Ron Paul is een oud afgevaardigde voor de staat Texas en Republikeins presidentskandidaat in 2008 en 2012. In het onderstaande filmpje bespreekt hij de gevolgen van de Amerikaanse overtuiging dat het land exceptioneel is. Een eigenschap die vorige week ook nog door de Russische president Putin in zijn stuk in de New York Times werd bekritiseerd.
Blog
-
Amerikaanse automarkt herstelt door nieuwe leningen
De autoverkopen in Europa zakten in de eerste acht maanden van dit jaar naar het laagste niveau ooit, maar in de VS trekt de verkoop alweer aan. Aan de andere kant van de Grote Oceaan worden op jaarbasis inmiddels 16,1 miljoen auto’s verkocht, het hoogste niveau sinds december 2007!
Dat klinkt misschien vreemd, gezien al onze negatieve berichtgeving over de Amerikaanse economie. De middenklasse wordt uitgehold, de arbeidsmarkt laat vrijwel geen herstel zien en de gemiddelde inkomens dalen na correctie voor de inflatie. Hoe kan het dan toch dat Amerikanen meer auto’s kopen? Het antwoord is krediet!
Door de extreem lage rente is het aantrekkelijker geworden om een autolening af te sluiten. Tegelijkertijd is er veel spaargeld dat op zoek is naar een goed rendement. Voeg die twee samen en je komt uit bij de markt voor gebundelde leningen, de zogeheten ‘asset backed securities’.
Asset Backed Securities
Het is nog maar vijf jaar geleden dat de markt voor herverpakte hypotheekleningen in elkaar klapte, maar die schok is men blijkbaar alweer te boven. Vandaag de dag zijn herverpakte autoleningen hip, want die geven beleggers een aantrekkelijk rendement. Tegelijkertijd krijgt de Amerikaanse auto-industrie een impuls, want die verkopen weer meer auto’s. De schuld gedreven economie krijgt weer nieuwe energie door de extreem lage rente, die doorsijpelt in de hele economie. Hoe lang kan het stapelen van nog meer schulden goed blijven gaan, nu de eerste scheurtjes in deze markt zichtbaar worden?
Asset Backed Securities helpen Amerikaanse automarkt (Diagram via Quartz)
-
Maxime Verhagen: “Meer budget voor startersleningen”
Maxime Verhagen is een pleitbezorger van de schuld gedreven politieke economie, zo blijkt uit het volgende audiofragment van BNR Nieuwsradio. In zijn rol als voorzitter van Bouwend Nederland pleit hij voor het beschikbaar stellen van nog meer startersleningen. Het potje moet verdubbeld worden van €50 naar €100 miljoen. Daarnaast moeten gemeentelijke belemmeringen voor starters verholpen worden. Zo lang starters op de woningmarkt zich maar diep genoeg in de schulden steken zijn een paar duizend arbeidsplaatsen in de bouwsector veiliggesteld. Verlengt het kabinet Rutte de BTW-verlaging voor verbouwingen en onderhoud aan het huis, dan zijn nog een paar duizend banen in de bouw verzekerd.
Wat vindt u? Moet de regering de woningmarkt blijven ‘stimuleren’ met belastingvoordelen en subsidies? Of moeten we juist meer snijden in de fiscale voordelen van een ‘eigen’ woning? Hoe krijgen we de woningmarkt in Nederland weer gezond??
Maxime Verhagen: Starters moeten meer lenen
-
“Vandaag Prinsjesdag, vanmiddag zwemles”
Met deze woorden begin ik mijn dagboek op de derde dinsdag van september 2013. De dag waarop onze nieuwe koning voor het eerst de troonrede zal uitspreken op Prinsjesdag en de regering haar ‘beleid’ voor aankomend jaar zal presenteren. Jammer genoeg zijn de stukken wederom uitgelekt. Maakt het toneelstuk toch wat minder spannend. De dag zal dan ook vooral in het teken staan van de oppositie. Die zullen de aandacht namelijk graag aanpakken om het huidige en toekomstige beleid tot dramatisch te bestempelen.
Kapotbezuinigen
Het gaat niet goed met Nederland. Daar is iedereen het over eens. Terwijl het Centraal Planbureau (CPB) met een groei van een half procent in 2014 er nog een positieve draai aan probeerde te geven werd deze voorspelling nog dezelfde avond door verscheidene economen als te positief bestempeld. De lage groei gaat hand in hand met een oplopende werkloosheid, de koopkracht zal 2013 en in 2014 dalen en de Nederlandse bankensector is nog steeds labiel. Reden genoeg voor de oppositie om het regeringsbeleid met het bijbehorende begrotingsakkoord naar de prullenmand te verwijzen. Dit kabinet is ons land kapot aan het bezuinigen, horen we uit de monden van de oppositieleiders. Ze hebben de cijfers aan hun zijden, zo zal vanmiddag blijken. “Stop met bezuinigen” zal voor sommigen het antwoord zijn. Anderen, uit voorspelbare hoek, zullen stimuleringen eisen.Bezuinigen of lastenverzwaringen?
En ze hebben een punt, die oppositie. Bezuinigen was sinds het moment dat Rutte en Samson elkaar diep in de ogen aankeken het credo van de beleidsbepalers. Miljarden werden er, en zullen er bezuinigd worden om aan de Europese begrotingseisen te voldoen. Toch zal er dit en volgend jaar niet aan de 3 procentnorm worden voldaan. Al met al zijn alle groeiprognoses bar slecht. Is bezuinigen dan ook echt zo slecht als men ons wil doen geloven? Staren de beleidsbepalers zich blind op de begrotingsnorm? Bezuinigt het kabinet Rutte II de economie kapot?En precies deze vraag is niet te beantwoorden. De regering is namelijk niet bezig met bezuinigen. In het bedrijfsleven of bij huishoudens staat bezuinigen gelijk aan het verminderen van uitgaven. Het kabinet bestempelt de volgende maatregelen als bezuinigingen. Verhoging van het eigen risico in de zorg, verhoging van de assurantiebelasting, verhoging van het BTW-tarief, inflatiecorrecie op de inkomstenbelasting en beperking van de belastingaftrek voor pensioenpremies leveren de staat wel meer geld op. Minder gaan ze er echter niet door uitgeven. We moeten wel eerlijk blijven, de nullijn voor de ambtenaren wordt gehandhaafd. Dit komt wel in de buurt van een heuse bezuiniging. Met andere woorden, de lasten worden verzwaard terwijl de staatsapparaat nagenoeg intact blijft.
Heeft de oppositie de oplossing? Het zou kunnen. Stimuleren zullen ze. En dat kunnen ze, weten wij. Ze beloven en verzekeren verbetering.
Péché mignon
En wellicht is de hele retoriek tussen kabinet en oppositie wel kenmerkend voor de péché mignon van de politiek. Stimuleren of het verzwaren van lasten, bezuinigen op de entiteit die wij het Nederlandse staatsapparaat kunnen noemen is niet ter sprake en zal ook na vandaag niet ter sprake komen. Het kabinet zal verkondigen dat stoppen met “bezuinigen” een gevaar vormt voor de economie. De oppositie zal, zich beroepend op de expertise van tal van economen, het tegendeel beargumenteren. Kan één van beide visies dan rekenen op een wetenschappelijke economische onderbouwing?It’s the multiplier, stupid
Het draait allemaal om de multiplier. Hoeveel euro levert een euro die de overheid uitgeeft de economie op? Is er sprake van een vliegwieleffect? Indien de multiplier groter is dan 1 levert elke euro die de overheid uitgeeft meer dan die ene euro op. Oftewel, de economie is in dat geval gebaat bij stimuleringen. Indien de multiplier kleiner is dan één kunnen bezuinigingen relatief minder kwaad.Gelukkig heeft elke econoom die zichzelf serieus neemt, en dat zijn er veel, hier onderzoek naar gedaan. Zoals een discussie tussen Nederlands economische zwaargewichten Bas Jacobs en Sweder van Wijnbergen aan het begin van het jaar liet zien is er geen eenduidigheid over de hoogte van de mutiplier. Geen eenduidigheid over de multiplier in een economie en al helemaal niet in een open economie zoals Nederland. De schattingen lopen afhankelijk van de gemaakte assumpties uit van 0,3 tot 2,1. Om het allemaal nog makkelijker te maken kwamen de hoofdeconoom van het IMF, Olivier Blanchard, en professor Daniel Leigh met een onderzoek dat bij het vaststellen van fiscale multipliers sinds de recessie miscalculaties plaatsvonden van tussen de 0,4 tot 1,2.
Wie heeft de waarheid in pacht? De oppositie? Het kabinet? Econoom X? Of econoom Y?
Geconcludeerd moet worden dat het kabinet het pad der lastenverzwaringen heeft ingeslagen. Ze proberen hiermee de staatsfinanciën op orde te houden. Is dit het goede pad? De tijd zal het leren. Is het pad dat oppositiepartijen zouden inslaan beter? Wellicht. De mensen die deze vragen zonder twijfel bevestigend beantwoorden zullen vandaag veel aan het woord komen.
Al met al, laat ik de discussie aan mij voorbij gaan. Mijn aandacht hebben ze niet, ik ga naar zwemles.
Gorka Bemer
Bronnen:
NRC maandag 16 septemberOlivier Blanchard and Daniel Leigh, Growth Forecast Errors and Fiscal Mutlipliers, IMF working paper (Jan 2013).
Bas Jacobs, Sweder van Wijnbergen en de multiplier, blog (Jan 2013)
-
Jim Rickards: “De dollar zal vervangen worden door SDR’s of goud”
Jim Rickards, auteur van het boek Currency Wars, was onlangs te gast bij Max Keiser om te praten over het beleid van de Amerikaanse centrale bank en de dreigende dollarcrisis. Volgens Rickards staat ons een nog grotere crisis te wachten dan die van 2008, omdat de fundamentele zwakheden bij banken niet zijn verholpen en omdat de leverage door de beschikbaarheid van zeer goedkope kredieten (studentenleningen, hypotheken, autoleningen) alleen maar is toegenomen. De grootste banken in de VS zijn nu nog groter dan ze waren voor de crisis, aldus Rickards. In 2008 werd al duidelijk dat de financiële sector in de VS eigenlijk ’too big to fail‘ is.
Nog grotere crisis komt eraan
De crisis van 2008 was nog te behappen voor centrale banken, maar Rickards denkt dat centrale banken niet in staat zullen zijn om de grote klap die nog komen gaat op te vangen. Daarvoor is het balanstotaal al te ver opgerekt. Om een nieuwe liquiditeitscrisis af te wentelen moet het IMF ingrijpen door SDR’s bij te drukken, aldus Rickards. Maar of dat soelaas zal bieden is nog maar zeer de vraag, want ook SDR’s hebben geen intrinsieke waarde. De auteur van het boek Currency Wars, die overigens alweer werkt aan een nieuw boek, is er zeker van dat SDR’s of goud de rol van de dollar als waardereserve zal vervangen. Daarmee zal Amerika ook een groot privilege verliezen, omdat olie nu nog in goedkope dollars afgerekend kan worden.
Tapering?
Volgens Jim Rickards heeft de Federal Reserve zich in de problemen gewerkt met quantitative easing. Nu landen als China en Japan minder Amerikaanse staatsobligaties kopen moet de Amerikaanse centrale bank zich schikken in haar rol als lender of last resort. Tapering is daardoor bijna niet meer voor te stellen, zeker niet nu de rente op Amerikaanse staatsobligaties richting de 3% loopt…
Jim Rickards en Max Keiser over de dollarcrisis en de terugkeer naar SDR’s of goud
-
De Chinese motor slaat weer aan
Aan het begin van deze maand heeft Goldman Sachs, de grootste zakenbank, ter wereld zijn groeiverwachtingen voor China opwaarts bijgesteld. De groei voor dit jaar gaat nu uitkomen op 7,6% in plaats van 7,4%. Voor 2014 blijven de verwachtingen gehandhaafd op een groei van 7,7%.
Detailhandelsverkopen
Volgens de bankiers heeft het er alle schijn van, dat de groei in de loop van het huidige kwartaal aangetrokken is. Een reeks van recente economische data ondersteunen de opinie van Goldman Sachs. Zo blijkt de productie van bedrijven in augustus met 10,4% gestegen te zijn, terwijl op 9,9% was gerekend. Dat was de tweede maand op rij dat de productie verbeterde. Het herstel was merkbaar in 39 van de 41 industriële sectoren van het land. De staalproductie steeg bijvoorbeeld met 15,6% en de vraag naar elektriciteit steeg met 13,4%. Het zijn evenzovele tekenen, dat aan de teruggang van twee jaar wel eens een einde kan zijn gekomen.
De verbeterende omstandigheden zijn ook af te lezen aan een forse groei van de detailhandelsverkopen. Die namen met 13,4% toe in de afgelopen maand. De koopgrage consument gaf zijn geld vooral uit aan nieuwe auto’s. De verkoop ervan steeg met 11% tot een totaal van 1,35 miljoen stuks.
Export
Niet alleen de binnenlandse bestedingen deden het goed, ook de export liet zich van zijn beste kant zien. Die groeide met 7,2% en de import deed het ook goed met een stijging van 7%. De export naar landen in de regio, Japan uitgezonderd, lieten met 30,8% een meer dan forse verbetering zien. Terwijl ook de uitvoer naar de VS licht verbeterde tot 6,1%. Die naar Europa liet weinig verbetering zien.
De reeks van beter dan verwachte uitkomsten vormen een steun in de rug voor de Chinese overheid. Die had ingezet op een groei van 7,5% dit jaar. Die lijkt nu zonder meer haalbaar. Dat is dan wel weer te danken aan extra investeringen in de aanleg van spoorwegen en de huizenbouw. Bovendien werd de kredietverlening aan kleine bedrijven versoepeld.
Consument
Toch wil een en ander niet zeggen, dat de economische problemen van het land tot het verleden behoren. Verre van dat. De overheid moet komende jaren een reeks van hervormingen doorvoeren, die van China een economie maakt die op consumentenbestedingen drijft in plaats van op overbodige investeringen die alleen maar meer overcapaciteit scheppen en bubbels creëren. Er zijn simpelweg teveel fabrieken en er worden teveel huizen in nieuwe steden gebouwd. Het was juist deze structurele overcapaciteit die de overheid ervan weerhield om grootschalige stimuleringsplannen door te voeren, zoals ze aan in 2009 gedaan had ter bestrijding van de crisis van toen.
Ombouw
Deze ombouw van de economie zal lang gaan duren en dat heeft waarschijnlijk mede als gevolg, dat de economie op een structureel lagere groeivoet terecht komt. Voor een economie die drijft op diensten en dienstverlening is dat echter geen probleem. Maar ook voor de korte termijn zijn er bedreigingen voor het herstel. De groei van de export was eerst en vooral te danken aan de grotere vraag uit de Opkomende Landen om China heen. Die hebben nu echter zwaar te lijden onder plannen van de Amerikaanse centrale bank, de Fed. Die wil nog dit jaar de monetaire stimuleringsprogramma’s gaan afbouwen. Daardoor is een kapitaalvlucht uit de Opkomende Landen opgang gekomen. Dat tast hun economische groei aan en dus ook de vraag naar producten uit het buitenland. Het was voor veel beleggers zelfs de vraag in hoeverre de tweede economie ter wereld immuun zou zijn voor de plannen van de Fed. De sterke cijfers over de maand augustus zullen hen wel gerustgesteld hebben. Ze hebben in ieder geval Goldman Sachs overtuigd. Voor hen is dat land op dit moment de positieve uitzondering. Voor landen als India, Indonesië, Thailand en Maleisië hebben ze de groeiverwachtingen verlaagd.
Cor Wijtvliet
>> Wilt u de dagelijkse column van Cor Wijtvliet zonder een dag vertraging ontvangen? Klik hier om u aan te melden voor de gratis Wijtvliets Investment Insider nieuwsbrief! <<
-
Exclusief: Wereldwijde productie gouden munten sinds 1971
Hoeveel gouden beleggingsmunten zijn er sinds 1971 geproduceerd? Met die vraag dook Marketupdate in de cijfers van verschillende populaire munthuizen. Na uren van data verzamelen, invoeren en doorrekenen komt daar het volgende resultaat uitrollen: een grafiek die de totale productie van de meest populaire gouden munten vanaf 1970 in kaart brengt.
Cumulatieve productie gouden munten
De cijfers zijn cumulatief en beginnen in 1970, toen de massaproductie van de Krugerrand werd opgestart. Dat was in een tijd waarin verreweg het meeste goud in de wereld nog werd gedolven in Zuid-Afrika en waarin de grote Westerse economieën nog via de Amerikaanse dollar gekoppeld waren aan goud.
In 1971 maakte Nixon een einde aan de koppeling tussen dollars en goud en sindsdien begon de goudprijs aan een razendsnelle stijging. Rond die tijd nam ook de vraag naar beleggingsgoud toe, een markt die destijds voornamelijk bediend werd met goudbaren en oude gouden munten uit het secundaire circuit.
Krugerrand
De gouden munten van 1 troy ounce uit Zuid-Afrika waren een nieuw fenomeen en genoten steeds meer populariteit bij spaarders en beleggers. Vanaf 1974, toen privaat goudbezit in de VS weer gelegaliseerd werd, produceerde de South-African Mint heel veel Krugerrand munten voor de Amerikaanse markt. Tussen 1974 en 1985 werden er in totaal 22 miljoen Krugerrand muntstukken geëxporteerd naar de VS, bijna de helft van alle Krugerrand munten die in deze periode geslagen zijn!
Alternatieven
Andere landen met een grote goudmijnindustrie zagen ook kansen op deze markt, dus het duurde niet lang voordat Canada, Australië en de VS begonnen met de verkoop van beleggingsmunten. De Canadese Maple Leaf werd vanaf 1979 geslagen en had eveneens een gewicht van 1 troy ounce. In 1968 volgde de US Mint met haar gouden Eagle, een munt met een zuiverheid van 22 karaat en een goudgehalte van 1 troy ounce. De Perth Mint uit Australië begon in 1987 met de productie van de Nugget en de Kangaroo, zuivere gouden munten die al meteen in verschillende formaten geproduceerd werden. Het Oostenrijkse munthuis volgde in 1989 met haar gouden Philharmoniker, eveneens een munt van 1 troy ounce.
De grafiek brengt mooi in kaart hoe de Zuid-Afrikaanse Krugerrand marktaandeel verloren heeft aan de andere munthuizen die in dit overzicht zijn meegenomen. Het verlies aan marktaandeel is niet vreemd, aangezien de goudproductie in Zuid-Afrika al lang over haar hoogtepunt heen is. Landen als Australië, de VS en Canada halen anno 2013 veel meer goud uit de grond dan het meest zuidelijke land van het Afrikaanse continent. Hoewel er anno 2013 meer Krugerranden in omloop zijn dan andere gouden beleggingsmunten, loopt de productie van nieuwe munten bij de South African Mint al jaren ver achter op de productie van gouden munten in Canada en de VS.
~ Goudstandaard levert nieuwe 2013 Krugerrand munten tegen scherpe prijzen ~
Om de rijke historie van de Krugerrand munt te vieren heeft onze partner Goudstandaard de 1 troy ounce Krugerrand munten uit 2013 extra scherp geprijsd. Met de laagste prijsgarantie bent u zeker van een goede deal!
Klik hier voor de betreffende munt of neem contact op met Goudstandaard. Dat kan per email naar [email protected] of door te bellen naar 0237630404.
Gouden 1 troy ounce Krugerrand munten uit 2013 in de aanbieding bij Goudstandaard
-
Tweet van de dag (16 september 2013)
De cover van Time Magazine bleek in het verleden vaak een goede contra-indicator te zijn. Denk bijvoorbeeld aan de uitbundige viering van de alsmaar stijgende huizenprijzen vlak voordat de bubbel uiteen spatte. Hoe zal het de aandelenmarkt vergaan, nu Time Magazine Wall Street in de schijnwerper zet?
Potential Kiss of death for the rally from Time Magazine $$ pic.twitter.com/yBCf4LKxWl
— GlobalMacroZen (@GlobalMacroZen) September 16, 2013
-
Prinsjesdag: Nederlandse economie blijft kwakkelen
De cijfers die het CPB op Prinsjesdag zou presenteren zijn nu al naar buiten gebracht, omdat RTL Nieuws al eerder inzage kreeg in het rapport (PDF). Uit dit rapport komt een vrij somber vooruitzicht voor de Nederlandse economie. Hoewel de wereldhandel weer wat aantrekt en de economie in de Eurozone weer wat herstelt, zal de Nederlandse economie geplaagd worden door een oplopende werkloosheid en een dalende koopkracht. Beide zijn voor een belangrijk gedeelte te herleiden tot de bezuinigingen, die nodig zijn om het begrotingstekort beneden de 3%-norm te krijgen.
Groei in 2014?
Zoals het er nu naar uitziet gaat de Nederlandse economie dit jaar 1,5% krimpen, maar mogen we voor volgend jaar alweer 0,5% groei verwachten. Dat klinkt hoopgevend, maar het verleden heeft uitgewezen dat de ramingen van het planbureau er soms behoorlijk naast zitten. Onderstaande grafiek die we tegenkwamen op Geenstijl illustreert de discrepantie tussen de werkelijkheid en de talloze ramingen voor de economische groei. Zelfs als de groeiverwachting van het CPB klopt is er weinig reden tot vreugde, want de Nederlandse economie zal dan nog steeds achterblijven bij de gemiddelde groei in de Eurozone (één procent in 2014).
De ramingen van het CPB komen niet altijd uit (Grafiek via Geenstijl)
Koopkracht omlaag
In koopkracht gaan de Nederlandse huishoudens er dit jaar en volgend jaar nog verder op achteruit. Door de bezuinigingen en door de relatief hoge inflatie daalt de gemiddelde koopkracht dit jaar met 1,25%. Voor 2014 verwacht het CPB een koopkrachtdaling van 0,5%.
Werkloosheid stijgt
De werkloosheid zal verder oplopen, zo denkt het CPB. Dit jaar zit 7% van de beroepsbevolking zonder baan, volgend jaar loopt dat verder op naar 7,5%. Dat percentage laat zich vertalen naar 685.000 werklozen.
Europese normen niet gehaald
Nederland slaagt er niet in de Europese norm te halen ten aanzien van het begrotingstekort en de staatsschuld. Het tekort zal dit jaar naar schatting uitkomen op 3,2% van het BBP, volgend jaar loopt dat verder op tot 3,3%. Zonder de bezuinigingsmaatregelen zouden we de norm waarschijnlijk nog meer overschreden hebben. De staatsschuld was al veel te hoog en stijgt volgend jaar met 1,3% naar 76,3% van het BBP. Dat is ver boven de Europese norm van 60% staatsschuld ten opzichte van het BBP.
Wat de bezuinigingen in het nieuwe kabinetsbeleid voor u gaat betekenen leest u in het volledige verslag.
-
AEX stijgt naar hoogste niveau in vijf jaar
De AEX-index opende vanmorgen bijna een procent hoger op ruim 380 punten en kan daarmee sluiten op het hoogste niveau in vijf jaar. Aandelenbeleggers reageerden positief op het nieuws dat Larry Summers uit de race is om de opvolger te worden voor Ben Bernanke. Summers was van plan het stimuleringsprogramma nog sneller af te bouwen, maar nu dat ‘gevaar’ geweken is durven beleggers hun verwachting voor de aandelenmarkt naar boven bij te stellen. De AEX index kreeg in 2008 rake klappen, vanwege de relatief zware weging van financiële instellingen. In maart 2009 dook de index zelfs even onder de 200 punten.
Wie op dat moment in durfde te stappen kreeg een mooi koersrendement voorgeschoteld, want de koersen zijn vanaf het dieptepunt bijna verdubbeld. De AEX nadert weliswaar het hoogste niveau in vijf jaar tijd, maar daarmee is het leed van veel beleggers nog niet verdwenen. In 2007 stond de index nog geregeld boven de 550 punten en werd een aandeel ING nog voor meer dan €40 per stuk verhandeld. Vandaag de dag staat de index als geheel 30% lager, terwijl een bankaandeel als ING vandaag de dag op ruim €11,50 staat. Een groot verlies, maar desondanks minder dramatisch dan het einde van de aandelen Fortis, SNS en ABN Amro.
Waar komt het optimisme vandaan?
Wat het optimisme op de beurzen drijft is moeilijk te zeggen. De macro-economische cijfers zijn niet bepaald geweldig en de vooruitzichten zijn ook niet optimistisch. De uitgelekte ramingen voor Prinsjesdag lieten zien dat de werkloosheid verder zal stijgen en dat het begrotingstekort waarschijnlijk boven de 3% uit zal komen. De woningmarkt, die voor de crisis een belangrijke bron van economische groei en bedrijvigheid was, draait nog steeds op een zeer lage versnelling. Bedrijven hebben wel gesneden in de kosten, waardoor hun winstgevendheid misschien wat is toegenomen. Een andere verklaring voor de stijgende aandelenkoersen is de extreme lage rente, waardoor meer spaargeld is omgezet in aandelen.
AEX index nadert hoogste niveau in vijf jaar tijd (Bron: Investing.com)
Buitenlandse indices naar all-time high
De Duitse DAX index bereikte een nieuw all-time high van meer dan 8600 punten. Ook in Amerika is de stemming op de beurs positief, want de Amerikaanse S&P 500 klimt alweer richting de 1700 punten en is daarmee een neuslengte verwijderd van een nieuwe all-time high. Aandelenbeleggers die dit jaar de Nederlandse, Duitse of Amerikaanse beursindex in hun portefeuille opnamen hebben een interessant rendement behaald. De AEX steeg dit jaar al met 13,85%, de DAX boekte een koersrendement van 13,07% en de Amerikaanse S&P 500 staat op het moment van schrijven zelfs 17,74% hoger dan begin dit jaar.
Hieronder ziet u de koersgrafieken van de Duitse DAX vanaf 2003 en de Amerikaanse S&P 500 sinds 2006. Beide indices kregen in 2008 een grote klap te verwerken, maar wisten daarna de weg naar boven weer te vinden. Alleen in 2011 kwam er nog een serieuze correctie, die veroorzaakt werd door de Europese schuldencrisis. Op de grafieken is goed te zien dat de Duitse index hier veel sterker op reageerde dan de Amerikaanse index.
Duitse DAX op all-time high (Bron: Investing.com)
S&P 500 nadert de grens van 1700 punten weer (Bron: Investing.com)
-
De ongezonde logica van de Duitse verkiezingen
Wie zijn oor te luisteren legt in de gangen van de Brusselse bureaucratie, raakt er al snel van overtuigd. Na de Duitse verkiezingen van 22 september aanstaande wacht Europa een nieuwe toekomst. De crisis zal definitief het onderspit moeten delven. Dat is een mooi en aantrekkelijk scenario. Maar is het wel realistisch? Zijn de bureaucraten niet geneigd teveel naar Europa te kijken en te weinig naar Duitsland zelf?
Scenario’s
Als we naar Duitsland zelf kijken, dan zijn er hele andere scenario’s denkbaar en daar zal niemand in Brussel of daarbuiten erg gelukkig van worden. Afgaande op de opiniepeilingen lijkt het niet erg waarschijnlijk, dat Duitsland een langdurige periode van politieke stabiliteit tegemoet gaat. Dat heeft alles te maken met de logica van de Duitse verkiezingen en het machtsevenwicht in de Bundesrat, de Duitse tegenhanger van de Eerste Kamer.
De Bundestag telt nu vijf partijen. Twee aan de politieke rechterzijde en drie ter linker. Daar kan na de verkiezingen nog een zesde bijkomen: Alternative für Deutschland. Deze partij ijvert voor een vertrek uit de euro. Volgens de opiniepeilingen zal de huidige coalitie van CDU/CSU en FDP hun kleine meerderheid kunnen behouden in de Bondsdag, maar ze hebben dan wel ten minste drie jaar te kampen met een minderheidspositie. Dat maakt regeren moeilijk, zoals we nu in Nederland maar al te goed weten. Een SPD, die opnieuw in de oppositiebankjes terecht komt, zal minder toeschietelijk zijn dan in de afgelopen jaren. De partij zal waarschijnlijk onder druk van de achterban naar links opschuiven, weg uit het centrum.
Alternatieven
Er resteren uiteraard alternatieven voor de huidige rechtse combinatie. Vanuit Europa beziet men verlekkerd de mogelijkheid van een grote coalitie van CDU/CSU en SPD. Die komt er alleen als rechts geen meerderheid behaalt. Als dat het geval is, dan berust de meerderheid bij links. Een linkse regering ligt echter niet meteen voor de hand. De SPD heeft er zich geen voorstander van betoond. Maar wat niet is, kan nog komen en mevrouw Merkel zou er voortdurend rekening mee moeten houden, dat de SPD alsnog de grote coalitie laat struikelen om een linkse coalitie te vormen. Dat zou een drie partijen regering kunnen zijn of een tweepartijen regering van Groenen en SPD met stilzwijgende steun van die Linke. Gelet op de verkiezingsbelofte van de SPD is een linkse coalitie van of drie of twee partijen niet erg waarschijnlijk. De enige twee opties, die overblijven zijn een rechtse coalitie met een vijandige Bundesrat of een wankele Grand Coalition, die elk moment kan struikelen. Waarlijk, het zijn geen van beiden aantrekkelijke alternatieven.
Wat betekent dit voor Europa? In ieder geval niet, dat na 22 september mevrouw Merkel meer bewegingsvrijheid krijgt om Europa echt vlot te trekken. Als ze dat al zou willen! Het is waarschijnlijk, dat haar bewegingsvrijheid nog minder zal zijn dan in de afgelopen jaren. Het resultaat kan zijn dat de huidige politieke stagnatie in Brussel zal aanhouden totdat er weer nieuwe verkiezingen in Duitsland aankomen. Of de Alternative für Deutschland moet de kiesdrempel van 5% halen evenals de FDP. In dat geval is er maar een coalitie mogelijk en wel van CDU/CSU en SPD. Deze grote coalitie is dan echter een andere dan in bovenstaand scenario. Die zal stabiel zijn, omdat er voor beide partijen geen alternatief mogelijk is om naar uit te wijken.
Het is de ironie van het lot, dat Europa afhankelijk is van een anti-Europa partij om de nodige veranderingen teweeg te brengen.
Cor Wijtvliet
Bron:
Wolfgang Münchau, the arithmatic of Germany’s election points to instability. Financial Times, September 9 2013
