Blog

Welke gevolgen hebben verdere economische sancties tegen Rusland?

Afgelopen maandag stelden wij de vraag of sancties tegen Rusland nut hebben? Tot op heden zijn de ingestelde sancties voornamelijk symbolisch. Een lijst met betrokken Russen en Oekraïners krijgen geen reisvisum meer om de Europese Unie binnen te komen en hun in Europa aanwezige tegoeden worden bevroren. Gisteren vond een EU top plaats met de regeringsleiders van de lidstaten. Deze hebben de Europese Commissie opgeroepen om verdere economische sancties te onderzoeken. Een tweede ronde sancties maakt de kans dat Rusland en de EU in een vicieuze cirkel aan sancties en daarmee handelsoorlog raken echter een stuk groter. De volgende infographic toont de wederzijdse (economische) afhankelijkheid van de EU en Rusland.

Het is geen geheim dat de Russische exporten voor een groot deel uit fossiele grondstoffen bestaan. Grote hoeveelheden machines en voertuigen bewandelen vanuit de EU de tegengestelde richting. De onderstaande tabel toont de afhankelijkheid van de Russische gastoevoer van Europese landen. De tabel toont dat de meer naar het Oosten gelegen Europese landen en stuk afhankelijker zijn van Russische gas dan de West-Europese landen.

De annexatie van de Krim lijkt deze Oost-Europese landen te hebben wakker geschud. Hun blik lijkt zich nu te richten op NAVO bondgenoten die wel energievoorraden in overvloed hebben. Ambassadeurs van Tsjechië, Hongarije, Slowakije en Polen hebben deze week een brief gestuurd naar de voorzitter van het Amerikaanse huis van afgevaardigden, John Boehner. In deze brief vragen ze de Amerikanen om gasexporten te autoriseren. Momenteel mag gas (en olie) dat binnen de Verenigde Staten wordt gewonnen niet worden geëxporteerd. Dit valt binnen het Amerikaanse beleid om op het energievlak weer zelfvoorzienend te worden. Canada heeft nog niet een vergelijkbaar Europees verzoek ontvangen. Polen is inmiddels ook een dialoog gestart met de EU waarin zij willen zoeken naar de mogelijkheden om hun energie importen te gaan diversifiëren.

Zoals vaker het geval is lijkt de politieke mening van (economisch) zwaargewicht Duitsland de toon te zetten in het vaststellen van de sancties. Duitsland is in vergelijking tot bijvoorbeeld Frankrijk en Verenigd Koninkrijk nauw verbonden met de Russische energiesector. Economische sancties zou dan ook het Duitse bedrijfsleven hard kunnen raken. Het kan ook zijn dat de transportkosten om energie vanuit Noord-Amerika naar Europa te krijgen niet afwegen ten opzichte van het Russische gas. Ondanks de snel dalende energieprijzen in de VS. Het is daarom ook niet ondenkbaar dat een deel van de Europese politieke beleidsbepalers hoopt dat de Oekraïense crisis geen vervolg krijgt en rustig overwaait.

21 maart 2014
NSA antwoordt op TED speech Edward Snowden

Afgelopen week sprak Edward Snowden op de TED2014 conferentie. Snowden sprak over toezicht en vrijheid op het internet. “Je rechten doen ertoe”, aldus Snowden omdat “je nooit weet wanneer je ze nodig zal hebben.” Na afloop van de speech van Snowden nodigde de host van de conferentie de NSA uit om te reageren op de woorden van Snowden. De NSA ging in op deze uitnodiging en liet zich in de persoon van Richard Ledgett horen op de TED2014 conferentie. De NSA toont daarmee sportiviteit die we niet direct hadden verwacht. Bekijk hieronder de reactie van de NSA.

Bekijk hier de speech van Edward Snowden.

21 maart 2014
Snowden:”Here’s how we take back the Internet”

Edward Snowden sprak enkele dagen terug op de TED2014 conferentie. Althans, de beste man was niet in levende lijven aanwezig. Hij bevindt zich nog steeds ergens in Rusland maar sprak door middel van een scherm met webcam op een robot. Snowden spreekt over toezicht en vrijheid op het internet. “Je rechten doen ertoe”, aldus Snowden omdat “je nooit weet wanneer je ze nodig zal hebben.”

20 maart 2014
Cartoon van de dag (20 maart 2014)

Gelooft u nog in Bitcoin?

20 maart 2014
De Krim (2014), Sudetenland(1938)

Het aantrekkelijke van geschiedenis is, dat er voor bijna elk voorval wel een interessante historische parallel te vinden is. De huidige crisis in de Krim is daar geen uitzondering op. Worden Europese en Amerikaanse leiders anno 2014 op dezelfde manier voor voldongen feiten gesteld als in 1938?

In dat jaar eiste Hitler, dat Sudetenland met een meerderheid aan Duitstaligen, losgeweekt zou worden van Tsjechië Slowakije. Het zou onder protectie van Duitsland geplaatst moeten worden. Voor de toenmalige leiders van het Westen, de Fransman Edouard Daladier en de Brit Neville Chamberlain was Sudetenland net zoiets als Verweggiestan. Het was niet de moeite waard om er een conflict met Hitler over aan te gaan.

Natuurlijk is Poetin absoluut geen Hitler en lijkt Rusland in genen delen op Nazi Duitsland. Toch is de verleiding te groot om op enkele parallellen te wijzen. Ook in de Krim draait het om een meerderheid van de bevolking, die geen of amper banden heeft met Oekraïne, maar wel met het Moederland. In 1938 was dat ook het geval.

Hoewel Poetin tot voor kort amper belangstelling had voor de Krim en haar bevolking, is daar door de revolutie in Oekraïne plotseling verandering in gekomen. Rusland wil nu ineens de Russische bevolking op de Krim beschermen tegen de fascisten in Kiev. Dat rechtvaardigt een militaire interventie. Hitler bewandelde een gelijksoortige weg in 1938 om Sudetenland los te weken uit Tsjechië-Slowakije. Dat vond hij trouwens geen land of natie, maar een toevallig samenraapsel van volkeren en regio’s, een historische aberratie. Voor Poetin is Oekraïne evenmin een echte natie, het is in zijn ogen domweg onderdeel van het groter Russisch geheel.

Figuur 1 Poetin wil terug naar de glorie van het verleden

Uiteraard is het Poetin niet alleen om de Krim of Oekraïne te doen. Oké, dat land moet zijn zelfstandigheid opgeven. Het is de president van Rusland er vooral om te doen zijn land neer te zetten als een belangrijke actor op het wereldtoneel, als een heuse wereldmacht. De annexatie van Sudentenland was een stap in Hitler ’s obsessie Duitsland om te vormen tot een wereldrijk.

Niet alleen de werkwijze van Poetin lijkt op die van Hitler, maar de manier van doen van de huidige westerse leiders lijkt op die van hun voorgangers. Ze waarschuwen veel en luidkeels, maar weigeren de consequenties te aanvaarden van hun eigen verbale dapperheid. Dat sterkt Poetin uiteraard in zijn overtuiging, dat hij zijn gang kan gaan met de Krim en Oekraïne. De houding van het westen nu is niet fundamenteel anders dan het peace in our time van 1938.

Natuurlijk is er geen gemakkelijke oplossing voorhanden, maar leiders in Europa zouden er goed aan doen op te houden om met ‘Shock and Awe te reageren op het doen en laten van de Russische president. Shock, omdat Poetin domweg doet waar hij zin in heeft. Awe, omdat hij volgens veel Europeanen tactisch briljant te werk gaat. Ze gaan er echter aan voorbij, dat Rusland een nagenoeg verkalkt politiek systeem heeft. Dat heeft zijn langste tijd gehad. Bovendien verkeert het land economisch niet in te beste vorm. Bovendien zou een beetje meer ruggengraat op zijn plaats zijn om de vaak uitgedragen hooggestemde waarden daadwerkelijk te verdedigen. Ruggengraat is temeer nodig, omdat Poetin het credo huldigt dat the weak get beaten.

Cor Wijtvliet

Bron:
Bob Lo, Crimea’s Sudeten Crisis. Project-syndicate, March 18 2014

20 maart 2014
Onze kinderen krijgen het (niet) beter

Het is als het ware een axioma geworden. Dan bedoelen we de opvatting, dat elke nieuwe generatie het materieel beter krijgt dan de vorige. En dat is ook tot op zekere hoogte zo in de meeste Westerse landen. En hetzelfde idee begint nu ook in veel Opkomende Landen post te vatten. Ook daar zien we dat de jongste generaties het beduidend beter hebben dan de oudste.

Maar de vraag is uiteraard, of deze schijnbare wetmatigheid ook in de toekomst blijft bestaan. Of zullen doemdenkers als Thomas Malthus en Karl Marx uiteindelijk toch het gelijk aan hun kant krijgen? Zullen toekomstige generaties zich met heel wat minder tevreden moeten stellen? Dat is beslist niet uit te sluiten, want de generaties van vandaag wachten enkele formidabele uitdagingen. De tragiek is, dat die vaak terug te voeren zijn op politiek falen en disfunctioneren.

Om maar eens wat te noemen. Sommige problemen winnen sluipenderwijs aan kracht en omvang zonder dat beleidsmakers er naar omkijken en oog hebben voor de consequenties. Neem nu het milieu. Wanneer recht op zaken als water en schone lucht slecht geregeld zijn, dan moet juist de overheid voor regelgeving zorgen. Waar dat niet gebeurd is, daar zullen op korte termijn grote spanningen kunnen ontstaan. Denk maar aan het bijna letterlijk opdrogen van fris en betrouwbaar drinkwater in delen van deze wereld, zoals het Midden Oosten.

Een tweede bron van potentiële tweedracht en grote problemen is het vigerende economische systeem. Dat moet fair en redelijk zijn voor de meeste mensen. Een fair economisch systeem is ook de basis voor politieke stabiliteit. Maar is het huidig systeem nog wel fair? Het geloof erin is snel tanende nu de combinatie van technologische ontwikkeling en globalisering de enkeling bevoordeelt boven de massa, waardoor ongelijkheid in veel landen weer toeneemt. Ongelijkheid werkt corruptie in de hand en verlamt op den duur zowel het politieke als economische systeem.

Het derde probleem is wel het grootste en dat is de vergrijzing. Die stelt de politiek voor de prangende vraag hoe en hoeveel te besteden aan ouderenzorg. Die vraag dient zich aan op het moment dat economische groei laag is en publieke schulden hoog. De huidige pensioenstelsels in veel landen lijken onbetaalbaar geworden. Een strijd tussen generaties dreigt. Het laatste probleem is dat van regulering van een zich explosief ontwikkelende technologie. Wat matig tot slechte regulering kan aanrichten, bewijst de huidige financiële crisis. Maar opnieuw is het de vraag, of overheden en politici hiervoor terdege zijn toegerust. Twijfel is op zijn plaats.

Voor alle genoemde problemen zijn voor de korte termijn oplossingen voor handen. De vraag is echter, of de politiek de wil en de moed heeft om daadwerkelijk in actie te komen. De ongelijkheid kan bijvoorbeeld deels aangepakt worden via de belastingen. Het verhogen van belastingen is echter bij de meeste partijen nog taboe. Daarom zijn belastingen op CO2 uitstoot evenmin erg populair. In veel Westerse landen zal een voorstel om massa-immigratie te bevorderen om de vergrijzing te bestrijden geen lang politiek leven beschoren zijn.
Het is feitelijk toch een wezenlijk probleem van het kapitalistisch systeem. Het werkt uitstekend als het gaat om groei in het private domein. Als het om groei in het publieke domein gaat, dan is het systeem een stuk minder succesvol. Zaken als gezondheidszorg, onderwijs en het milieu mogen op veel ijverige lippendienst van politici en beleidsmakers rekenen, maar veelal blijft het daar bij. juist deze bange en vaak fantasieloze opstelling brengt de betere toekomst van de nieuwe generaties in gevaar. Grote problemen vragen om grootse daden en niet om een boekhoudersmentaliteit. Cor Wijtvliet Bron: Kenneth Rogoff, Malthus, Marx and modern Growth. Project-Syndicate, March 4 2014

18 maart 2014
Hebben sancties tegen Rusland nut?

Na het referendum op de Krim van afgelopen zondag lijkt het Oekraïense gebied zich te gaan aansluiten bij Rusland. Volgens de exitpolls heeft 96,6% van de bevolking op de Krim gestemd voor aansluiting bij Rusland. Door de bijna Noord-Koreaanse uitslag van het referendum hebben veel mensen twijfels bij de omstandigheden waarin het referendum werd gehouden en of de kiezers wel konden stemmen. Zowel de Europese Unie (EU) als de Verenigde Staten (VS) verwierpen de uitkomst van het referendum direct. De VS en de EU hadden van te voren het referendum al als illegitiem verklaard. Beide partijen hameren op een schending van de Oekraïense grondwet en het internationale recht.
Rusland is overtuigd van de rechtmatigheid van het referendum en Poetin liet dit in een telefoongesprek aan Obama weten. Ondanks de grote meningsverschillen is er wel dialoog tussen beide grootmachten. Als reactie op de Russische acties bereiden zowel de VS als de EU een reeks aan sancties tegen de Russen voor. Reisvisums zullen worden beperkt en er komt een zwarte lijst van Russen van wie de tegoeden zullen worden bevroren. Rusland is echter een groot land met veel grondstoffen. Met andere woorden zullen de sancties nut hebben? Tot op heden waren economische sancties altijd gericht op kleinere landen zoals Iran, Irak, Libië en Noord-Korea. Deze landen werden destijds hard geraakt door de sancties van de (westerse) gemeenschap. De Russen exporteren naar een grote diversiteit aan landen en zijn daarmee niet afhankelijk van een specifiek (groot) land. De Russische economie is daarnaast voornamelijk gericht op de energiesector. Bijna 66% van de totale export zijn energie exporten. Het is relatief makkelijk om hier alternatieve handelspartners voor te vinden. Een groot deel van de buitenlandse investeringen in Rusland en Russische investeringen in het buitenland zijn gestructureerd door offshore financiële centra waardoor het moeilijk is om deze met sancties aan banden te leggen. Het grootste deel van deze kapitaal in- en uitstroom vindt wel plaats in de OECD landen. Desalniettemin kunnen sancties effectief blijken. De Russische economie is de afgelopen jaren verre van robuust gebleken. De ontwikkelingen van afgelopen weken hebben de Russische aandelenbeurs ook hard geraakt. Sinds het begin van het jaar daalde de beurs al met meer dan 20%. Ook de roebel staat onder grote druk. De Russische economische activiteit zou dan ook wel eens hard kunnen worden geraakt door de oplopende spanningen tussen Oost en West. Het is ook aannemelijk dat het bevriezen van Russische tegoeden in het Westen invloedrijke Russen zal raken. Dit kan een ontwrichtend effect hebben in de oligarchische bestuursstructuur van de Russische overheid. De vraag is of Poetin deze binnenlandse druk op eenzelfde wijze kan trotseren als hij momenteel de Westerse druk trotseert.

17 maart 2014
Inkomensongelijkheid in de VS

De Amerikaanse economie liet de economische crisis officieel in 2009 al achter zich. Sindsdien groeit de Amerikaanse economie al vijf jaar onafgebroken. De groeicijfers zijn niet exorbitant maar desalniettemin is er wel degelijk sprake van groei. Vorige week liet een peiling van NBC News en de Wall Street journal zien 57 procent van de Amerikaanse volwassenen nog steeds het idee heeft dat de economie zich in een recessie bevindt. Waar komt de discrepantie tussen de (positieve) groeicijfers en het gevoel van de Amerikaanse burgers vandaan?
De oorsprong van dit verschil is eigenlijk niet ingewikkeld. De Nederlandse bevolking ervaart op moment van schrijven een vergelijkbaar fenomeen. Het CPB kwam met positieve cijfers over de Nederlandse economie. Een gegeven dat maar al te graag door de zittende politieke beleidsbepalers wordt aangegrepen om hun verkiezingsretoriek mee te verrijken. Met andere woorden, we groeien weer! De mensen die hier de vruchten van plukken zijn echter moeilijk te vinden en zo is het ook in de Verenigde Staten. Afgelopen jaar kwam de econoom Emmanuel Saez, verbonden aan de Universiteit van Californië, met een onderzoeksresultaat dat 95% van de inkomensgroei tussen 2009 en 2012 naar de top 1% ging. Dit resultaat betekent niet direct dat de top 1% het bijzonder goed doet. Hun inkomens groeien zelfs trager dan de laatste twee periodes van sterke economische groei. Het betekent daarentegen dat de inkomensgroei van het overige deel van de Amerikaanse beroepsbevolking sterk achter blijft. De inkomens van de 99% groeien met een schamele 0,1% per jaar.
Inkomensongelijkheid
Sterker nog, als we naar de onderstaande grafiek kijken zien we dat tussen 1973 en 2012 de inkomens voor 60% van de Amerikaanse mannen is gedaald. Logischerwijs betekent dit dat over enkele decennia de inkomensongelijkheid sterk is toegenomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat een grote meerderheid van de Amerikaanse bevolking het idee heeft dat de economische recessie nog heerst. De economische groei van de afgelopen vijf jaar heeft geleidt tot hogere bedrijfswinsten en aandelenkoersen maar heeft zich niet vertaald in significante hogere lonen. Voor het grootste deel van de Amerikaanse bevolking is een recessie nog steeds de dagelijkse realiteit.

17 maart 2014
Zet uw bedrijf in het zonnetje

Dit bericht komt van één van onze partners. In tijden van crisis is het voor een bedrijf essentieel om een goede indruk te maken op potentiele klanten. Om met een cliché in huis te vallen, een goede eerste indruk is het halve werk. Indien de eerste indruk negatief is moet iemand van goeden huizen komen om de potentiële klant nog te overtuigen van een product of dienst. Beurzen en evenementen zijn bij uitstek plekken waar bij het contact tussen bedrijf en klant gebaat is bij een sterke eerste indruk.
Om op dit soort evenementen het verschil te maken is een professionele aankleding belangrijk maar vooral professioneel en representatief personeel is een vereiste. De meeste bedrijven hebben natuurlijk personeel voorhanden die goed zijn in hun vak. Dit betekent echter niet dat zij het product of dienst dat het bedrijf aanbiedt op de juiste manier kunnen overbrengen tijdens het eerste contactmoment op een beurs of evenement. Het kan daarom een wijze keuze zijn om hier externe en professionele hulp voor in te schakelen. Potentiële klanten laten zich niet direct overtuigen door een product of dienst, hoe goed deze door het bedrijf zelf ook wordt gevonden. Net als bij contact tussen mensen is het grootste deel van de communicatie non-verbaal. Met andere woorden, de uitstraling is cruciaal. Externe beursbemanning kan uw bedrijf dan volledig representeren of complementair zijn aan uw eigen personeel. Dit zorgt ervoor dat uw bedrijf en personeel zich kan richten op waar zij goed in zijn. Een hostess doet dan waar zij of hij goed in is. De klant interesseren in uw dienst of product. Daarmee kan uw bedrijf zich richten op het creëren van de beste dienst of product en helpt een partner om het aan de man te brengen.

14 maart 2014
Verkeerde veronderstellingen over daytrading
De laatste tijd wordt ik vaak geconfronteerd met opvattingen over daytrading die onjuist zijn. Bij veel mensen merk ik dat de term daytrading een hele andere lading meekrijgt dan wat de werkelijkheid is. Eerst maar eens beschouwen wat daytrading nou eigenlijk is en wat de voornaamste redenen zijn om het toe te passen.
Handelaren op de beurs moeten weloverwogen keuzes maken over de factoren en indicaties die zij een rol laten spelen in hun strategie. Een belangrijk punt hierin is de vraag of je posities overnight gaat aanhouden of dat je louter intraday werkt (dus een daytrader bent). In het laatste geval zorg je als handelaar ervoor dat je alle posities sluit voor het einde van de handelsdag. Doe je dat niet dan ben je geen (intra)daytrader meer. Er zijn verschillende redenen waarom mensen ervoor kiezen om aan daytrading te doen, de meest voorkomende daarbij zijn:
- - Geen stress buiten beursuren om, er zijn dan tenslotte nooit open posities.
- - Kort op de bal willen spelen: geringe koersbewegingen gebruiken om winst te nemen of je verlies te pakken.
- - Beperkt werkkapitaal beschikbaar hebben, waardoor je niet aan de verplichting van een hoge overnight-margin hoeft te voldoen
- Angst voor openingsgaps: er kan tussen de slotkoers van gisteren en de openingskoers van vandaag een gat ontstaan. In de uren dat de beurs bij ons dicht is elders in de wereld de handel doorgegaan. Dit heeft uiteindelijk ook invloed op onze beurskoersen waardoor er zogenaamde ‘gaps’ kunnen ontstaan. Deze gaps kunnen een grotere range overbruggen dan je had gewenst voor je positie.
Bovenstaande overwegingen kunnen ervoor zorgen dat de keuze om te gaan daytraden een prima optie is. Het vreemde is echter dat veel mensen ten aanzien van daytrading er hele andere denkbeelden erop na houden in vergelijking met overnight traden. Een paar veronderstellingen die ik vaak hoor, maar beslist onjuist zijn:
- Bij daytraden doe je dagelijks veel trades
Het is helemaal niet nodig (zelfs onwenselijk) om de hele dag als een dolleman op de knoppen te drukken. Daytraden wil niet zeggen dat je veel trades op een dag moet doen.
- Een daytrader maakt dagelijks winst
Er hoeft niet iedere dag winst gemaakt te worden. Er kunnen periodes voorbij gaan waarin er goed wordt gescoord, maar er kunnen ook (langdurige) verliesperiodes zijn. Het gaat erom dat er per saldo op langere termijn rendement gemaakt wordt. Omdat het om daghandel gaat wil het niet zeggen dat het succes van zo’n systematiek ook op dagbasis beoordeeld moet worden. Je moet gewoon op het eind van een jaar of een half jaar kijken wat er gebeurd is, dat doe je in een bedrijf ook.
- Een daytrader neemt veel risico
Die stelling is bijna altijd onwaar. Risico loop je wanneer je dingen gaat doen waar je geen verstand van hebt of wanneer je een te groot deel van je werkkapitaal gebruikt voor een trade of je verlies te ver laat doorlopen. Omdat de meeste daytraders een heel vast omlijnd plan hanteren om mee te werken zie ik dat zij meestal veel meer vat hebben op de risico’s dan langere termijn handelaren. Alle veronderstellingen ten spijt kan ik zeggen dat daytrading een hele lucratieve manier van werken is als het op de juiste manier gedaan wordt. Als u overweegt meer te gaan doen met daytrading zijn wij altijd beschikbaar voor vragen of commentaar. Patrick Koopman is een professionele trader die jarenlange ervaring heeft op de future markten en werkt op basis van technische analyse. ‘Gelijk krijgen over de koersrichting op termijn is mooi, maar nú geld verdienen met de bewegingen van vandaag is waar het om gaat.’ http://www.momentumtrades.nl/
14 maart 2014
Video: Goud en de petrodollar

“Wie goud wil begrijpen moet eerst de dollar begrijpen, en om de dollar te begrijpen moet je olie begrijpen”, zo luidt de openingszin van deze interessante video op YouTube. We weten niet welke naam er schuil gaat achter het pseudoniem ‘belangp’, maar we weten wel dat hij met enige regelmaat interessante video’s maakt en zich goed in de materie verdiept heeft. In deze video van vijftien minuten gaat hij in op het verhaal van goud, de dollar en olie sinds Nixon een einde maakte aan de koppeling tussen de dollar en goud. Kijken dus!

14 maart 2014

Blog

Inkomensongelijkheid