Blog

Steve Keen: “Veel economen zien impact schulden over het hoofd”

Volgens econoom Steve Keen zagen veel economen de grootste financiële crisis sinds de Grote Depressie niet aankomen, omdat er in hun modellen geen rekening werd gehouden met de impact van (met name private) schulden. Steve Keen is van mening dat de private schuldengroei juist de veroorzaker is van economische depressies, omdat de consumptieve bestedingen en investeringen inzakken op het moment dat de kredietgroei afzwakt. Dat is wat Steve Keen al in 2005 voorzag en wat enkele jaren later ook gebeurde.

Volgens Steve Keen bestaat er nog steeds een foutieve economische theorie dat private schulden geen invloed hebben op de economie. Volgens die theorie nemen private schulden koopkracht weg bij de partij die het geld verstrekt, maar in het moderne banksysteem is dat helemaal niet het geval. Iedere lening van de bank is volledig nieuw geld dat in de economie gespendeerd kan worden, maar daarvoor wordt geen geld of koopkracht weggenomen bij een ander.

Schulden stimuleren economische groei
De schuldgroei staat dus bijna parallel aan meer bestedingen, met als gevolg dat er volgens Steve Keen een causaal verband bestaat tussen schulden en economische activiteit en activaprijzen. En juist dat private schuldenprobleem is helemaal niet opgelost sinds het uitbreken van de financiële crisis. Sterker nog, in landen waar de economie weer wat aantrekt en waar de overheden een stimulerend beleid voeren nemen de private schulden alweer toe. Bekijk ook het college dat Steve Keen in december hield voor de Duisenberg School of Finance.

7 januari 2014
Nieuwe crypto-currency vernoemd naar Kanye West

De barrière om een virtuele munt als Bitcoin op de markt te brengen is niet zo hoog, want we zien de laatste tijd een wildgroei aan zogeheten ‘altcoins’. Misschien kent u al de Litecoin en de Namecoin, maar wat te denken van de Mooncoin, Orbitcoin, Casinocoin, Luckycoin en de Junkcoin? Zelfs bekende personen zijn niet veilig voor de Bitcoin-manie, want wat te denken van de RonPaulCoin (vernoemd naar oud-politicus Ron Paul) en de binnenkort te verschijnen Coinye West (vernoemd naar de rapper Kanye West)?

Kanye West

De nieuwe Coinye West is volgens de bedenkers een crypto-currency voor de massa. Wel zullen ze vroegtijdig een aantal munten verstrekken aan de ‘early adopters’. Wat precies de relatie van deze munt is met Kanye West, dat blijft onduidelijk. De rapper zou zelf nog geen reactie hebben gegeven op het bestaan van een altcoin die naar hem vernoemd is.

Pump and dump

Bitcoin expert Johnathan Turrall verklaarde tegenover de BBC dat voorzichtigheid geboden is met altcoins. “In het verleden zijn er verschillende altcoins voor de grap in circulatie gebracht. Sommige daarvan bleken een pump-and-dump scheme te zijn.” Het is lucratief om een een alternatieve coin op de markt te brengen. “In één geval verdienden de ontwikkelaars van een altcoin $800.000 met het op de markt brengen en mainstream maken van een cryptocurrency. Vervolgens verkochten ze hun eigen positie in de munt en doekten ze de website op.”

Wilt u ook een bijdrage leveren aan de wildgroei van alternatieve cryptocurrency? Op deze pagina kunt u stap voor stap uw eigen coin uitbrengen..

Nieuwe crypto-currency vernoemd naar Kanye West komt op 11 januari uit

7 januari 2014
Angst voor hyperinflatie verdwijnt uit beeld?

Sinds het begin van de financiële crisis begeven centrale banken zich op glad ijs. In een poging schulddeflatie te vermijden werd er volop liquiditeit verstrekt aan het banksysteem. Het beruchte Quantitative Easing en het TARP programma hebben de balans van de Amerikaanse centrale bank in de loop der jaren met enkele biljoenen opgeblazen. Ook andere centrale banken, zoals die van Japan, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk, hebben ‘de geldpers’ aangezet om het financiële systeem te stutten. Maar zijn al deze maatregelen niet een voorbode voor een ongekende hyperinflatie?

Niet als we naar de cijfers van Google kijken! De volgende grafiek is afkomstig van Google Ngram en laat zien hoe vaak het woord ‘hyperinflation‘ gebruikt werd in alle boeken die tussen 1900 en 2008 verschenen en die Google gedigitaliseerd heeft. Zoals u ziet speelde het onderwerp hyperinflatie het meest aan het begin van de jaren negentig, een tijdperk waarin veel landen geplaagd werden door een valutacrisis. Denk bijvoorbeeld aan Joegoslavië, Armenië, Turkmenistan, Peru, Bosnië-Herzegovina, Congo, Rusland, Moldavië, Georgië, Tadzjikistan en tal van anderen (zie deze tabel).

In de boeken die later gepubliceerd werden kwam het woord hyperinflatie steeds minder vaak voor. Onderstaande grafiek laat de neergaande trend goed zien.

Hyperinflatie verdwijnt uit het beeld (Bron: Google Ngram)

Google Trends

Nu vraagt u zich misschien af hoe relevant deze grafiek nog is, aangezien de data stopt in 2008. Juist die jaren na de crisis zijn interessant. Is er sinds het begin van de crisis meer geschreven over hyperinflatie? Of leeft dit fenomeen nog steeds niet in de maatschappij? Om dit gat op te vullen gebruiken we data van Google Trends. Daarmee kan men opzoeken hoe vaak een bepaald zoekwoord sinds 2004 is gezocht op de zoekmachine van Google.

Hyperinflatie in Google Trends

Angst voor hyperinflatie steeds kleiner?

De verzamelde gegevens van Google laten zien dat er eind 2008 en begin 2009 even meer belangstelling was voor hyperinflatie en dat de belangstelling piekte in maart van 2009. Niet geheel toevallig de maand waarin de aandelenkoersen op het absolute dieptepunt stonden! Sindsdien is de angst voor inflatie langzaam weer naar de achtergrond verdwenen.

Op basis van deze twee grafieken kunnen we concluderen dat de angst voor hyperinflatie vandaag de dag kleiner is dan in 2009 en ook kleiner is dan aan het begin van de jaren negentig, ondanks al dat ‘geld drukken’ door centrale banken!

6 januari 2014
Huizenprijzen in Verenigd Koninkrijk stijgen met £1.131 per maand

Waarom zou je nog geld sparen als je huis iedere maand bijna €1.000 meer waard wordt? Dat is de realiteit op de huizenmarkt in het Verenigd Koninkrijk, waar de huizenprijzen het afgelopen jaar met gemiddeld 8,4% zijn gestegen. Waren de huizen in het Verenigd Koninkrijk begin 2013 nog £162.245 waard, aan het einde van het jaar werd de gemiddelde woning al getaxeerd op £175.826. In Londen stegen de gemiddelde huizenprijzen in een jaar tijd met bijna 15%, van £300.361 naar £345.186. Volgens berekeningen van de Telegraph betekent dat een waardestijging van omgerekend £1.131 per maand voor een gemiddelde woning en zelfs bijna £4.000 per maand voor een woning in Londen!

Stijgende huizenprijzen

De huizenprijzen in het Verenigd Koninkrijk stijgen door een stimulerend beleid van de regering en de Bank of England. Met het ‘Help to Buy‘ programma stuurt de overheid actief aan op het verstrekken van meer kredieten, waardoor de huizenmarkt stevig de wind in de rug heeft. Ook is de rente al een lange tijd extreem laag, waardoor de maandlasten verder verlaagd worden ten gunste van de huiseigenaar met hypotheek.

De prijsstijging was het sterkste in het zuidoosten van het Verenigd Koninkrijk, maar sijpelde de laatste tijd ook door in de meer landelijke regio’s. Toch gaan de prijzen niet overal even hard omhoog, want in het meest noordelijke deel van het land stegen de prijzen het afgelopen jaar met slechts 1,9%.

Met een prijsstijging van 8,4% in een jaar tijd kan men zich de vraag stellen of de huizenmarkt in een bubbel zit. Maar dat lijkt nog niet het geval te zijn als je kijkt naar de verhouding tussen de huizenprijzen en de inkomens (zie grafiek). Hoewel de prijzen in verhouding tot het inkomen hoger zijn dan het gemiddelde over de afgelopen dertig jaar, liggen ze momenteel nog steeds ruim onder het record van 2007. Dat de huizenprijzen zo snel stijgen komt ook voor een belangrijk deel door de extreem lage rente, waardoor de maandlasten lager uitvallen en waardoor potentiële huizenkopers een hogere hypotheek kunnen financieren.

Huizenprijzen versus inkomen in het Verenigd Koninkrijk (Bron: Nationwide, via de Telegraph)

6 januari 2014
Zwitserse centrale bank verliest miljarden op goud

De aandeelhouders van de Zwitserse centrale bank krijgen dit jaar geen dividend uitgekeerd, omdat er in 2013 bij de centrale bank een groot verlies werd geleden van 9 miljard Zwitserse francs, omgerekend €7,3 miljard. De Swiss National Bank (SNB) boekte weliswaar een koerswinst van ongeveer 3 miljard francs op haar valutareserves en verdiende meer dan 3 miljard francs op de verkoop van het stabilisatiefonds dat werd opgezet om de Zwitserse bank UBS te helpen, maar die winsten werden volledig teniet gedaan door verliezen op de goudvoorraad.

De Zwitserse goudreserve, iets meer dan 10% van de totale reserves van de Zwitserse centrale bank, werd in het afgelopen jaar maar liefst 15 miljard francs minder waard. Omgerekend naar euro’s is dat een ‘verlies’ van ruim €12 miljard. Een verlies tussen aanhalingstekens, omdat het slechts boekhoudkundig is. Zo lang Zwitserland haar edelmetaal niet verkoopt is dit verlies nog niet werkelijk geleden. Wel heeft het koersverlies gevolgen voor de Zwitserse overheid en voor lokale overheden in Zwitserland, want die krijgen door de waardedaling van de nationale goudreserve geen dividend.

Deze tegenvaller op de begroting had nog groter kunnen zijn als Zwitserland een nog grotere goudvoorraad had. Vorig jaar speelde er een referendum waarin werd opgeroepen om de Zwitserse goudvoorraad uit te breiden naar 20% van de totale reserves. De reserve van 1.040 ton vertegenwoordigde begin 2013 ongeveer 10% van de totale reserves (naar marktwaarde).

Waardering naar marktprijs

Steeds meer centrale banken waarderen hun goudreserve naar de marktprijs, omdat het gele metaal steeds meer wordt gezien als een reserve met een variabele marktprijs. Dat is in tegenstelling tot de Amerikaanse Federal Reserve, die haar goudcertificaten (het goud is eigendom van de Treasury) nog steeds waardeert op de historische vaste prijs van $42,22 per troy ounce. Vandaar dat we op het internet geen grote koppen zien over ‘verliezen’ op de Amerikaanse goudreserve.

Een daling van de goudkoers, zoals we het afgelopen jaar hebben meegemaakt, betekent automatisch een boekhoudkundig verlies op de balans van de centrale bank. Het is dus niet alleen de Zwitserse centrale bank die ‘verlies’ heeft geleden op haar goudreserve, maar iedere centrale bank die de goudreserve naar marktwaarde waardeert. Zo is ook de waarde van de goudvoorraad van het Eurosysteem het afgelopen jaar sterk afgenomen. Dat verlies vangt men op met een herwaarderingsreserve aan de passiva zijde van de balans, een post waar ook de ongerealiseerde winsten van een stijgende goudprijs in worden ondergebracht. Deze reserve heeft momenteel een omvang van €304,5 miljard.

Het ‘verlies’ op het goud van centrale banken spreekt kennelijk tot de verbeelding. Ook de Britse Telegraph besteedde er een maand geleden uitgebreid aandacht aan. Banc De Binary, een bedrijf dat zich bezig houdt met optiehandel berekende dat de marktwaarde van de Amerikaanse goudvoorraad in 2013 is gezakt van $433 naar $327 miljard. Voor de goudvoorraad van de Bank of England zou het koersverlies $4 miljard bedragen.

Goud verkopen?

“De goudprijs zit al in een neerwaartse trend sinds de piek van augustus 2011, na tien jaar van bijna onafgebroken prijsstijging. Helaas hebben centrale banken nog een grote hoeveelheid goud liggen en is het niet eenvoudig om te bepalen wanneer ze ze die moeten verkopen. Daar kwam Gordon Brown achter toen hij een deel van de Britse goudvoorraad verkocht op de bodem van de markt”, zo verklaarde Oren Laurent van de Banc De Binary.

De goudkoers is in 2013 met meer dan 25% gedaald, waarmee de totale waarde van het metaal dat centrale banken wereldwijd aanhouden in een jaar tijd is gezakt van $1,7 biljoen naar $1,28 biljoen. De lagere goudprijs heeft vooralsnog weinig effect gehad op de manier waarop de belangrijkste centrale banken naar goud kijken. De centrale banken die het Central Bank Gold Agreement (CBGA) ondertekenden hebben expliciet kenbaar gemaakt dat ze goud zien als een waardevolle reserve en niet als een bezitting die ze voor een zo laag mogelijke prijs willen kopen en vervolgens voor een zo hoog mogelijke prijs weer van de hand willen doen (het perspectief van een doorsnee belegger…).

Ook machtige landen als Rusland en China laten blijken dat goud een essentieel onderdeel is van hun reserve. Rusland koopt sinds 2005 stelselmatig geel metaal bij en heeft inmiddels meer dan 15% van haar centrale bank reserves in goud. De Chinese centrale bank blijft ook goud kopen, als onderdeel van een lange termijn strategie.

Is de Zwitserse centrale bank dus ‘hard geraakt’ door de daling van de goudprijs? Het is dus maar net hoe u het wilt zien…

Zwitserse centrale bank kan geen dividend uitkeren door daling goudkoers (Afbeelding van Swiss-gold)

6 januari 2014
Binnenvaren met de zilvervloot van Silver Wheaton

Silver Wheaton Corp is deze week het Aandeel van de Week bij OptieAcademy. Silver Wheaton zou zo maar weer eens een zilvervloot kunnen worden die komt binnenvaren. Alleen moet je er wel wat voor doen: uiteraard de juiste positie innemen in aandelen of door de juiste optiestrategie op te zetten. Het aandeel heeft het afgelopen jaar aanzienlijke klappen gehad en bereikte in juni 2013 zelfs een dieptepunt van $17,75.

SLW weekly

Vervolgens trad een sterk herstel op richting $29 waarna het aandeel gas terugnam. Inmiddels heeft SLW steun gevonden rond $20. SLW noteert nu ruim 5% boven deze $20-steunzone, waardoor wij het op dit niveau wel aandurven om een longpositie in te nemen, het liefst met opties.

Profiel Silver Wheaton

SLW Statement

Silver Wheaton Corp is een zeer groot mijnbouwbedrijf, dat met een groot aantal dochterondernemingen wereldwijd actief is. Het fonds heeft een marktcapitalisatie van circa $7,6 miljard. De koers/winst-verhouding gerekend voor de komende 12 maanden bedraagt 16,37 en het dividendrendemen bedraagt circa 1,7% wat niet bijzonder hoog is. De profit margin van SLW is evenwel aanzienlijk: 55,6% volgens Yahoo Finance.

Silver Wheaton heeft lange termijn zilver en diverse lange termijn edelmetalen koopovereenkomsten gesloten. Daarbij wordt de zilver- en goudproductie van de tegenpartijen gekocht in een groot aantal landen zoals: Mexico, de Verenigde Staten, Griekenland, Zweden, Peru, Chili, Argentinië en Portugal. Het hoofdkantoor van Silver Wheaton Corp zetelt in Vancouver, Canada. Meer info kun je vinden op de website van Silver Wheaton. Dit zilverfonds staat aan de NYSE staat genoteerd met tickersymbol SLW (huidige koers $21,21).

SLW goud waard?

SLW Daily

Bovenstaande grafiek geeft de koersontwikkeling aan SLW op dagbasis, waarbij het aandeel eind augustus vorig jaar een top bereikte rond $29. In de erop volgende maanden gleed SLW af tot een dieptepunt van $19,23 begin december.

Sindsdien is SLW bezig met een bodemproces en vond de weg omhoog middels een opwaartse ‘gap’ rond $20,50. Dit zou het startsein kunnen zijn voor een rally richting $25 (zijnde een weerstandszone van september/oktober 2013. Een doorbraak van deze weerstandszone, maakt de weg open voor en verdere stijging richting $30.

SLW Hourly OptieAcademy

Bovenstaande uurgrafiek illustreert het prachtige bodemproces van SLW: een herstel vanaf de ‘low’ rond $19,23, met het in januari gevormde opwaartse koershiaat rond $20,50. Op uurbasis zit het aandeel weliswaar aan de bovenkant van het trendkanaal, maar er is zeker ruimte voor een korte termijn rally van meer dan 6,5% richting de eerste weerstand rond $22,50.

Zit er meer in het vat?

Het zou kunnen en wij denken dat zeker. Een stijging op termijn richting $30 achten we zeker mogelijk, waarbij een stop-loss kan worden gelegd rond $19,23. Beleggers die korter op de bal willen spelen, zouden al een stop-loss order kunnen plaatsen rond $19,50. Mocht SLW boven de steunzone rond $20 weten te blijven en inderdaad een fors herstel gaan inzetten, dan wordt het een ware goudmijn.

SLW boven EMA’s 10,20, 40 en 47

Het aandeel noteert op uurbasis boven het cluster van 4 voortschrijdende gemiddelden, zijnde de EMA’s 10,20, 40 en 47. Met een strakke stop-loss onder $19,50 kunnen we long gaan rond de koers van $21,10. Dit komt dus overeen met een neerwaarts risico van circa 7,5%, waarbij we een eerste koersdoel van $25 hanteren (+18,5%).

Bij deze profit/risk-verhouding van 2,4 lijkt ons het verantwoord een positie in te nemen. Wellicht dat er zelfs nog meer in het vat zit tot het tweede koersdoel van $30 wat we berekenen op basis van een opwaartse uitbraak uit de driehoek.

Wij vinden op dit moment SLW koopwaardig en beraden ons momenteel op een (optie)haussestrategie. Een strakke stop-loss kunnen we plaatsen onder $19,50 met ons koersdoel van $25 en een goede winst/verlies-ratio.

Steun- en weerstandsniveaus

Eerste steun: $19,50
Tweede steun: $19,23

Eerste weerstand: $21,61
Tweede weerstand: $22,58

Optiestrategie Silver Wheaton mogelijk

Op Silver Wheaton (SLW) zijn opties voorhanden in de VS en zijn ook bij BinckBank verhandelbaar. We zitten te broeden om een haussepositie in te nemen middels opties, bijvoorbeeld met een ‘kromme synthetic’.

Een andere goede en goedkope broker om aandelen en opties te handelen (zowel long, als short) is Tradersonly. Open via deze link een gratis rekening en profiteer van de Laagste Transactiekosten.

Zodra wij een optie-affaire gaan opzetten, dan zullen wij dit uiteraard exclusief aan onze deelnemers aan de OptieAcademy Aanbevelingen communiceren. Lees hier meer info betreffende deze portefeuille.

Uiteraard kunt u ook uw eigen suggestie voor een Aandeel van de Week danwel optiestrategie naar ons doormailen naar [email protected].

Think, Talk & Talk like a Winner!

Met vriendelijke groeten,

OptieAcademy
Voor een optiemaal resultaat

Harry Klip en Jan Robert Schutte

Disclaimer: Marketupdate geeft geen beleggingsadvies en dit artikel van OptieAcademy moeten ook niet als zodanig worden aangemerkt. Marketupdate heeft geen geld ontvangen of betaald voor deze bijdrage van OptieAcademy. Zowel Marketupdate als OptieAcademy hebben op het moment van schrijven geen positie in Silver Wheaton.

6 januari 2014
Goud en zilver report (Week 1)

Na een bijna onafgebroken prijsdaling in 2013 begint het nieuwe jaar met een stevige plus voor zowel goud als zilver. De goudkoers steeg van €882,54 naar €910,33 per troy ounce (+3,15%), terwijl de zilverkoers van €469,64 naar €476,78 per kilogram opveerde (+1,52%). Voor het eerste sinds drie weken doet goud het op de termijnmarkt weer beter dan het edelmetaal dat bekend staat als het ‘poor man’s gold’.

In dollars klom de goudkoers van $1.213,01 naar $1.236,94 per troy ounce (+1,97%) en steeg de prijs van zilver van $20,08 naar $20,16 per troy ounce (+0,4%). De kleinere uitslagen in de dollarprijs weerspiegelen een daling van de euro ten opzichte van de dollar. Stond de wisselkoers vorige week nog op 1,3751 dollar per euro, op het moment van schrijven is dat 1,3590. Vergeleken met een week geleden is dat een daling van 1,17%. Vooralsnog weet de euro niet door de 1,40 te breken en houden twee valuta elkaar in evenwicht.

Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard)

Zilverprijs in euro per kilo (Bron: Goudstandaard)

“De VS onderdrukt de goudprijs om de dollar te beschermen”

Afgelopen week plaatste Koos Jansen op zijn blog een vertaling van een toespraak die Sun Zhaoxue vorig jaar gehouden heeft over goud. Zhaoxue is directeur van de China Gold Association en de China Gold Group (het grootste goudmijnbedrijf van China) en heeft dus een invloedrijke positie in de goudmarkt. In de betreffende speech zegt hij dat de goudprijs in 2013 met voorbedachte rade omlaag is gebracht en dat het onderdrukken van de goudprijs onderdeel is van de valutaoorlog.

Ook zegt Zhaoxue dat er met de komst van de euro een alternatief was geboren voor de dollar. Een alternatief dat steeds bedreigender is geworden voor de dollar. Ten tijde van de Europese schuldencrisis waren de vele afwaarderingen van Europese overheden door Amerikaanse kredietbeoordelaars vooral politiek gedreven, aldus Zhaoxue.

Een interessant artikel dat zeker de moeite waard is, net als de comments onder het artikel van Koos Jansen.

Perth Mint verkocht 41% meer goud in 2013

Het is te makkelijk om alleen naar de goudprijs te kijken als indicator voor de wereldwijde vraag naar goud, maar de praktijk ligt wat genuanceerder. Zo verkocht niet alleen de US Mint een recordhoeveelheid zilver, maar wist ook de Australische Perth Mint records te verbreken. In 2013 verkocht ze 41% meer gouden munten en baren dan het jaar daarvoor. Ook de verkoop van zilver was veel groter. Er werd een derde meer volume verkocht in 2013 dan in 2012!

Perth Mint verkocht in 2013 veel meer goud en zilver

Waarom het goud moet blijven stromen

Onze lezer Floesh stuurde een interessante video door waarin de werking van de termijnmarkt voor goud wordt uitgelegd. Zeker de moeite waard om even te kijken!

5 januari 2014
Radar interviewt Han de Jong (ABN)

Radar sprak met Han de Jong van de ABN Amro voor de documentaire “De Schuldvraag”. Beide delen van deze documentaire verschenen eind vorig jaar op televisie en op internet. Ook op Marketupdate hebben we hier over geschreven (deel 1 en deel 2). Maar zoals dat gaat met documentaires wordt er in het beeldmateriaal geknipt.

Gelukkig is het interview van Antoinette Hertsenberg met Han de Jong ook integraal opgenomen en online te vinden op de website van de ABN Amro. In deze video legt Han de Jong in zeer begrijpelijke woorden uit hoe een bank werkt en dat geld niet helemaal ‘uit het niets’ wordt gecreëerd, zoals veel mensen beweren. Een informatieve video waar Han de Jong zonder al teveel moeite uitlegt wat hij ook voor de crisis al lang wist.

Werkt de video niet? Klik dan hier!

3 januari 2014
Alle wereldrijken op één tijdlijn

Deze historische tijdlijn kregen we van een Marketupdate lezer doorgestuurd. De tijdlijn laat alle grote wereldrijken van de afgelopen 2000+ jaar zien. De horizontale as geeft weer hoe lang het rijk bestaan heeft en de hoogte van iedere bult geeft aan hoeveel landoppervlak het rijk op het hoogtepunt controleerde. Klik op de afbeelding voor een grotere en leesbare versie.

Alle wereldrijken op één tijdlijn

3 januari 2014
IMF waarschuwt opnieuw voor wegstrepen schulden

Het IMF waarschuwt in een nieuw rapport wederom voor financiële repressie en voor het wegstrepen van schulden. In een nieuw working paper voor het IMF schrijven Reinhart en Rogoff dat de Westerse wereld te maken heeft met een ongekend groot schuldenprobleem, met schulden die zijn opgelopen tot het hoogste niveau in 200 jaar. De schulden zijn nu zo groot geworden dat ook het ‘rijke’ Westen weer geconfronteerd zal worden met de afschrijving en kwijtschelding van schulden op een schaal die we sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer hebben meegemaakt.

Rigoureuze maatregelen die het IMF genomen heeft om de schulden van ontwikkelingslanden van tijd tot tijd te verlichten moeten ook in de Westerse economieën genomen worden, maatregelen die een diepe kras in het onkreukbare imago van de westerse wereld veroorzaken. Schulden (en daarmee financiële bezittingen!) wegstrepen is iets dat niet past bij onze beschaafde en ontwikkelde economie, toch?? Decennia lang bouwde de westerse wereld een reputatie op van degelijkheid en betrouwbaarheid, maar die staat nu op het spel. Volgens Ambrose Evans Pritchard houdt de politieke elite in het Westen nog steeds vast aan de illusie dat wij fundamenteel anders zijn dan wat wij de ‘Derde Wereld’-landen noemen en dat onze schuldenproblematiek weg gemasseerd kan worden met een aantal jaren bezuinigen, een beetje meer inflatie en wat milde economische groei.

Totale schuldengroei in het Westen (Bron: Reinhart en Rogoff, 2013)

Schulden wegstrepen

Reinhart en Rogoff leggen in hun working paper getiteld “Financial and Sovereign Debt Crises: Some Lessons Learned and Those Forgotten” (PDF) de vinger op de zere plek. De maatregelen die totnogtoe genomen zijn in Europa en in de VS hebben de fundamentele problemen alleen maar naar de lange baan geschoven. Met symptoombestrijding en ad-hoc genomen maatregelen strompelt de economie voort, maar op een krachtig herstel rekent niemand meer. Hoe lang is dat nog vol te houden?

In het rapport verwijzen de twee professors naar de onervarenheid van het Westen als het aankomt op het herstructureren van schulden. Door de omvang van het probleem te ontkennen en door een fundamentele oplossing (schuldverlichting) tegen te houden wordt er uiteindelijk meer schade toegebracht dan wanneer de pijnlijke maatregelen snel genomen zouden worden. Binnen de Eurozone zien we dat de relatief sterke economieën nu omlaag worden getrokken door de zwakkere economieën in de periferie. Belastingbetalers in de sterkere landen betalen het grootste deel van de rekening, een situatie waar volgens Reinhart en Rogoff uiteindelijk niemand beter van zal worden.

Volgens de twee is het vrijwel onvermijdelijk om de pijnlijke maatregelen toch te nemen. "De omvang van het probleem suggereert dat herstructurering noodzakelijk is, bijvoorbeeld in de periferie van Europa. En dat gaat verder dan alles wat tot op heden publiekelijk besproken is", aldus de professors van Harvard. In het working paper is een tabel opgenomen van eerdere schuldverlichtingen in de jaren dertig. Veel landen konden hun schulden van de Eerste Wereldoorlog niet meer terugbetalen en besloten uiteindelijk om dat ook maar gewoon niet meer te doen. Tal van obligaties zijn in het verleden al waardeloos geworden, omdat overheden ten einde raad hun belofte niet meer konden waarmaken. Ook de VS heeft in het verleden haar belofte niet nagekomen, toen ze de dollar devalueerde ten opzichte van goud. Door de prijs aan te passen van $20,67 naar $35 zat er opeens 40% minder goud in de valuta die de man op straat gebruikte en spaarde.
Bewustwording
Dat besef zal zo langzamerhand weer terugkeren. Decennia lang hebben we in het Westen niet zulke schuldenproblemen gehad en is de collectieve ervaring van financiële repressie langzaam uit ons geheugen gewist. De financiële repressie komt de laatste jaren steeds meer terug. Denk aan de extreem lage rente op je spaargeld, die al lang niet meer compenseert voor de inflatie. Denk aan bail-in, waarbij spaarders en achtergestelde obligatiehouders mede moesten opdraaien voor de verliezen van een omvallende bank. Door de negatieve reële rente verliezen spaarders en worden de lasten van de schuldenaren verlicht. Dat gebeurt nu al een paar jaar op beperkte schaal, maar vlak na de Tweede Wereldoorlog was dat volgens Reinhart en Rogoff nog veel erger. Toen was de reële rente in de VS en in het Verenigd Koninkrijk jarenlang -2%. In Italië en in Australië verloor de spaarder na correctie voor inflatie ieder jaar zelfs 5%. In een systeem van spaarders en schuldenaren krijgen de spaarders de rekening gepresenteerd. Dat is ook wat Reinhart en Rogoff constateren in hun onderzoek naar kwijtscheldingen van schulden. Soms werden staatsobligaties gewoon niet meer betaald, in andere gevallen werden de leenvoorwaarden aangepast ten nadele van de crediteur. In sommige gevallen maakte hyperinflatie de schuld (en daarmee ook de claim op die schuld) compleet waardeloos. De schuldencrisis heeft direct gevolgen voor de spaarders, omdat we in de westerse wereld de gewoonte hebben om te sparen in schulden. Denk bijvoorbeeld aan uw spaargeld op de bank en de obligaties in uw beleggingsportefeuille of pensioenfonds. Het zijn dit soort bezittingen die in een schuldencrisis gevaar lopen. [polldaddy poll=7699810]

3 januari 2014
Aandelenmarkt Venezuela verliest drie nullen

Het is goed gebruik voor tal van bananenrepublieken om een paar nullen weg te strepen van bankbiljetten, omdat de valuta door devaluaties en hoge inflatie sterk in waarde gekelderd is. Ook Venezuela past deze methodes toe, een land waar de inflatie het afgelopen jaar al behoorlijk uit de hand is gelopen. Dat begon in februari al met een devaluatie van de munt ten opzichte van de dollar en daarna ging het van kwaad naar erger. Denk aan prijscontroles, winkels die niet meer bevoorraad worden en de tekorten aan toiletpapier.

Ondertussen vluchtte een grote hoeveelheid spaargeld uit angst voor de hoge inflatie richting de beurs. Dat leverde in 2013 een koersstijging van 480% op voor de Caracas Stock Exchange. Stond de index begin dit jaar nog op ongeveer 500.000 punten, nu is dat meer dan 2,7 miljoen. Al die nullen blijken ook op de beurs niet zo gewenst, want op de website van de Caracas Stock Exchange lezen we dat er met ingang van dit jaar drie nullen worden weggestreept van de index...

De aandelenmarkt van Venezuela steeg vorig jaar met 480% (Bron: Zero Hedge)

3 januari 2014