Blog

Pfizer koopt commercieel succes
Afgelopen week moest Ian Read, ceo van Pfizer spitsroeden lopen, toen hij naar Londen kwam om de overname van AstraZeneca door zijn bedrijf te bepleiten voor een bedrag van £ 63 miljard. De ontvangst in de media en onder politici was op zijn zachtst gezegd sceptisch en soms gewoon vijandig. Dat is niet vreemd. Toen Ian Read in 2010 aantrad als de nieuwe sterke man van Pfizer was een van zijn eerste daden de sluiting van het onderzoekscentrum in Sandwich, in Kent. Meer dan 2.000 medewerkers verloren hun baan en de Britse ambitie om een internationaal powerhouse op het gebied van life sciences te worden, kreeg een stevige knauw te verduren.

Pfizer weer op overnamepad

Overname
De scepsis en de vijandigheid zijn daarom goed te begrijpen. De afgelopen 15 jaar heeft Pfizer een dubieuze reputatie opgebouwd als het gaat om overnames. Het bedrijf gaat zeer agressief in de weer met de medicijnenportfolio die het verwerft. Ook zet ze het mes stevig in de kosten. Daarbij wordt het budget allerminst ontzien. Die reputatie van nietsontziende acquisiteur dateert al weer van 1999. In dat jaar deden de Amerikanen een vijandig bod van maar liefst $112 miljard op Warner Lambert. Concurrent American Home Products had ook zijn oog ook laten vallen op Warner Lambert. Pfizer wilde ten koste van alles die overname voorkomen. Het bedrijf exploiteerde immers samen met Warner Lambert het zeer succesvolle medicijn Lipitor. Dat belang moest ten koste van alles verdedigd worden. Vanaf dat moment hadden de Amerikanen de smaak te pakken. Steeds als het wat minder goed ging met de verkoop en omzet deden opeenvolgende ceo’s een greep in de altijd zeer goed gevulde buidel om zich uit de problemen te kopen.

Grootste overnames door Pfizer sinds 1999
Met de komst van Ian Read zou het allemaal anders worden. Pfizer was ondertussen een schoolvoorbeeld geworden van hoe het niet moest. Tussen 2000 en 2010 gaf Pfizer $200 miljard uit aan acquisities, maar de koers van het aandeel daalde in dezelfde periode van $ 49 naar $ 13. Ondanks de omvang van het bedrijf en de enorme bedragen die naar Research & Development gingen, bleven de onderzoeksuccessen achter bij de van de vaak veel kleinere concurrentie. Het bedrijf slaagde er maar niet in om op eigen kracht een blockbuster in de markt te zetten. Read beloofde zijn beleggers dan ook dat het afgelopen was met de geldsmijterij. Pfizer moest nodig afslanken en het management zou zich bezinnen op het afstoten van bedrijfsonderdelen. Uitgerekend deze man toont zich nu bereid om ruim $100 miljard op tafel te leggen voor AstraZeneca, een bedrijf dat het door gebrek aan commerciële successen ook al niet voor de wind gaat. Er is echter een groot verschil met Pfizer. De pijplijn van AstraZeneca is goed gevuld met veelbelovende producten. Die van Pfizer is nagenoeg leeg. In die zin verschilt het huidig overnamebod van alle eerdere overnames. Toen nam Pfizer kant en klare successen over en nu een veelbelovende pijplijn.
Astrazeneca integreren in Pfizer
De overname zou echter nog wel eens een ander doel kunnen dienen dan puur succes kopen. Hardnekkige geruchten willen, dat Read AstraZeneca wil overnemen en integreren in Pfizer om het in tweede instantie in twee of drie delen op te splitsen. Er zijn argumenten voor handen voor deze argumentatie. Read heeft het bedrijf opgesplitst in drie grote divisies: de eerste bevat medicijnen die nog door patent beschermd zijn. In de tweede zijn de oudere, generieke medicijnen ondergebracht. De derde is min of meer een samenraapsel van wat er dan nog resteert. Het bijzondere is verder, dat Pfizer bij de presentatie van de kwartaalcijfers voor elk van de drie divisies een afzonderlijke winst- en verliesrekening presenteerde. Door AstraZeneca over te nemen, zou iedere afzonderlijke divisie de massa krijgen, die het nodig heeft voor een afzonderlijke beursgang.
Voor beleggers is een dergelijke constructie zeer aantrekkelijk. Ze zijn van mening, dat vooral de portefeuille generieke medicijnen de koers drukt. Er is nog maar weinig aan te verdienen. Door die nu apart te plaatsen van de twee andere divisies is dat probleem opgelost. Bij AstraZeneca moet men vooralsnog niets weten van de vrijage van Pfizer. Het management wantrouwt de motieven en dat is begrijpelijk, gelet op het verleden. Bovendien is het bang, dat de acquisitie door Pfizer, de daaropvolgende integratie en ten slotte opsplitsing tot jaren van navelstaren zal leiden. Dat zal ten koste gaan van de commercialisering van de pijplijn van de Britten en die zijn hard toe aan een nieuw succes. Het resultaat is, dat ondanks zijn inspanningen, Ian Read een blauwtje gelopen heeft. Of hij nu definitief afdruipt, is nog maar zeer de vraag! BELANGRIJK:
- Opmerkingen en vragen kunt u richten aan: [email protected]
- Bezoek ook de website van Cor Wijtvliet en lees meer door hem geschreven artikelen.
- U kunt Cor Wijtvliet boeken voor een inspirerende spreekbeurt. Laat u verrassen!
- U kunt zich hier abonneren voor het wekelijks Cor Wijtvliet Journaal, voor het geval u deze
- nog niet automatisch ontvangt.
6 mei 2014
Werkloosheid VS sinds 2000 met 27 miljoen toegenomen

De werkloosheid in de Verenigde Staten is sinds 2000 sterk toegenomen. Vergeleken met het jaar 2000 zijn er op dit moment 27 miljoen meer Amerikanen die behoren tot de beroepsbevolking, maar die geen werk hebben. Dat schrijft Economic Collapse Blog op basis van een eenvoudige rekensom. Deze cijfers zijn even officieel als het werkloosheidscijfer, dat in de maand april spectaculair daalde naar slechts 6,3%.

Veertien jaar geleden, in de maand april van het jaar 2000, waren er in de Verenigde Staten slechts 5,48 miljoen officiële werklozen. Daarnaast waren er op dat moment 67,27 miljoen Amerikanen aangemerkt als ‘Not in Labor Force’. dit zijn Amerikanen die wel kunnen werken, maar die al enige tijd niet meer actief op zoek zijn naar een baan. Opgeteld kom je dan uit op 74,75 miljoen werkloze Amerikanen. Leggen we de cijfers van april 2014 ernaast, dan maken we een optelsom van 9,75 miljoen officiële werklozen plus 92,02 miljoen Amerikanen werklozen die niet meer actief naar werk zoeken. Opgeteld zijn dat dus 101,77 miljoen Amerikanen.

Werkloosheid VS stijgt
Vergelijk je de bijna 102 miljoen werklozen anno 2014 met de bijna 75 miljoen werklozen in 2000, dan kom je tot de verontrustende conclusie dat de werkloosheid in de afgelopen veertien jaar met 27 miljoen Amerikanen is toegenomen! Zelfs als je corrigeert voor de groeiende populatie is dat een stijgende trend. Dat zien we ook terug in de participatiegraad op de arbeidsmarkt, gedefinieerd als de Civilian Employment-Population Ratio. Dit is een definitie van de werkloosheid die ook rekening houdt met alle Amerikanen die al heel lang werkloos zijn en die niet meer zoeken naar werk. Dit cijfer verschilt aanzienlijk van het officiële werkloosheidspercentage, zoals de volgende grafieken laten zien. Zoals u ziet is het makkelijk om met statistiek de uitkomsten te manipuleren. Het banencijfer en de officiële werkloosheid worden met veel bombarie aangekondigd, cijfers die de indruk wekken dat de Amerikaanse economie aan de beterende hand is. Maar wat ze niet laten zien is het totaalplaatje, waarop geen enkel teken van herstel zichtbaar is... In april werden er opnieuw bijna een miljoen mensen uit de statistieken gehaald en niet meer als werkloos beschouwt. U begrijpt dat de officiële werkloosheid op deze manier naar ieder gewenst niveau gemasseerd kan worden.

De officiële werkloosheid daalt al sinds begin 2010... (Bron: St. Louis Fed)

... maar het percentage Amerikanen met een baan stijgt nauwelijks (Bron: St. Louis Fed)

5 mei 2014
Is goud op weg naar $1.000 per troy ounce?

Volgens vermogensbeheerder John Stephenson van First Asset Investment Management en Gina Sanchez van Chantico Global ziet de toekomst voor goud er niet zo rooskleurig uit. Ook Richard Ross, technisch analist van Auerbach Grayson, verwacht een verdere daling van de goudprijs.

Kijkend naar de lange termijn grafiek Ross het verstandiger om nog even langs de zijlijn te wachten of om goud te verkopen. De steun van $1.180 per troy ounce heeft twee keer stand gehouden, maar als die gebroken wordt kan de goudprijs volgens hem snel dalen naar $1.000 per troy ounce.

Gina Sanchez is zelfs een ‘goud hater’. Volgens haar zal de prijs van het gele metaal verder dalen en is iedere korte opleving in de goudmarkt, bijvoorbeeld door de situatie, een goede verkoopkans. Sanchez is er nog altijd van overtuigd dat de rente op de langere termijn zal gaan stijgen en dat de economie zal aantrekken. Daarmee valt volgens haar een belangrijkste steun onder de goudmarkt weg.

5 mei 2014
Komt belastingparadijs Nederland in gedrang door Oekraïne?

De sancties tegen Rusland kunnen ook gevolgen hebben voor belastingparadijs Nederland, zo schrijft Bloomberg vandaag. De grootste olie-, gas- en mijnbouwbedrijven van Rusland hebben om belastingtechnische redenen namelijk voor tientallen miljarden aan bedrijfsactiva reden doorgesluisd naar Nederland en andere Europese landen. Naast Nederland zijn ook Luxemburg, Cyprus, Zwitserland en Ierland populaire vluchthavens voor de grote bedrijven. Onder andere Rosneft, Gazprom, Lukoil en het in Genève gevestigde Gunvor Group Ltd. (dat mede door Poetin werd opgericht) hebben een deel van hun vermogen ‘veilig’ geparkeerd in Europa.

We schrijven veilig tussen aanhalingstekens, want aan die veiligheid wordt steeds meer gemorreld. De Westerse sancties richten zich op namelijk specifiek op het vermogen van een aantal superrijke Russische families die banden hebben met de Russische regering. Vermogen dat nu nog geniet van de vermeende veiligheid van belastingparadijzen als Nederland.
Belastingparadijzen aan zet
Door de economische sancties tegen Rusland zijn de belastingparadijzen aan zet. Blijven die vasthouden aan hun reputatie als vluchthaven en beschermen ze de vermogens van die Russische bedrijven en families? Of zullen ze capituleren ze onder druk van Europa en de Verenigde Staten? Volgens voormalig Amerikaans senator Jack Blum, deskundige op het gebied van witwaspraktijken en belastingparadijzen, is het Russische vluchtkapitaal niet veilig:
"Als men kan laten zien dat het vermogen, via Nederlandse constructies, eigendom is van de mensen waartegen sancties zijn opgelegd, dan is er geen twijfel over mogelijk dat deze bezittingen bevroren zullen worden. De vraag is hoe ver men bereid is te gaan. Zijn Zwitserland, Nederland en Luxemburg daar wel klaar voor? Iedereen weet dat deze kwestie al jaren speelt."
Volgens Blum hebben landen als Nederland en Zwitserland goed verdiend aan financiële constructies die bedrijven helpen vermogen weg te sluizen of voor de belasting te verbergen.
Europese Unie
Nederland, Cyprus, Luxemburg en Ierland behoren tot de Europese Unie en moeten om die reden medewerking verlenen bij de sancties tegen Rusland. Maar ze kunnen wel zelf bepalen in hoeverre ze mee willen gaan met de veel zwaardere sancties die de Verenigde Staten hebben opgelegd. In veel Europese landen heerst verdeeldheid over de sancties tegen Rusland. Niet alleen levert het land veel olie en gas naar Europa, ook wordt er vanuit dit land veel vermogen geïnvesteerd in Europa. Denk bijvoorbeeld aan Londen, waar rijke Russen veel vastgoed kopen en de lokale economie ene impuls geven. Om weer terug te keren bij de belastingparadijzen: Luxemburg heeft aangegeven dat ze zich alleen wil conformeren aan de Europese sancties en dat ze geen medewerking zal verlenen voor de uitvoering van de veel strengere Amerikaanse sancties tegen Rusland. In Nederland worstelt men nog met de vraag in hoeverre ze het vermogen van de Russen wil beschermen. Op 15 mei zal daar in de Tweede Kamer overleg over plaatsvinden.
Belastingontduiking
Het in Genève gevestigde Gunvor is één van de grootste handelaren in Russische olie. Dit bedrijf heeft een Nederlandse afdeling (Nederlandse Gunvor International B.V.) die gebruikt wordt voor het ontlopen van de belastingen. In 2010 had dit Nederlandse bedrijf een omzet van $59 miljard, meer dan 90% van de totale omzet van Gunvor. Vanwege een Nederlandse belastingregel kon het bedrijf de meeste belastingen toewijzen aan de Zwitserse afdeling, waardoor het bedrijf veel minder belasting betaalde. Gunvor deed er ook niet geheimzinnig over toen Bloomberg op opheldering vroeg. Woordvoerder Seth Pietras: "Gunvor Group is gestructureerd voor een optimale planning van de belastingdruk, net als andere wereldwijde handelshuizen. Ze opereert volledig conform alle wetten en regels die van toepassing zijn." Ook Gazprom maakt gebruik (of misbruik) van belastingparadijs Nederland. Dit bedrijf, dat ook nauwe banden heeft met de regering van Poetin, heeft $14 miljard aan bezittingen geparkeerd in een kleine Nederlandse afdeling waar slechts veertien mensen werken.
Sancties
De Europese sancties richten zich voornamelijk op overheidsfunctionarissen. Ze heeft een lijst van zeventig individuen samengesteld waarvan de bezittingen bevroren zijn. Ook mogen deze personen niet door Europa reizen. Zwitserland heeft de bezittingen van Russische bedrijven en families niet bevroren. Volgens Bloomberg hebben Rusland en Zwitserland nauwe economische banden. Ongeveer driekwart van alle olie-export over zee wordt afgehandeld door Russiche handelshuizen die in Zwitserland gevestigd zijn. Rosneft, Gazprom en Lukoil hebben allemaal een afdeling in Zwitserland die verantwoordelijk is voor de handelsoperaties. Ook Nederlandse politici maken zich zorgen om de Amerikaanse sancties tegen Rusland. Ze vrezen dat de reputatie van Nederland als veilige vluchthaven voor Russisch vermogen zal worden aangetast. Een woordvoerder van het Nederlandse ministerie van Financiën ontkent dat Nederland als belastingparadijs gezien wordt. "Nederland is actief betrokken geweest bij het ontwerp van nieuwe Europese regels gerelateerd aan de situatie in Oekraïne. Ze zal deze strikt en zonder vertraging implementeren."

5 mei 2014
Grafiek: Verkopen in mei?

Alle beleggers kennen het oude gezegde wel: “Sell in May, but remember to come back in September”. Maar klopt dat nog steeds? FBN Securities pakte de historische koersontwikkeling van de Amerikaanse S&P 500 index erbij en maakte een grafiek van de afgelopen twintig jaar.

De grijze lijn laat het rendement zien van de belegger die het hele jaar door vast houdt aan de aandelenportefeuille, terwijl de blauwe lijn het rendement laat zien van de beleggers die ieder jaar tegen het einde van april hun aandelen verkopen en begin oktober terugkeren. De rode lijn tenslotte laat het rendement zien van beleggers die tegen de stroom in beleggen, door alleen van mei tot en met september een positie aan te houden op de beurs.

Sell in May, but remember to come back in September (Via Businessinsider)

Zoals u ziet is het resultaat overduidelijk een bevestiging van deze oude beurswijsheid. Of het "Sell in May" effect een self-fulfilling prophecy is of dat er een fundamentele verklaring voor te vinden is blijft onduidelijk. Wat u als belegger wel weet is dat u beter niet tegen deze stroom in kunt zwemmen!

Ook in Nederland?

Ook in Nederland is onderzoek gedaan naar dit merkwaardige beursfenomeen. Robeco bestudeerde de ontwikkeling van de Nederlandse aandelenmarkt van 1988 tot en met 2010 en kwam tot vergelijkbare conclusies. In de vijf maanden mei tot en met september was het gemiddelde rendement 1,7%, terwijl het gemiddelde rendement in de rest van het jaar gemiddeld op 11,2% uitkwam. Dit verschil is te groot om aan het toeval over te laten.

5 mei 2014
Goud en zilver report (Week 18)

De goudprijs daalde de afgelopen week van €941,84 naar €936,91 per troy ounce, een verlies van 0,52%. De zilverprijs zakte van €458,44 naar €451,81 per kilogram, een min van 1,45%. Het zijn relatief kleine bewegingen, maar op dagbasis is de volatiliteit van beide edelmetalen vrij hoog. Op donderdagmiddag werd een dieptepunt bereikt en stond de goudprijs net iets boven de €922 per troy ounce, een niveau dat we sinds eind januari niet meer gezien hebben.

De zilverprijs bereikte deze week ook een dieptepunt. Op donderdagmiddag werd een kilo zilver op een gegeven moment verhandeld voor iets meer dan €437 per kilogram, het laagste niveau in vier jaar tijd. Waarom zilver veel verder wegzakt dan goud is moeilijk te zeggen. Feit is dat goud vooral een monetair en zilver vooral een industrieel metaal is. De industriële vraag naar zilver is de afgelopen jaren niet verder toegenomen, terwijl de productie van de zilvermijnen ieder jaar werd opgeschroefd. Dat leidt tot een overschot in de markt dat een neerwaartse druk geeft op de zilverprijs.

In dollars zakte de goudprijs de afgelopen week van $1.303,08 naar $1.300,15 per troy ounce, een daling van 0,22%. De zilverprijs in dollars daalde van $19,74 naar $19,50 per troy ounce, een verlies van 1,22%. De kleinere prijsdaling in dollars weerspiegelt een verzwakking van de dollar tegenover de euro. De wisselkoers steeg van 1,3836 naar 1,3871 dollar per euro, een verandering van 0,25%.

Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard)

Zilverprijs in euro per kilogram (Bron: Goudstandaard)

"Zilverprijs zal dit jaar stabiliseren"
Volgens de CPM Group zal de zilverprijs dit jaar stabiliseren, zo werd deze week duidelijk gemaakt tijdens de presentatie van het nieuwe CPM Silver Yearbook 2014. Hoewel het sentiment in de zilvermarkt op dit moment zeer negatief is zien analisten van de CPM Group geen grote prijsdaling voor dit jaar. Sterker nog, ze verwachten dat de prijs dit jaar terug zal keren naar $20,44 per troy ounce. De CPM Group baseert haar uitspraak op de verwachting dat beleggers dit jaar opnieuw veel fysiek zilver kopen. De investeringsvraag (zilverbaren, zilveren munten en ETF's) zal naar schatting uitkomen op 86,9 miljoen troy ounce. "Deze aankopen moeten een verdere prijsdaling van zilver voorkomen", zo maken analisten van de CPM Group duidelijk tijdens de presentatie van het nieuwste Silver Yearbook. Volgens de CPM Group ging de zilverprijs vorig jaar door een combinatie van factoren hard onderuit. Meer beleggers verloren de overtuiging dat zilver ooit weer naar de recordniveaus van 2011 zou stijgen. Daarnaast werd zilver door het aantrekken van de aandelenmarkt en de vastgoedmarkt al een minder interessant beleggingsobject gezien. In het eerste kwartaal van dit jaar groeide het volume zilver in ETF's desondanks met 10,8%. Beleggers blijven zilver kopen, maar het is de vraag of dat voldoende is om het groeiende aanbod bij te houden. Als zilvermijnen hun productie kunnen opschroeven en de industrie niet meer zilver nodig heeft groeit het jaarlijkse overschot. Een prijsdaling is dan het gevolg.
Tekort platina en palladium
Volgens Thomson Reuters GFMS zullen de prijzen van zowel platina als palladium dit jaar aantrekken, als gevolg van een onbalans tussen vraag en aanbod. Door stakingen in Zuid-Afrikaanse mijnen loopt de productie van zowel platina als palladium achter op schema, waardoor tekorten dreigen. Op korte termijn kan men terugvallen op voorraden, maar als de stakingen aanhouden kan dat de prijs van beide edelmetalen verder opdrijven. Wat ook meespeelt zijn de sancties tegen Rusland, de grootste producent van palladium. Als Rusland om wat voor reden dan ook besluit de aanvoer van palladium naar de wereldmarkt te verstoren, dan zal dat een prijsopdrijvend effect hebben. In haar nieuwste Platinum & Palladium Survey 2014 geeft het GFMS een koersdoel van $1.700 per troy ounce voor platina en $940 per troy ounce voor palladium. Ter vergelijking: op het moment van schrijven kosten platina en palladium respectievelijk $1.433 en $808 per troy ounce. In tegenstelling tot goud en zilver bleven de prijzen van platina en palladium het afgelopen jaar op peil. Of dat nou voornamelijk toe te schrijven valt aan tekorten of aan een toenemende belangstelling bij beleggers, dat valt moeilijk te zeggen. Een nieuwe platina-ETF in Zuid-Afrika dat vorig jaar gelanceerd werd is tot op heden zeer succesvol.

Stakingen in de mijnen zorgen voor tekorten aan platina en palladium (Bron: GFMS)
Of het GFMS gelijk krijgt, dat weten we pas aan het einde van het jaar. Er zijn uiteraard geen garanties dat de verwachtingen van het GFMS waarheid worden. Beleggers die platina of palladium overwegen moeten zich goed verdiepen in de fundamenten van deze markt. Omdat beide edelmetalen vooral in de auto-industrie worden gebruikt zijn ze zeer cyclisch. Zo zakte de platinaprijs in 2008 van $2.300 naar minder dan $800 per troy ounce, een verlies van 65%. Ter vergelijking: de goudprijs zakte in dat crisisjaar van een piek van $1.000 naar een dieptepunt van $750 per troy ounce, een daling van 'slechts' 25%.
Goud gaat via Zwitserland naar Azië
Wie de goudmarkt goed volgt is inmiddels op de hoogte van de verschuiving van goud van 'West' naar 'Oost'. Niet alleen anekdotische verhalen, maar ook de officiële cijfers laten dat zien. De Zwitserse douane heeft op haar website openbaarheid gegeven van alle goudtransacties in het eerste kwartaal van 2014. Deze cijfers laten zien dat Zwitserland als doorvoerland voornamelijk goud ontvang uit het Verenigd Koninkrijk en de VS en dat het goud voor het grootste deel wordt geëxporteerd richting Hong Kong, India, China en Singapore.

Goud verhuist via Zwitserland naar Azië

4 mei 2014
GFMS: Platina en palladium duurder in 2014

De prijs van platina zal dit jaar stijgen naar meer dan $1.700 per troy ounce, terwijl de prijs van palladium dit jaar een nieuw recordniveau van $940 per troy ounce zal bereiken. Dat schrijft Thomson Reuters GFMS in haar vandaag gepubliceerde Platinum and Palladium Survey 2014. Door stakingen in de Zuid-Afrikaanse platinamijnen zal de productie van dit edelmetaal naar verwachting lager uitvallen, terwijl de vraag naar het metaal bij beleggers zal toenemen. Als gevolg hiervan voorziet het GFMS in 2014 een tekort van 700.000 troy ounce platina. Ook in de markt voor palladium verwachten analisten van het GFMS een tekort, omdat de productie van de mijnen afneemt.

Platina
Het wereldwijde aanbod van platina groeide vorig jaar met 2,8% door een stijgende productie van mijnen en door een toename in recycling van katalysatoren. De groei werd ietwat getemperd door een kleiner aanbod van platina uit de smelt van oude juwelen. Wereldwijd daalde de vraag naar platina met 4,7%, een daling die toegeschreven kan worden aan de glas- en de petroleumindustrie. De mijnbouwproductie van platina vindt grotendeels plaats in Zuid-Afrika. In 2013 werd bijna 72% van al het platina in dit land uit de grond gehaald. Daarmee is de markt voor platina erg gevoelig voor schommelingen. Door stakingen heeft de productie van het edelmetaal in veel Zuid-Afrikaanse platinamijnen enige tijd stilgelegen, waardoor het aanbod op de wereldmarkt krapper werd.

Stakingen in Zuid-Afrika zetten productie platina onder druk

Meeste platina wordt geproduceerd in Zuid-Afrika
De krapte op de platinamarkt werd in 2013 versterkt door beleggers, die vorig jaar massaal in platina-ETF's stapten. De gecombineerde positie van de ETF's groeide vorig jaar met 55% naar een totaal van 2,53 miljoen troy ounce. Beleggers die platina kopen doen dat omdat ze verwachten dat de tekorten tot hogere prijzen zullen leiden. Het resultaat was een groot tekort, zoals op onderstaande tabel goed te zien is.

Overzicht platina markt sinds 2004

Katalysatoren

Platina wordt voornamelijk gebruikt voor katalysatoren van verbrandingsmotoren. Deze markt liet het afgelopen jaar groei zien in China en Noord-Amerika, maar die groei werd volkomen teniet gedaan door een dalende vraag vanuit Europa. Door de stijging van de platinaprijs wordt palladium vaker als alternatief gebruikt. Ook worden er steeds meer katalysatoren gemaakt waar helemaal geen platina en palladium meer in verwerkt zitten.

Katalysatoren gebruiken steeds vaker palladium in plaats van platina

In de chemiesector groeide de vraag naar platina met 14% naar het hoogste niveau ooit gemeten. Zoals gezegd daalde de vraag naar platina vanuit de petroleum- en glasindustrie. De vraag naar platina voor juwelen steeg het afgelopen jaar met 1% naar ongeveer 2,29 miljoen troy ounce, een stijging die werd afgeremd door een zwakke vraag naar platina sieraden vanuit de Aziatische markt. Zoals de cijfers uit de tabel laten zien wordt maar een fractie van het wereldwijde aanbod van platina gekocht door beleggers. Wel werd deze fractie vorig jaar substantieel groter. De volgende grafiek laat zien hoeveel platina er in ETF's zit.

Platina ETF's zijn in 2013 sterk gegroeid

Palladium
Het wereldwijde aanbod van palladium groeide in 2013 met 1,8%, een groei die voornamelijk gedreven werd door recycling van autokatalysatoren. De toename in recycling viel een dalende mijnbouwproductie van palladium op. De vraag naar dit edelmetaal groeide het afgelopen jaar met slechts 0,2%, een groei die gedreven werd door de chemiesector en door de auto-industrie. De groei uit deze sectoren ving een dalende vraag naar palladium voor juwelen op, aldus het GFMS. De volgende tabel laat het totale aanbod en de totale vraag naar palladium zien sinds 2004.

Overzicht palladium markt sinds 2004
Driekwart van de wereldwijde mijnbouwproductie van palladium is afkomstig uit Rusland en Zuid-Afrika. Noord-Amerika produceert 15% en de rest van de wereld neemt de resterende 10% voor haar rekening. In een grafiek ziet dat er als volgt uit. Zoals u ziet stijgt de productie van zowel platina als palladium al jaren niet meer, ondanks de sterk gestegen prijzen van beide edelmetalen.

Wereldwijde productie van palladium

Tekorten

De markt voor palladium kampt al jaren met tekorten, want 2013 was het zevende jaar op rij waarin de vraag groter was dan het aanbod. Het tekort is met 1,03 miljoen troy ounce ook niet eerder zo groot geweest. De tekorten worden opgevangen met strategische voorraden van palladium, die volgens het GFMS een omvang hebben van naar schatting 8,8 miljoen troy ounce. Die voorraad is voldoende om de markt nog elf maanden van palladium te voorzien. Ook in de ETF's zitten veel bovengrondse voorraden. De volgende grafiek laat zien dat het ongeveer 2 miljoen troy ounce is.

Palladium ETF's groeien de laatste jaren minder snel

Overzicht
In het Platinum and Palladium Survey 2014 staan nog veel meer cijfers over de markt voor platina en palladium. Dit rapport kunt u raadplegen via de website van het GFMS. We sluiten af met een grafiek waarin de koersontwikkeling en de belangrijkste gebeurtenissen in de markt van het afgelopen jaar zichtbaar zijn. Klik op de grafiek voor een leesbare versie.

Overzicht: Wat gebeurde er op de markt voor platina en palladium?

Lees ook onze samenvatting van het GFMS rapport over de goudmarkt

2 mei 2014
China wordt grootste economie van de wereld

China staat op het punt de Verenigde Staten te passeren als grootste economie van de wereld. Gecorrigeerd voor koopkracht zal China nog dit jaar de koppositie overnemen van de VS, een historische gebeurtenis die vooral symbolische waarde heeft. In 2011 was de Chinese economie nog ongeveer 87% van de Amerikaanse, wanneer de cijfers gecorrigeerd werden voor de koopkrachtpariteit. Met deze correctie wordt er niet alleen naar nominale waardes gekeken, maar ook naar de prijsverschillen van goederen tussen landen.

Natuurlijk blijft het moeilijk om de omvang van een economie in cijfers uit te drukken. Ook de correctie voor koopkrachtpariteit kent zo haar beperkingen, aldus JP Morgan analist David Hensley. Hij zegt er het volgende over tegenover Bloomberg: “Deze meetmethode gaat ervan uit dat prijzen van alle goederen in alle landen hetzelfde zijn, wat in de praktijk niet het geval hoeft te zijn. Ook wordt het belang van grondstoffen, waar met name opkomende economieën als China, India, Brazilië en Rusland over beschikken, overschat”.

China wil niet de grootste zijn
Volgens de Financial Times wil China helemaal niet de grootste economie van de wereld zijn. Het land zou er alles aan gedaan hebben om de publicatie van deze cijfers tegen te houden, omdat een nummer één positie als grootste economie van de wereld verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Die internationale verantwoordelijkheid wil het land liever niet hebben. De Chinese media, die nog altijd onder streng toezicht staan van de regering, brengt dit nieuws dan ook niet naar buiten. Sinds 1872 zijn de Verenigde Staten al de grootste economie van de wereld, maar in de laatste drie decennia heeft China met een succesvol export-gedreven groeimodel grote vooruitgang geboekt. "Per hoofd van de bevolking is China nog steeds een zeer arm land en daarom wil het land niet dat er veel van haar gevraagd wordt op het internationale podium... in elk geval nu nog niet", zo verklaarde een adviseur van de Chinese regering tegenover de Financial Times. Hoewel China misschien dit jaar al de grootste economie van de wereld wordt leven de meeste Chinezen nog steeds in relatieve armoede.

De opmars van China is niet te stuiten (Bron: The Economist)

2 mei 2014
Grafiek: Wie koopt al die aandelen?

De huidige rally op de Amerikaanse aandelenmarkt wordt grotendeels gedreven door particuliere beleggers, zo blijkt uit cijfers van Bank of America Merrill Lynch. De volgende grafiek laat zien dat institutionele beleggers al jaren bezig zijn hun positie in aandelen af te bouwen, terwijl de particuliere beleggers juist massaal instappen. Misschien zien institutionele beleggers zoals pensioenfondsen gevaren die de particuliere beleggers niet zien of willen zien.

Een interessant detail: sinds januari hebben institutionele beleggers die bankieren met Bank of America Merrill Lynch in één week niet meer zoveel aandelen verkocht als afgelopen week. De netto verkopen door institutionele beleggers waren de afgelopen week de vierde grootste sinds 2008, toen de bank deze cijfers voor het eerst begon bij te houden. Maar maakt het eigenlijk wel uit of de aandelen in uw eigen portefeuille of in uw pensioenfonds zitten?

Particuliere beleggers stuwen de rally in aandelen

2 mei 2014
ING: 1 op 12 Nederlanders bouwt vermogen op voor eigen woning

Bijna 1 op de 12 Nederlanders vindt de aankoop van een eigen woning de belangrijkste reden om vermogen op te bouwen. Dit blijkt uit een onderzoek van FitVermogen, het online beleggingsplatform van ING Investment Management. Voor veertigplussers staat een eigen woning opmerkelijk hoger op de lijst van zaken waarvoor zij geld opzij zetten. In deze leeftijdsgroep noemt 14 procent de aankoop van een nieuwe woning als het voornaamste doel voor vermogensopbouw.

De aangescherpte regelgeving voor hypotheekleningen is voor veel Nederlanders een belangrijke reden om geld opzij te zetten. Dan wel voor de aankoop van een nieuwe woning of voor de aflossing van de hypotheek. Na de aanpassingen van het kabinet met betrekking tot het pensioen- en zorgstelsel, staan strengere hypotheekeisen op de derde plaats van overheidsmaatregelen waar deelnemers aan het onderzoek van Fitvermogen.nl zich zorgen over maken.

De maximale hypotheek die banken mogen verstrekken wordt bijvoorbeeld geleidelijk verlaagd van 104 procent in 2014 tot 100 procent in 2018. Woningkopers zullen zodoende een steeds groter deel van de aankoopprijs zelf moeten inbrengen. Bovendien kampen een op de drie eigenwoningbezitters met een hypotheek die hoger ligt dan de woningwaarde. Door tijdig te beginnen met de opbouw van vermogen kan worden voorkomen dat er een restschuld overblijft na de verkoop van een woning.

Een op de twaalf Nederlanders spaart voor eigen woning, zo blijkt uit een peiling van ING Investment Management

1 mei 2014
Dekkingsgraad pensioenfondsen met een kwart hersteld

Sinds het begin van 2009 is de gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen per saldo met 15% gestegen, zo maakte de Nederlandsche Bank vandaag bekend. Daarmee is een kwart van het totale verlies aan dekkingsgraad als gevolg van de financiële crisis weer goedgemaakt. Vooral de pensioenfondsen die volop belegden in aandelen en die zich indekten tegen het risico van een rentedaling zagen hun dekkingsgraad sterk verbeteren.

Dekkingsgraad

Door de Amerikaanse sub-prime crisis en de daarop volgende beurscrash zagen veel pensioenfondsen hun dekkingsgraad naar kritieke niveaus dalen. Daarom moest driekwart van alle fondsen begin 2009 een herstelplan presenteren om de dekkingsgraad binnen vijf jaar weer op peil te krijgen. Vijf jaar later zijn de pensioenfondsen nog niet volledig hersteld, maar is de gemiddelde dekkingsgraad wel sterk verbeterd.

Het positieve effect van stijgende aandelenkoersen werd deels teniet gedaan door een daling van de rente en een stijging van de gemiddelde levensverwachting. Een hogere levensverwachting betekent dat pensioenfondsen langer geld moeten uitkeren, zonder dat daar extra inkomsten tegenover staan. Pensioenfondsen moeten hun dekkingsgraad minimaal op 105 procent houden. Wanneer ze onder die grens zakken worden ze gedwongen de premies te verhogen en/of te korten op de uitkering.

Aandelen en obligaties

Het rendement van pensioenfondsen is sterk afhankelijk van de waarde-ontwikkeling van aandelen en obligaties. Gemiddeld beleggen de fondsen 40% van hun vermogen in de aandelenmarkt en 50% in de obligatiemarkt. Daardoor beweegt de dekkingsgraad met deze twee markten mee, zoals de volgende grafiek van de Nederlandsche Bank laat zien.

Stijgende aandelenkoersen leverden de grootste bijdrage aan hogere dekkingsgraad

1 mei 2014