Categorie: Nieuws

Goudprijs zakt door de $1.300

De goudprijs ging dinsdagmiddag opnieuw hard onderuit gegaan. In een uur tijd zakte de prijs van het gele metaal van $1.325 naar bijna $1.290 per troy ounce, een daling van 2,64%. In euro’s zakte de goudprijs van €978 naar €955 per troy ounce (-2,35%). Door deze forse prijsdaling is goud weer terug op het laagste niveau in drie maanden tijd. Het laagste punt werd eind juni bereikt, toen een troy ounce goud op een gegeven moment beneden de €30.000 per kilo stond (ongeveer €930 per troy ounce).

De zilverprijs ging traditioneel nog verder omlaag en zakte in een uur tijd van €512 naar €495 per kilogram, een daling van 3,3%. In dollars zakte de zilverprijs van $21,58 naar $20,84 per troy ounce, een verlies van 3,43%. De zilverprijs is daarmee terug op het niveau van begin augustus.

Daling goudprijs door schuldenplafond?

Een duidelijke aanwijzing voor deze prijsdaling hebben we nog niet kunnen vinden. Volgens Reuters kan het iets te maken hebben met de discussie omtrent het Amerikaanse schuldenplafond, maar dat zou niet echt logisch zijn. Deze discussie pleit juist in het voordeel van goud, een monetair metaal dat bekend staat als een goede hedge tegen waardedaling van valuta. Juist vandaag zou dat positief kunnen zijn voor goud, omdat de dollarindex voor het eerst sinds februari weer onder de 80 is gedoken. De dollarindex meet de waarde van de Amerikaanse munt tegenover een mandje van andere grote valuta. Een lage index weerspiegelt een relatief zwakke dollar.

Reuters schrijft dat de goudprijs in 1996 nog positief reageerde op de ‘government shutdown’, door op één dag met 3% in prijs te stijgen. Destijds kostte een troy ounce goud nog minder dan $400.

Manipulatie?

Volgens edelmetaal analist Howard Wen van HSBC werden er gisteren plotseling 130.000 contracten goud op de markt gebracht door één aanbieder. Dat zorgde voor een handelsvolume van €1 miljard in slechts tien minuten, terwijl dat normaal het volume in een hele dag is. Het ruikt naar manipulatie, bedoeld om de volatiliteit van goud als belegging hoog te houden.

Goudprijs daalt meer dan 2% en zakt onder de $1.300 per troy ounce

Zilverprijs zakt met 3,75% naar $20,89 per troy ounce

De dollarindex zakt op dezelfde dag onder de 80

1 oktober 2013
Grafiek: De financiële generatiekloof in Nederland

De volgende grafiek brengt zeer treffend de financiële generatiekloof in Nederland in beeld. De vruchten van de stijgende huizenprijzen zijn geplukt door de oudere generatie, terwijl de onderwaarde geconcentreerd is bij de jongere generatie huizenbezitters. De grafiek is afkomstig uit een document van de Nederlandsche Bank dat hoort bij het afscheidssymposium van oud ING-topman Jan Hommen.

Deze grafiek geeft de financiële generatiekloof van Nederland weer (Bron: DNB)

1 oktober 2013
Schauble: De crisis heeft vertrouwen van Duitsers in de euro versterkt

Wolfgang Schauble is ervan overtuigd dat het voortbestaan van de euro de wens is van alle Duitsers. Door de crisis heeft Duitsland geleerd de eenheidsmunt te waarderen, zo stelt de Duitse minister van Financiën. Iedereen die hier aan twijfelt kan volgens hem bestempeld worden als een demagoog.

Zowel de coalitie als de oppositie in Duitsland hebben zich volgens Schauble ingezet om de euro te redden. Met succes, want na de aanvankelijke vrees over de stabiliteit van de munt zijn de Duitsers nu toch zeer lovend over de prijsstabiliteit in hun land. In een interview met de Franse krant Le Point zei Schauble dat de nieuwe regering van Merkel, ongeacht de samenstelling van de coalitie, een pro-Europees beleid zal blijven voeren. De reden voor deze constante koers is de consensus onder de politieke partijen in Duitsland ten aanzien van de munt.

Draagvlak

“Alle besluiten van de afgelopen jaren om de euro te redden werden ondersteund door een brede meerderheid in het parlement en door de oppositie. Wij zijn het land dat de Europese Commissie het meest nadrukkelijke ondersteunt”, zo verklaarde Schauble. De breed gedragen politieke steun voor de euro is volgens hem te verklaren door het feit dat ook de Duitse bevolking achter het Europese project staat. De euroscepsis heeft in Duitsland als politiek argument maar weinig gewicht. In tegenstelling tot sommige andere Europese landen krijgen eurosceptische partijen in Duitsland maar weinig draagvlak.

“De afgelopen drie jaar is het vertrouwen van de Duitsers in de euro gestaag toegenomen. Ze zijn niet meer bang dat de stabiliteit van de munt in het geding komt. Vandaag de dag weten ze dat de prijzen dankzij de euro stabieler zijn dan ooit tevoren”, aldus de minister.

Volgens Schauble is het verkeerd om te beweren dat de Duitsers alleen maar de rekening gepresenteerd krijgt van andere landen uit de Eurozone.

“We investeren in een gemeenschappelijke toekomst die zowel de Duitsers als de andere Europeanen ten goede komt. Het belang van een stabiele gemeenschappelijke munt is niet alleen in het belang van Duitsland, maar ook in het belang van Frankrijk en Griekenland.”

Het belang van de euro

De Duitse regering verwacht dat er nog miljarden euro’s gereserveerd moeten worden om de toekomst van de muntunie veilig te stellen en toekomstige problemen het hoofd te bieden. Desondanks blijft in elk geval de Duitse minister van Financiën zeer optimistisch. Vanuit Duits oogpunt is de steun voor de euro wel te begrijpen. In de vorige eeuw werd de waarde van de mark opgeofferd om de herstelbetalingen voor de Eerste Wereldoorlog te bekostigen. Dat zorgde voor de verwoestende hyperinflatie de middenklasse wegvaagde en die de voedingsbodem legde voor de opkomst van een demagoog als Hitler.

Duitsland weet dus als geen ander Europees land hoe belangrijk de stabiliteit van de munt is. Jacques Delors, voormalig president van de Europese Commissie, zei daar ooit het volgende over: “Niet alle Duitsers geloven in God maar ze geloven allemaal in de Bundesbank”.

Wolfgang Schäuble (Foto van Deutsche Wirschafts Nachrichten)

1 oktober 2013
Hoe reageert de beurs op een ‘government shutdown’?

Democraten en Republikeinen wisten afgelopen nacht geen akkoord te bereiken over de financiering van de Amerikaanse overheid. Het Witte Huis heeft daarop verschillende overheidsinstanties opdracht gegeven om de deuren tijdelijk te sluiten (zie deze brief van de regering). De federale overheid komt zonder geld te zitten, waardoor honderdduizenden ambtenaren met onbetaald verlof worden gestuurd. Ongeveer een miljoen ambtenaren zal gevraagd worden zonder betaling door te werken. Nationale parken, musea en bezienswaardigheden zullen vanaf vandaag gesloten zijn.

Government shutdown

Een government shutdown als deze is in het verleden al vaker voorgekomen. De laatste keer was in 1996, toen Clinton nog president was. De tijdelijke sluiting van overheidsinstanties kan een nadelig effect hebben op de economische groei, omdat er simpelweg minder overheidsuitgaven gemaakt worden. Het is nog maar de vraag of de Republikeinen aan populariteit winnen door het spelletje met de Democraten hard te spelen. Steeds meer Amerikanen zijn afhankelijk van uitkeringen en salarissen van de overheid. Als de impasse nog langer blijft duren kan dat de Republikeinen in 2014 de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kosten, zo stelt de Republikein John Boehner op de website Politico.

Wat betekent dit voor de aandelenmarkt?

Het klinkt allemaal heel dramatisch: overheidsinstanties die hun deuren moeten sluiten en ambtenaren die niet meer betaald worden. Maar wat was de impact van zo’n government shutdown in het verleden? Onderstaande tabel, die we op twitter voorbij zagen komen, laat zien hoe de S&P 500 index zich ontwikkelde in de eerste twintig dagen na de sluiting van de niet-essentiële overheidsinstanties. De conclusie die we uit zeventien eerdere gevallen sinds 1976 kunnen trekken is dat de aandelenmarkt zijn bijzonder weinig aantrekt van de tijdelijke sluiting van een aantal overheidsinstanties.

Effect van government shutdown op de aandelenmarkt (Bron: Twitter)

1 oktober 2013
Blackstone waarschuwt voor wereldwijde kredietbubbel

Niet alleen Marc Faber waarschuwt voor de gevaren van een veel te grote kredietbubbel, ook de Amerikaanse investeringsmaatschappij Blackstone ziet de toekomst van onze schuld gedreven economie somber in. Volgens Joseph Baratta, hoofd van de afdeling private equity bij Blackstone, zitten we midden in een epische kredietbubbel met proporties die we de afgelopen decennia niet meer hebben gezien. “De kosten van een high-yield obligatie op absolute coupon basis staat op een absoluut dieptepunt”, aldus Baratta. De vooruitzichten voor de Amerikaanse economie zijn wat hem betreft beperkt tot een marginale 1 tot 3 procent.

Blackstone zoekt haar investeringskansen vandaag de dag in de energiesector, transport, infrastructuur, de bouwsector en in de financiële dienstverlening aan consumenten. Door de hoge waardering is het voor veel bedrijven lastiger om te groeien, zo meent Baratta. “Ik verwacht dat de markt op een zeker moment weer gaat omkeren voor wat betreft de rente en de spread tussen staatsobligaties van de VS en hoogwaardige bedrijfsobligaties.”

De investeringsmaatschappij Blackstone beheert in totaal $230 miljard aan vermogen, waarvan $57 miljard aan private equity.

De kredietbubbel wordt opnieuw opgeblazen (Bron: Casey Research, via Financial Sense)

1 oktober 2013
Tweet van de dag (1 oktober 2013)

De terugkeer naar een goudstandaard is zo ouderwets, freegold is volgens sommigen de toekomst!

@alainmoutonVL @MathiasNuttin @DKillemaes iemand die over goudstandaard spreekt is uit de mode. Marked to market goud, das modern #ECB

— Freegolds (@freegolds) September 26, 2013

1 oktober 2013
Grafiek: Overtollige bankreserves in Eurozone dalen

De overtollige bankreserves in de Eurozone zijn sinds het begin van dit jaar gekrompen van meer dan €480 naar minder dan €220 miljard. Deze daling is het gevolg van aflossingen van het LTRO-programma, waar banken zich eind 2011 en begin 2012 voor in konden schrijven. Daarmee verschilt het Europese banksysteem met de ECB fundamenteel van het Amerikaanse banksysteem met de Federal Reserve. De volgende twee grafieken van Soberlook laten dat goed zien.

Overtollige bankreserves in de Eurozone dalen …

… terwijl ze in de Verenigde Staten juist toenemen!

LTRO (ECB)

De ECB verstrekte eind 2011 en begin 2012 voor ongeveer €1.000 miljard aan liquiditeit aan banken, om een acute vertrouwenscrisis in het Europese banksysteem te voorkomen. Dat was toen hard nodig, omdat de rente op verschillende staatsobligaties naar recordhoogte was gestegen. Door de stijgende rente en door afwaarderingen van kredietbeoordelaars daalde de waarde van veel staatsobligaties op de Europese bankbalansen. Daarmee werd een fundamentele reserve in het Europese banksysteem aangetast.

Draghi greep in door een soort swap-constructie in het leven te roepen, waarbij banken hun ‘slechte’ staatsobligaties kunnen inruilen voor vers geld. De ECB kocht het schuldpapier niet, maar nam het slechts als onderpand aan voor een lening. Gelukkig bleek de crisis beheersbaar en konden de banken begin dit jaar weer beginnen met het aflossen van deze LTRO-leningen. De ECB weet op deze manier een groot gedeelte van de extra liquiditeit weer op te zuigen uit het banksysteem.

Aflossingen van het LTRO-programma

QE (FED)

Hoe groot is het verschil met de Verenigde Staten, waar banken in hun rol als ‘primary dealers’ Amerikaanse staatsobligaties kunnen kopen en deze meteen weer door kunnen verkopen aan de Federal Reserve. Hier vindt geen onderlinge swap, maar een rechtstreeks aankoop van schuldpapier plaats. Dit werkt inflatoir, zoals de tweede grafiek laat zien. Omdat Amerikaanse banken maar mondjesmaat geld uitlenen stapelt de extra liquiditeit zich op bij de Federal Reserve. Het gaat nu al op een bedrag van $2,3 biljoen, terwijl de excess reserves begin dit jaar nog slechts een omvang hadden van $1,5 biljoen!

De stijging van $800 miljard over de eerste negen maanden van 2013 komt bijna overeen met de omvang van het stimuleringsprogramma van de Federal Reserve, namelijk $85 miljard per maand. Dat zijn hypotheekleningen en staatsobligaties die de Amerikaanse centrale bank rechtstreeks opkoopt van de Amerikaanse bankensector. In dit systeem wordt geen liquiditeit uit de markt onttrokken. Dat werkt op termijn inflatoir!

Bankreserves dalen

Het is dus belangrijk om het onderscheid te maken tussen het Europese LTRO-programma en het Amerikaanse QE-programma. In het eerste geval wordt er wel degelijk liquiditeit uit het banksysteem gehaald, in het tweede geval niet. De inflatoire ramkoers van Bernanke heeft nog niet tot hoge inflatie geleid, omdat de omloopsnelheid van het geld laag is. Men consumeert minder en spaart meer, terwijl banken terughoudend zijn geworden met nieuwe kredieten.

Hoe lang dat zo blijft hangt af van het vertrouwen dat men legt in een bepaalde valuta. Het vertrouwen in de dollar heeft al een behoorlijke deuk opgelopen, maar is nog niet gebroken. De twee grafieken van de excess reserves laten ons zien dat de ECB zorgvuldiger omspringt met de euro dan de Federal Reserve met haar dollar. De ECB doet in elk geval een poging de inflatie te beteugelen en het vertrouwen in de munt hoog te houden.

30 september 2013
Financieel Dagblad: “Federal Reserve zit in Catch 22”

Langzaam maar zeker begint ook in de reguliere media door te dringen dat de Federal Reserve echt niet kan stoppen met haar stimuleringsprogramma. Zo opende het Financieel Dagblad vandaag met een groot artikel over de ‘Catch 22’ waar de Amerikaanse centrale bank in gevangen zit. Langzaam maar zeker breekt het besef door dat Bernanke niet kan stoppen met stimuleren, omdat een stijgende rente dramatische gevolgen heeft voor de begroting van de overheid en de leencapaciteit van bedrijven en particulieren.

De stijging van de 10-jaars rente richting de 3% was een weerspiegeling van de ‘zorgen’ die de obligatiemarkt had over tapering. Nu die zorg is weggenomen zien we ook de obligatierente (en daarmee op den duur ook de rente op langlopende kredieten) weer dalen. Het FD weet de vinger ook op de gevoelige plek te leggen, want in hun artikel op de voorpagina schrijft de redactie dat de stijgende rente de Amerikaanse centrale bank weerhoudt van ingrijpen. Alleen de dreiging van minder stimulering zorgde al voor bijna een verdubbeling van de rente op de 10-jaars obligaties. De hypotheekrente steeg van 3,4 naar 4,5 procent en ook de rente voor een autolening ging omhoog. Voor een schuld gedreven economie is een stijging van de rente de doodssteek.

Meer stimulering door de Federal Reserve

Niet minder, maar meer stimulering is het credo geworden. We hebben in het verleden al eens gewezen op de notulen van de Federal Reserve, waarin staat dat het stimuleringsprogramma ook uitgebreid kan worden als deflatie dreigt of als de economie groei terugvalt. Dat is anno 2013 helemaal geen onrealistisch scenario meer… Het FD verwijst naar Narayana Kocherlakota van de Federal Reserve uit Minneapolis, die gezegd zou hebben dat er nog veel ruimte is voor extra stimulering door de centrale bank. Dat soort geluiden hebben we nog niet vaak gehoord in de reguliere media.

Voor het volledige artikel verwijzen we naar het Financieele Dagblad.

Federal Reserve zit in een ‘Catch 22’

30 september 2013
Marc Faber: “Het eindspel is de crash van de dollar”

Volgens Marc Faber staan we aan de vooravond van de crash van de dollar. Dat is althans de conclusie die we trekken uit de toespraak die hij hield voor het CLSA Investor Forum. In zijn toespraak ging Faber in op de historie van schulden, economische bubbels en financiële markten. Hij merkte daarbij op dat crises van alle tijden zijn, maar dat de totale hoeveelheid schuld in de economie in de jaren ’50 en ’70 lang niet zo hoog was als nu. Daardoor bracht een financiële crisis in het verleden zelden grote schade toe aan de economie als geheel. Vandaag de dag zijn de schulden op alle niveaus zodanig hoog dat we moeten vrezen voor de stabiliteit van de economie, aldus Faber.

“We hebben een lange periode van enorm hoge inflatie achter de rug. Aandelen, obligaties, grondstoffen en vastgoed stegen allemaal in prijs. Daardoor hebben we een gigantische asset bubble in de wereldwijde economie. Alle prijzen zijn opgeblazen. Misschien kunnen we de volgende bubbel niet zien omdat we er zelf in zitten, dat is iets om rekening mee te houden”, zo stelt Marc Faber.

Schulden versus economische groei

Volgens Marc Faber moeten economen het onderscheid maken tussen gezonde en ongezonde economische groei. Faber spreekt van een gezonde situatie als de kredietgroei ongeveer even groot is als de economische groei. Problematische wordt het als er te veel kredieten verstrekt worden in verhouding tot de economische groei. Ook is het volgens de beleggingsgoeroe belangrijk hoe de extra kredieten worden benut. “Kredieten die geïnvesteerd worden in kapitaalgoederen en die daarmee uiteindelijk meer economische productiviteit opleveren zijn beter dan kredieten die gebruikt worden voor consumptie, zoals dat het geval is in de VS”, aldus Faber.

“Op een dag zal deze totale kredietbubbel op dramatische wijze in elkaar zakken. We gaan een implosie meemaken van de prijzen van verschillende bezittingen, maar wanneer dat gebeurt weet ik niet.”

Eindspel

De eerste tekenen van dit eindspel zijn volgens Marc Faber al zichtbaar. Hij zegt dat elke dollar extra krediet in het verleden nog veel economische groei opleverde, maar dat extra kredieten vandaag de dag bijna geen effect meer hebben op de economische groei. “Dat is het teken dat we het einde van dit monetaire beleid naderen”. Een andere indicator die aangeeft wanneer het helemaal mis gaat is als de Amerikaanse regering obligaties moet uitgeven om de rente op haar staatsschuld te financieren. “Dat zal het eindspel zijn waarin we de complete destructie van de dollar meemaken”.

Onderstaande grafiek van Incrementum laat zien wat Marc Faber bedoelt met schulden die steeds minder economische groei opleveren. Amerika is bijna op een punt gekomen waarop meer schulden niet meer bijdragen aan economische groei. Dat terwijl de extra rentelasten alleen gedragen kunnen worden als de economie groeit en de belastinginkomsten toenemen. Het is een val waar we langzaam in zijn gelopen en waar we niet gemakkelijk meer uit kunnen komen. Linksom of rechtsom moeten we die schulden van onze rug af schudden, maar dat is geen sinecure. Ons spaargeld zit voor een groot gedeelte ook in schulden gevangen. Denk aan uw eigen spaartegoed bij de bank en aan de stapel staatsobligaties en bedrijfsobligaties in uw pensioenfonds.

Ook in Nederland groeit de schuld inmiddels al een stuk sneller dan de economie, iets wat Marc Faber ongezonde groei zou noemen.

Steeds minder productiviteit uit schulden

Marc Faber draait niet om de hete brij heen (Afbeelding via SCMP)

30 september 2013
Bank holiday in Panama?

Afgelopen weekend hebben de banken in Panama hun deuren gesloten, om op dinsdag 1 oktober pas weer open te gaan. Deze ‘bank holiday’ van vijf dagen is volgens de centrale bank van Panama nodig om de technische systemen te moderniseren. Dat klinkt als een geloofwaardige verklaring, ware het niet dat de bankvakantie voor de bevolking van Panama als een complete verrassing kwam. De timing is ook opmerkelijk, want juist dit weekend zouden veel inwoners van Panama hun salaris moeten ontvangen. Ook creditcardbetalingen en overboekingen tussen banken kunnen tot 1 oktober niet doorgevoerd worden. De pinautomaten en andere diensten van de banken waren het afgelopen weekend buiten gebruik.

Het gegeven dat de centrale bank van Panama deze ‘upgrade’ niet van tevoren heeft aangekondigd voedt de speculatie dat er meer aan de hand is. Ook in Panama heeft men de verhalen uit Cyprus meegekregen. Ook herinneren ze zich misschien nog wel de bankvakantie in Argentinië in 2001, waarbij de munt gedevalueerd werd ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Spaarders verloren geen geld, maar wel koopkracht!

Panamese balboa

De valuta van Panama is de balboa, een munt die 1:1 gekoppeld is aan de Amerikaanse dollar. Het briefgeld in circulatie bestaat uit Amerikaanse dollars, balboa bankbiljetten zijn er niet. Het is de vraag of de spaartegoeden op de bank zijn uitgedrukt in balboa of dollars. Dat kan een groot verschil maken als de centrale bank van Panama besluit haar munt te devalueren tegenover de dollar. Dollarbiljetten zijn in dat geval het meest veilige cash geld.

Misschien maken we ons teveel zorgen en betreft het inderdaad alleen een upgrade van het betalingssysteem. Hoe dan ook, de schrik kan voor de bevolking al genoeg reden zijn om wat extra cash in huis te halen.

Bank holiday in Panama (Foto van Ticketspy.nl)

30 september 2013
Video: Algoritmen beheersen financiële markten

Zijn beurzen het speelveld van schreeuwende handelaren? Of hebben computers de overhand? Yan Oyahon beschrijft de werking van de financiële markten. Algoritmen overheersen en hebben ervoor gezorgd dat een aandeel gemiddeld 22 seconden vast wordt gehouden. Er worden miljoenen trades gedaan per minuut. Is it a crazy world out there?

30 september 2013