vindt grotendeels plaats in Zuid-Afrika. In 2013 werd bijna 72% van al het platina in dit land uit de grond gehaald. Daarmee is de markt voor platina erg gevoelig voor schommelingen. Door stakingen heeft de productie van het edelmetaal in veel Zuid-Afrikaanse platinamijnen enige tijd stilgelegen, waardoor het aanbod op de wereldmarkt krapper werd.

Stakingen in Zuid-Afrika zetten productie platina onder druk

Meeste platina wordt geproduceerd in Zuid-Afrika
De krapte op de platinamarkt werd in 2013 versterkt door beleggers, die vorig jaar massaal in platina-ETF's stapten. De gecombineerde positie van de ETF's groeide vorig jaar met 55% naar een totaal van 2,53 miljoen troy ounce. Beleggers die platina kopen doen dat omdat ze verwachten dat de tekorten tot hogere prijzen zullen leiden. Het resultaat was een groot tekort, zoals op onderstaande tabel goed te zien is.

Overzicht platina markt sinds 2004

Katalysatoren

Platina wordt voornamelijk gebruikt voor katalysatoren van verbrandingsmotoren. Deze markt liet het afgelopen jaar groei zien in China en Noord-Amerika, maar die groei werd volkomen teniet gedaan door een dalende vraag vanuit Europa. Door de stijging van de platinaprijs wordt palladium vaker als alternatief gebruikt. Ook worden er steeds meer katalysatoren gemaakt waar helemaal geen platina en palladium meer in verwerkt zitten.

Katalysatoren gebruiken steeds vaker palladium in plaats van platina

In de chemiesector groeide de vraag naar platina met 14% naar het hoogste niveau ooit gemeten. Zoals gezegd daalde de vraag naar platina vanuit de petroleum- en glasindustrie. De vraag naar platina voor juwelen steeg het afgelopen jaar met 1% naar ongeveer 2,29 miljoen troy ounce, een stijging die werd afgeremd door een zwakke vraag naar platina sieraden vanuit de Aziatische markt. Zoals de cijfers uit de tabel laten zien wordt maar een fractie van het wereldwijde aanbod van platina gekocht door beleggers. Wel werd deze fractie vorig jaar substantieel groter. De volgende grafiek laat zien hoeveel platina er in ETF's zit.

Platina ETF's zijn in 2013 sterk gegroeid

Palladium
Het wereldwijde aanbod van palladium groeide in 2013 met 1,8%, een groei die voornamelijk gedreven werd door recycling van autokatalysatoren. De toename in recycling viel een dalende mijnbouwproductie van palladium op. De vraag naar dit edelmetaal groeide het afgelopen jaar met slechts 0,2%, een groei die gedreven werd door de chemiesector en door de auto-industrie. De groei uit deze sectoren ving een dalende vraag naar palladium voor juwelen op, aldus het GFMS. De volgende tabel laat het totale aanbod en de totale vraag naar palladium zien sinds 2004.

Overzicht palladium markt sinds 2004
Driekwart van de wereldwijde mijnbouwproductie van palladium is afkomstig uit Rusland en Zuid-Afrika. Noord-Amerika produceert 15% en de rest van de wereld neemt de resterende 10% voor haar rekening. In een grafiek ziet dat er als volgt uit. Zoals u ziet stijgt de productie van zowel platina als palladium al jaren niet meer, ondanks de sterk gestegen prijzen van beide edelmetalen.

Wereldwijde productie van palladium

Tekorten

De markt voor palladium kampt al jaren met tekorten, want 2013 was het zevende jaar op rij waarin de vraag groter was dan het aanbod. Het tekort is met 1,03 miljoen troy ounce ook niet eerder zo groot geweest. De tekorten worden opgevangen met strategische voorraden van palladium, die volgens het GFMS een omvang hebben van naar schatting 8,8 miljoen troy ounce. Die voorraad is voldoende om de markt nog elf maanden van palladium te voorzien. Ook in de ETF's zitten veel bovengrondse voorraden. De volgende grafiek laat zien dat het ongeveer 2 miljoen troy ounce is.

Palladium ETF's groeien de laatste jaren minder snel

Overzicht
In het Platinum and Palladium Survey 2014 staan nog veel meer cijfers over de markt voor platina en palladium. Dit rapport kunt u raadplegen via de website van het GFMS. We sluiten af met een grafiek waarin de koersontwikkeling en de belangrijkste gebeurtenissen in de markt van het afgelopen jaar zichtbaar zijn. Klik op de grafiek voor een leesbare versie.

Overzicht: Wat gebeurde er op de markt voor platina en palladium?

Lees ook onze samenvatting van het GFMS rapport over de goudmarkt

2 mei 2014