Matt Damon, de bekende Hollywoodster, leest stukken voor uit een speech van Howard Zinn. Howard Zinn was historicus en hoogleraar aan de Boston University en werd bekend door zijn strijd tegen de oorlog in Vietnam. In dit filmpje komt (on)gehoorzaamheid van burgers aan bod.
Heeft de speech van Matt Damon uw interesse gewekt? Kijk dan het onderstaande interview met Howard Zinn van uur. Het interview werd opgenomen kort na de Amerikaanse inval in Irak.
Sinds het uitbreken van de crisis in 2008 zijn er vooral door politici economische onzinnigheden verkondigd. Sommige van die onwaarheden worden zo vaak gedebiteerd, dat ze wel deel van ons DNA lijken.
Huisvrouw
De eerste pertinente onwaarheid is die van de huisvrouw en haar huishoudboekje. Politici blijven er maar op hameren, dat iedere huisvrouw weet, dat je niet meer kunt uitgeven dan er binnen komt. Deze waarheid als een koe moet het beleid van bezuinigen schragen. Maar het gaat gemakshalve voorbij aan de gevolgen van deze stellingname. Als alle huishoudens zich aan deze gulden regel zouden houden, dan zou de totale consumptie nog verder dalen dan nu al het geval is. De werkloosheid zou daarom nog verder toenemen. Kortom, uiteindelijk is iedereen op den duur slechter af.
De zwakte van de redenering schuilt hierin, dat wat goed is voor een individueel gezin of bedrijf niet noodzakelijk ook goed hoeft te zijn voor het collectief. Keynes omschreef het als the paradox of thrift (spaarzaamheid). Als iedereen in moeilijke omstandigheden gaat sparen, dan tuimelt de geaggregeerde vraag waardoor uiteindelijke de totale besparingen teruglopen. Dat is de uiterste consequentie van een dalende consumptie in tijden van amper of geen economische groei.
Maar de consequenties kunnen nog verder reiken. Als overheden hun tekorten omlaag willen brengen, dan moeten burgers en bedrijven de broekriem aanhalen. Het resultaat is, dat over de hele linie de uitgaven dalen. Dat resulteert er wel in, dat hoezeer ze ook hun best doen overheden hun tekorten niet omlaag krijgen.
Centrale Bank
De overheid kan geen geld uitgeven dat het niet heeft. Ook deze kreet klinkt iedereen bekend en vertrouwd in de oren. Maar overheden zijn anders dan een willekeurig bedrijf of huisgezin. Door obligaties uit te geven kan de overheid het geld binnen halen dat ze nodig heeft. Maar moet er dan op de duur niet steeds meer rente betaald worden. Ook hier is het antwoord ontkennend. De centrale bank kan immers veel geld bij drukken, zodat de rente laag blijft. De huidige programma’s van monetaire verruiming bewijzen dit. Sterker nog, bij de huidige rentestand is het gewoon dom om niet bij te lenen. De beperking schuilt hierin, dat in de eurozone er inmiddels een ECB is. Zodoende kan niet ieder land naar eigen inzichten bijdrukken en zijn er daarom verschillende erg in de problemen gekomen.
Staatschuld
Een derde onwaar cliché is de bewering dat de staatschuld een vorm van uitgestelde belasting is. Obligaties zijn niet meer dan leningen, die uiteindelijk terug betaald moeten worden. Dat kan alleen maar door belastingen te verhogen. Belastingbetalers hebben hier een donkerbruin vermoeden van en dus gaan ze extra sparen. Hierdoor wordt het stimulerend effect van de obligatielening teniet gedaan. Het veemde is echter, dat overheden zelden of nooit hun leningen afbetalen. Meestal gebeurt dat door nieuwe obligaties uit te geven. Als een overheid slim is, probeert ze bij de huidige lage rentestand obligaties met een uitzonderlijk lange looptijd uit te geven. Dan hoeft ze ook nog eens minder een beroep op financiële markten te doen.
Generatie
De vierde en laatste onwaarheid doet een beroep op onze emotie en op ons geweten. Onze staatschuld belast de na ons komende generaties. Toekomstige generaties moeten meer verdienen dan ze uitgeven om onze schulden terug te betalen. Dat lijkt logisch maar is het niet. De houders van de schuld -de debiteuren-zijn diegenen die in de toekomst belast worden om terug te betalen. Maar zij doen dat aan de schuldeisers. Die laatste verdient dus aan de schuld van de eerste. Er is dus netto geen sprake van een zwaarder belasten van toekomstige generaties.
Uit deze korte opsomming spreekt maar één ding. Economie is geen natuurwetenschap. Allerlei aannames kunnen en moeten daarom gefalsificeerd worden om na te gaan welke de toets der kritiek kunnen doorstaan. Om het probleem nog complexer te maken. Wat in het ene geval waar is, blijkt onwaar in andere omstandigheden. Overheden, politici en beleidsmakers zouden daarom terughoudend moeten zijn in het doen van te stellige aannames.
Cor Wijtvliet
Bron:
Robert Slidlesky, Four falacies of the second great depression. Project-syndicate, November 20 2013
Mike Maloney heeft vandaag het vijfde deel van zijn documentairereeks ‘Hidden Secrets of Money’ vrijgegeven. In deze aflevering staat de geschiedenis en de evolutie van geld centraal. Wat begon met op grondstoffen gebaseerd geldsysteem ontwikkelde zich geleidelijk naar een systeem waarin goud en zilver verkozen werden tot ‘geld’, omdat deze edelmetalen de meeste geschikte grondstof bleken te zijn in de ruilhandel. Later werden de gouden en zilveren munten gestandaardiseerd, waardoor de waarde van ieder muntstuk makkelijker bepaald kon worden.
De volgende evolutie in de geschiedenis van geld was de overstap van op grondstoffen gebaseerd geld (met intrinsieke waarde) naar een ongedekt geldsysteem dat gebaseerd was op het vertrouwen in de degelijkheid van een centrale bank en een overheid. Enfin, u kent het verhaal wel…
De vorige vier afleveringen van deze documentairereeks zijn ook op Marketupdate te vinden. Klik op onderstaande links om deze terug te kijken.
Wie samenzweringen waarneemt wordt vaak raar aangekeken. Maar of dat ook altijd terecht is? Een bekende cartoon die nog steeds goed is..
Wie een jaar geleden had gezegd dat Bitcoin ooit richting de $1.000 zou gaan zou voor gek zijn verklaard. Wie betaalt er nou zoveel geld voor een stukje computercode dat niets meer is dan dat, een stukje computercode. Goud kan bouwen op een sterk trackrecord van duizenden jaren, terwijl de waarde van papiergeld gegarandeerd wordt door banken en overheden. Maar wat geeft Bitcoin haar waarde…?
Hoe dan ook, steeds meer mensen worden gegrepen door het idee van een digitale munt waar overheden en banken vrijwel geen grip op hebben. Net als een stijgende goudprijs lijkt ook een stijgende prijs van Bitcoin vooral een afspiegeling van toenemend wantrouwen tegen overheden en banken.
De prijs van Bitcoin bereikte vanavond een record van bijna $950 en staat op het moment van schrijven op $940. Voor iedereen die begin dit jaar instapte is Bitcoin een succesvolle gok geweest, maar durft u nu nog in te stappen tegen bijna $1.000 per troy ounce?
Prijs Bitcoin stijgt naar $940
De grote Amerikaanse banken laten hun spierballen zien en waarschuwen voor een negatieve depositorente. Mocht de Amerikaanse centrale bank op het idee komen om een negatieve rente te berekenen over geld dat banken bij de Federal Reserve parkeren, dan moeten we volgens een aantal grote Amerikaanse banken niet vreemd opkijken als spaarders en bedrijven ook rente gaan betalen over het bedrag op hun bankrekening. Spaarders krijgen nu al bijna geen rente meer, maar als de Federal Reserve een negatieve rente voor deposito’s gaat invoeren kunnen banken die rentekosten doorberekenen aan hun klanten.
De Financial Times schrijft dat banken een renteverlaging op de $2,4 biljoen die banken bij de Federal Reserve geparkeerd hebben in rekening zullen brengen bij hun klanten. Op dit moment geeft de Federal Reserve nog een vergoeding van 0,25% per jaar op het geld dat banken bij de centrale bank stallen, maar van die opbrengst zijn banken al een gedeelte kwijt aan premie voor de Amerikaanse variant van het depositogarantiestelsel (DGS). Indien Bernanke of zijn opvolger Yellen de depositorente naar 0% verlaagt is het voor de grote Amerikaanse banken niet meer zo lucratief om reserves aan te houden bij de Federal Reserve.
Een lagere depositorente moet banken stimuleren om meer kredieten te verlenen, maar als een bank dat niet wil kan ze ook besluiten om die lagere rente door te berekenen aan haar klanten. Een lagere rente of een negatieve rente is dan ook waar de Amerikaanse banken nu voor waarschuwen. Dat zou bijzonder schadelijk zijn voor het vertrouwen dat spaarders hebben in hun bank. Zodra het geld gaat kosten om spaargeld bij een bank te parkeren zullen spaarders in toenemende mate hun heil elders zoeken…
De topmannen van twee van de de vijf grootste Amerikaanse banken hebben gezegd dat ze door een verlaging van de depositorente bij de Federal Reserve geconfronteerd worden met een ‘negatieve opbrengst’. Op dat moment zouden banken de spaarder kunnen ontmoedigen door kosten door te berekenen in de vorm van een negatieve rentevergoeding.
Reserves die banken wereldwijd geparkeerd hebben bij de Federal Reserve
De Federal Reserve denkt dat een verlaging van de depositorente de banken zal aansporen om meer kredieten te verlenen aan consumenten en bedrijven, maar daar zijn de banken nog niet zo zeker van. “Het is niet alsof we opeens weer meer geld gaan uitlenen aan het midden- en kleinbedrijf. Er is niet echt veel vraag naar dit soort leningen, waardoor een verlaging van de depositorente banken aanspoort om in meer risicovolle beleggingen te stappen in hun zoektocht naar rendement”, zo verklaarde een bankier tegenover de Financial Times. Het gevaar van een negatieve rente heeft de Amerikaanse centrale bank er in het verleden van weerhouden de depositorente te verlagen.
We moeten hierbij opmerken dat een verlaging van de depositorente voor de reserves de banken parkeren bij de Federal Reserve het meest problematisch is voor de Amerikaanse banken, omdat alleen die banken kosten maken voor het Amerikaanse garantiestelsel. Naar schatting is ongeveer de helft van de ‘excess reserves’ die bij de Federal Reserve geparkeerd staat in handen van niet-Amerikaanse banken. Die banken verdienen momenteel 0,25% op deze reserves. Door de rente naar 0% te brengen valt het rendement voor de buitenlandse banken weg.
Ook bij de ECB wordt al nagedacht over een soortgelijke maatregelen, want Peter Praet nam het woord negatieve rente al eens in de mond. Ook hij had het over een negatieve rente voor tegoeden die private banken geparkeerd hebben bij de centrale bank. Volgens Draghi is negatieve rente al eens besproken binnen de centrale bank. Met een negatieve rente geeft de ECB de Europese bankensector een duwtje in de rug om meer leningen te verstrekken aan huishoudens en bedrijven. Dat zou een absoluut paardenmiddel zijn om mogelijke deflatie in de Eurozone te bestrijden. Het is niet te hopen dat Europese banken daar net zo op zullen reageren als hun Amerikaanse collega’s, want van een negatieve spaarrente wordt niemand beter.
Amerikaanse banken dreigen met negatieve rente
De Britse financiële toezichthouder gaat een onderzoek starten naar de prijsvorming op de goudmarkt in Londen. Twee keer per dag stellen een vijftal banken telefonisch de goudprijs vast, door te kijken naar de prijzen waartegen op dat moment transacties worden uitgevoerd. Bij deze procedure leggen Barclays, Deutsche Bank, Nova Scotia, HSBC en Société Générale de goudprijs vast waar handelaren, centrale banken, juweliers en goudmijnen hun prijs op baseren.
Het is dezelfde methode die gebruikt wordt om de Liborrente vast te stellen en die zo gevoelig blijkt te zijn voor manipulatie. Dat is ook de strekking van het paper “Fixing a Leaky Fixing: Short-Term Market Reactions to the London PM Gold Price Fixing” dat in september gepubliceerd werd in een wetenschappelijk tijdschrift over de futuresmarkt. De onderzoekers stellen in dat artikel dat de manier waarop de goudprijs wordt vastgesteld niet meer aansluit bij de financiële markt van vandaag de dag. Informatie verspreid zich veel sneller dan in de tijd dat er nog geen internet was en daardoor is het voor handelaren veel makkelijker geworden om te anticiperen op de AM Fixing en de PM Fixing.
Het telefonisch vaststellen van de goudprijs is een proces dat tenminste een paar minuten duurt, maar dat in sommige gevallen ook een uur kan duren. In de tussentijd kunnen handelaren positie innemen en kunnen de handelaren met voorkennis anticiperen op de fix van de goudprijs. Vier handelaren uit de goudmarkt bevestigden tegenover Bloomberg dat de telefoongesprekken voor de AM en PM fixings gebruikt worden als informatiebron.
“Handelaren die betrokken zijn bij de fixings hebben, al is het maar heel even, informatie over de markt die superieur is aan de informatie waar de andere handelaren over beschikken”, aldus Thorsten Polleit. Polleit is hoofdeconoom van het in Frankfurt gevestigde handelshuis Degussa Goldhandel GmbH en voormalig econoom bij Barclays. “Het is een zwakke punt in de Londen goud fixing”.
Al sinds 1919 wordt de goudprijs door een klein aantal banken vastgesteld. Dat begon in het kantoor van de Rothschild’s in het financiële centrum van Londen, waar bankiers twee keer per dagen bij elkaar kwamen. De voorzitter (een rol die ieder jaar werd gewisseld tussen de vijf banken) gaf dan een prijs aan die dicht bij de spotprijs van dat moment lag. Vervolgens gaven andere banken door hoeveel kilogram goud ze voor die prijs wilden kopen voor hun klanten en voor eigen rekening en hoeveel ze voor die prijs wilden verkopen. Dat ging door totdat er een prijs gevonden werd waarop het verschil tussen kopers en verkopers kleiner was dan 50 goudstaven (620 kilogram). Die procedure wordt nu telefonisch uitgevoerd, maar is in de basis niet veranderd.
De fixing van de goudprijs in Londen wordt onderzocht
Volgens handelaren, academici en investeerders die geïnterviewd werden door Bloomberg News kunnen de vijf banken die betrokken zijn bij de vaststelling van de dagelijkse goudprijs kort van tevoren al zien of de goudprijs gaat stijgen of dalen, omdat ze zicht hebben op het aantal kopers en verkopers in de markt. Zo kunnen de traders van de vijf banken die de fixing vaststellen al minuten van tevoren met vrij grote zekerheid inschatten dat de prijs gaat stijgen of dalen.
“De informatie sijpelt door van de vijf grote banken naar hun cliënten en komt daarna bij de rest van de markt terecht”, aldus Andrew Caminschi. Hij onderzocht samen met Richard Heaney de procedure waarmee de goudprijs tweemaal daags wordt vastgesteld. “In een wereld waarin het voordeel behaald kan worden op de milliseconde heeft die informatie zeker waarde”, zo licht Caminschi toe.
Toezichthouders gaan onderzoeken hoe dit soort fixings vastgesteld en verwerkt worden door het financiële systeem. Eerder dit jaar kregen banken als Barclays en RBS nog $3,7 miljard aan boetes voor de kiezen vanwege manipulatie van de Liborrente. Dat rentetarief bleek gemakkelijk te manipuleren door banken, met als resultaat dat banken meer winst konden maken op leningen ten koste van de klant. Ook de oer-Hollandse Rabobank deed mee aan dit spel en kreeg daar laatst een boete voor van bijna $1 miljard. Afgezien van die boete leed de bank veel imagoschade. Piet Moerland stapte direct op en Sipko Schat werd onder druk van de lokale Rabobank kantoren ook weggestuurd.
Er zijn geen aanwijzingen om aan te nemen dat er gemanipuleerd wordt met de fixings van de goudprijs, maar economen en academici zijn het er wel over eens dat de methode om de prijs vast te stellen ernstig achterhaald is en daardoor gevoelig is voor misbruik. Daarnaast zou direct toezicht op de totstandkoming van de AM fix en de PM fix ontbreken.
Woordvoerders van Barclays, Deutsche Bank, HSBC en Société Générale wilden geen verklaring afleggen tegenover Bloomberg inzake het onderzoek naar de fixing van de goudprijs. De woordvoerder van Noca Scotia wilde wel commentaar geven en schreef in een email aan Bloomberg dat hun bedrijf een diepgewortelde cultuur van toezicht en controle heeft en dat Noca Scotia uitkijkt naar nieuwe ideeën om de bestaande processen en werkwijze te verbeteren.
Nu de sancties tegen Iran versoepeld zijn wordt het voor India ook weer makkelijker om olie te importeren uit Iran. De handelspartners van Iran kunnen dus weer rechtstreekse betalingen verrichten en verzekeraars mogen schepen met Iraanse olie weer verzekeren. Sinds 2011 betaalt India via een omweg voor de Iraanse olie, door 55% in euro’s af te rekenen via de Turkse Halkbank en door 45% in roepies te parkeren op een Iraanse bankrekening bij een Indiase bank. Begin dit jaar werd het voor India nog moeilijker om Iran te betalen, want op 6 februari werd ook de indirecte betaalmethode via Turkije geblokkeerd. Sindsdien stapelden de tegoeden in euro’s zich op in India, wachtend op het moment om weer overgemaakt te worden naar Iran.
Dat moment is nu bereikt, want door de verlichting van de sancties kan India weer olie afrekenen met euro’s. Een woordvoerder van de Indiase regering liet weten dat India en Iran al om de tafel zitten om vast te stellen via welke banken het betalingsverkeer zal verlopen. Het zal de Verenigde Staten niet zinnen dat India de olie afrekent in een andere valuta dan dollars, maar daar staat tegenover dat India beloofd heeft steeds minder olie af te nemen van het Perzische land. Importeerde India in het fiscale jaar 2012-2013 nog 13,1 miljoen ton ruwe olie uit Iran, dit jaar zal het totaal niet hoger uitvallen dan 11 miljoen ton. De sancties verbieden de handelspartners van Iran om meer olie af te nemen.
Als gevolg van de sancties heeft Iran veel economische schade geleden. Omdat de export van olie bemoeilijkt werd moest het land interen op haar buitenlandse valutareserves. Dat heeft de waarde van de Iraanse rial ernstig onder druk gezet. Het ‘succes’ van de sancties heeft ook een keerzijde gehad, want in de zoektocht naar alternatieve betalingsmogelijkheden heeft Iran ook olie verkocht voor euro’s en voor fysiek goud. India rekent al een deel van haar geïmporteerde olie af in euro’s. Het is de vraag of meer landen daarin zullen volgen. Saddam Hussein wilde ook olie afrekenen in euro’s, maar daar staken de Amerikanen in 2004 een stokje voor door het land binnen te vallen.
India hervat betalingen voor Iraanse olie in euro’s
De Westerse sancties op Iran worden versoepeld, omdat het land bereid is haar nucleaire programma op een lager pitje te zetten. Het besluit werd dit weekend genomen na een overleg van vijf dagen in Genève. De sancties met betrekking tot de export van olie en de import van goederen als auto-onderdelen, goud en andere edelmetalen wordt versoepeld, maar worden nog niet helemaal weggenomen.
Het akkoord is de eerste grote doorbraak in dit geopolitieke conflict sinds het begin van het Iraanse atoomprogramma in 2003. Onduidelijkheid over de motivatie achter het atoomprogramma maakte Israël en de Verenigde Staten nerveus, omdat Iran volgens sommigen zou werken aan nucleaire wapens. De versoepeling van de sancties tegen Iran werden door Obama gebracht als een stap in de goede richting, maar de Israelische premier Netanyahu is daar nog niet zo zeker van. Hij noemde de overeenkomst die in Genève bereikt werd een historische vergissing.
Iran zal conform de bereikte overeenkomst haar voorraad van 20% verrijkt uranium halveren, een grondstof die makkelijk te gebruiken is voor nucleaire wapens. In plaats daarva gaat Iran meer 5% verrijkt uranium gebruiken, dat geschikt is voor energieopwekking in een nucleaire reactor. Ook zal Iran niet meer centrifuges plaatsen die nodig zijn om 20% verrijkt uranium te maken.
Vanaf nu mag Iran ook weer goud verhandelen met het buitenland, maar alleen op de expliciete voorwaarde dat Iran geen goud aanneemt in ruil voor olie. Dat zou namelijk de macht van de Amerikaanse dollar ondermijnen, de valuta die de hele wereld nodig heeft om olie te importeren. Door het verlichten van de sancties kan Iran makkelijker olie exporteren, wat mogelijk een neerwaartse prijsdruk geeft. Iran heeft de vierde grootste bewezen olievoorraden ter wereld. Gisteren zakte de Brent olieprijs met 2,2% van het hoogste niveau in zes weken tijd. De WTI olie reageerde minder sterk op het nieuws en zakte slechts 0,9% in prijs.
Saoedi-Arabië en Israël, twee belangrijke bondgenoten van de Verenigde Staten, voelen zich nog steeds ongemakkelijk bij het idee dat Iran nucleaire installaties heeft. Zij zien het liefst dat het complete atoomprogramma van Iran ontmanteld wordt.
Iran schroeft ambities met atoomprogramma terug in ruil voor verlichting van sancties
Bron: Bloomberg
De volgende infographic van VisualCapitalist geeft ons inzicht in de verhouding tussen de bovengrondse en ondergrondse goudvoorraden. We leren dat er steeds minder grote reserves gevonden worden en dat het gros van de nieuwe ontdekkingen betrekking hebben op ondergrondse reserves van minder dan 5 miljoen troy ounce. Ook zien we dat de ertsgraad steeds verder omlaag gaat en dat er vandaag de dag mijnen operationeel zijn die minder dan 1 gram goud uit iedere ton puin weten te halen.
De bovengrondse goudreserve is in omvang ongeveer een kubus van 21 meter aan iedere zijde. Dat is meer dan de kubus van 18,2 meter aan elke zijde die we kunnen maken van al het goud dat nog ondergronds aanwezig is. Van de gerapporteerde ondergrondse goudreserves is naar schatting de helft niet economisch rendabel op te graven, dat is ruim 56.000 ton. Het meeste ondergrondse goud ligt in Noord-Amerika, maar de ertskwaliteit is verreweg het beste in Afrika.
Infographic: De ondergrondse goudvoorraden en peak gold (Bron: VisualCapitalist)
Tussen ultimo 2008 en september 2011 steeg de goudprijs met maar liefst 70% naar een waarde van $ 1933 per troy ounce. De oorzaak van de stijging waren de ongelimiteerde monetaire stimuleringsmaatregelen van Ben Bernanke, de president van de Fed. In genoemde jaren kocht de centrale bank voor meer dan $2 biljoen aan Amerikaans schuldpapier. Dat deed bij menigeen de vrees groeien, dat de gigantische toename van liquiditeiten wel in hyperinflatie moest eindigen.
Afbouwen
Die angst is geleidelijk weggeëbd en de prijs van het goud heeft daarop gereageerd door geleidelijk weer te gaan dalen. In april van dit jaar versnelde de daling van de prijs. De oorzaak is genoegzaam bekend. In die maand speculeerde de bankpresident openlijk over een mogelijke geleidelijke afbouw van de stimuleringsprogramma’s. De beleggers reageerden heftig en de prijs daalde tot onder $ 1.300 per troy ounce. Daar zijn enkele spectaculaire voorbeelden van. Zo verkocht de bekende hedge fundmanager John Paulson meer dan de helft van zijn 21,8 miljoen aandelen in de SPDR Gold Trust, de grootste goud-etf ter wereld. Sindsdien bezit hij echter nog steeds 10,23 miljoen aandelen in deze etf.
Bodem
Langzamerhand lijkt in de markt de opvatting post te vatten, dat we de grootste prijsdalingen wel achter de rug hebben. De kwestie is dus of de prijs op de bodem van het dal blijft voorthobbelen of dat er reden is voor enig optimisme. Voor Goldman Sachs is het duidelijk. De trend zal eerder nog verder omlaag zijn dan omhoog. De bankiers voorzien voor 2014 nog een nieuw dieptepunt van $ 1.100 per troy ounce.
Anderen zijn optimistischer en wijzen daarbij op nieuwe opzienbarende aankopen van grote beleggers. Zo heeft Soros Fund Management LLC onlangs 1,1 miljoen aandelen gekocht in Market Verctors Gold Mines ETF. Soros deed dit nadat de koers van deze ETF nagenoeg gehalveerd was. Het mijnbouwbedrijf had grondig geherstructureerd, afschrijvingen genomen ter waarde van $ 26 miljard en heel veel werknemers de laan uit gestuurd. Market Vectors staat symbool voor een sector, die tot voor kort teveel investeerde en niet de tering naar de nering zette. Dat proces is echter nu in volle gang en dat betekent een lagere productie tegen lagere kosten.
Al die aanpassingen aan de nieuwe markt zorgen er wel voor, dat het aanbod van goud terugloopt. Het krimpend aanbod valt samen met een groeiende honger van China naar goud. Chinezen hebben een voorliefde voor goud en hebben dit jaar maximaal profijt getrokken uit de dalende prijzen. Naar schatting hebben ze alleen al dit jaar voor $ 70 miljard aan goud gekocht. Marktinsiders schatten de Chinese honger op 1.600 ton op jaarbasis. Dat is meer dan 55% van de jaarlijkse productie.
China
Die honger wordt nog heel wat jaren op peil gehouden door het beleid van de Chinese overheid. Die is erop gebrand om van de yuan een echte concurrent van de Amerikaanse dollar te maken als internationale reservemunt. Het past binnen het Chinese beleid om het aandeel van goud in de nationale reserves uit te bouwen van 1% naar 15%. Dat betekent dat de overheid 16.800 ton moet gaan aankopen. Dat gaat de nodige jaren duren en zal tegelijkertijd de rol en de waarde van de dollar ondermijnen.
Los van deze lange termijntrend, die gunstig is voor goud, spelen er nog korte termijn factoren. De beoogde opvolgster van Ben Bernanke, mevrouw Janet Yellen, heeft tijdens zogeheten hearings in het Amerikaanse Congress nadrukkelijk laten weten voorlopig af te zien van het afbouwen van de monetaire stimuleringsprogramma’s. De staat van de economie en van de arbeidsmarkt rechtvaardigt geen afbouwen aldus Yellen.
Deze stimuleringsprogramma’s, die $ 85 miljard per maand bedragen, zullen de positie van de dollar geleidelijk verder verzwakken en daarmee goud aantrekkelijk maken als safehaven. Dat zal zeker het geval zijn als de stimulering heel 2014 doorgaat.
Het samenvallen van korte termijn en lange termijnfactoren maakt het aannemelijk dat de goudprijs weer gaat stijgen. Dat hoeft echter nog niet snel te gebeuren. Hier en daar fluistert de markt voor 2015 een prijs van $ 2000 per troy ounce. Dan moeten de verschillende genoemde factoren elkaar wel blijven versterken.
