De volgende infographic laat zien hoe geld gemaakt wordt. Wist je bijvoorbeeld dat het een jaar duurt om de metalen plaat voor te bereiden waar bankbiljetten mee geperst worden? En dat er details in bankbiljetten zitten die zo klein zijn dat een gewone kopieermachine of scanner ze niet kan herkennen? Of dat de productie van een $100 bankbiljet met 12,7 cent dubbel zo hoog is als voor een $1 of $2 briefje?
Infographic: Hoe wordt geld gemaakt? (Bron: Ink Splash)
Het vermogen van Nederlandse huishoudens is de afgelopen jaren sterk afgenomen. Rapporteerde het CBS in 2008 nog een doorsnee vermogen van €47.000 per huishouden, in 2012 was dat nog maar €27.000. Dat is een daling van meer dan 40% in vier jaar tijd! Het verdampte vermogen komt voor een groot deel voor rekening van de dalende huizenprijzen, omdat de eigen woning met afstand de grootste bezitting is van de meeste huishoudens. De prijs van een gemiddelde woning zakte in deze periode van €256.000 naar €231.000, een waardedaling waar bijna niet tegenop te sparen valt… De prijsdaling treft het vermogen van 57% van de huishoudens, want dat is het percentage dat een eigen woning heeft.
Veel vermogen Nederlandse huishoudens verdampt
Vergeleken met 2008 is het aantal huishoudens met een negatief vermogen sterk toegenomen, zo schrijft het CBS vandaag. Men spreekt van een negatief vermogen als de schulden van een huishouden groter zijn dan de bezittingen. Begin 2012 waren er in Nederland maar liefst 830.000 huishoudens met een netto schuld, bijna 2,5 keer zo veel als in 2008. Bijna een kwart van de huishoudens staat er niet veel beter voor met een netto vermogenspositie van €0 tot €5.000 euro. Ook deze groep is sinds 2008 gegroeid.
Aan de bovenkant van de markt is ook een daling van het vermogen te zien. Het aantal huishoudens met meer dan €100.000 aan bezittingen was in 2012 lager dan in 2008. Vooral de categorie huishoudens met een netto vermogen van €200.000 tot €500.000 liet een sterke krimp zien. Dit zijn waarschijnlijk huishoudens die veel overwaarde op de eigen woning zagen verdampen. Het aantal huishoudens met meer dan €1 miljoen bleef de afgelopen jaren relatief stabiel, in 2012 waren dat er 154.000.
Aantal huishoudens met negatief vermogen is meer dan verdubbeld sinds 2008
Door de crisis lijkt ook de inkomensongelijkheid toe te nemen. Het CBS schrijft dat 30% van al het vermogen in handen is van de top 10% huishoudens met het hoogste inkomen. Hun doorsnee vermogen was begin 2012 ongeveer €220.000. De volgende 10% van de huishoudens (gerangschikt naar inkomen) deed het met een gemiddeld vermogen van €121.000 beduidend minder. De 10% huishoudens met het laagste inkomen heeft een doorsnee vermogen van €1.500. Binnen deze groep zijn er veel uitschieters, want het vermogen van deze groep is ongeveer 10% van het totaal.
We moeten er rekening mee houden dat er een groot verschil kan zitten tussen inkomen en vermogen. Neem bijvoorbeeld een huishouden met twee inkomens, die toevallig op het hoogtepunt van de huizenmarkt een zeer hoge hypotheekschuld hebben opgenomen. Een dergelijk huishouden kan nog steeds een zeer hoog inkomen hebben, terwijl hun vermogen negatief is doordat de waarde van hun woning sneller omlaag ging dan de hypotheekschuld.
De ratio van goud over de Adjusted Monetary Base (AMB) zag de afgelopen honderd jaar twee toppen (1929 en 1980) en drie laagtepunten (1971, 2000 en 2014). In 1929 en 1980 stond de goudprijs in verhouding op het hoogste niveau tegenover de AMB en vandaag staat goud op z’n historisch allerlaagste (!!!) niveau tegenover de enorm toegenomen AMB (hyperbolisch sinds 2008).
Dit zou dan moeten betekenen dat iedereen nu het volste vertrouwen heeft in de monetaire expansie!? Daarom zouden we het goudwaarde collateraal niet meer nodig hebben..? Het vertrouwen in economisch herstel zou groot genoeg zijn om de explosief gestegen monetaire basis geloofwaardig te maken…
Ratio goud versus monetaire basis (Bron: Macrotrends.net)
In de omgekeerde grafiek (AMB over goud ratio) die u hieronder ziet is het verloop van de afgelopen 45 jaar wat duidelijker. De voorbije twee jaar steeg de Adjusted Monetary Base met 14% en ging de goudprijs met ongeveer een kwart onderuit…
Omgekeerde grafiek van monetaire basis gedeeld door de goudprijs (Bron: St. Louis FED)
Disclaimer: De artikelen van gastschrijver 24 karaat zijn op persoonlijke titel geschreven en hoeven daarom niet altijd de visie van Marketupdate te vertegenwoordigen. Marketupdate geeft geen beleggingsadvies en de artikelen van 24 karaat moeten ook niet als zodanig worden aangemerkt. Marketupdate heeft geen geld ontvangen of betaald voor de bijdragen van 24 karaat.
Volgens Marc Faber zitten we in een gigantische financiële bubbel, veroorzaakt door extreem lage rente en een groeiend optimisme over de toekomst van de wereldeconomie. “Men denkt dat de economie verder zal aantrekken, maar ik heb een heel andere mening. Ik denk dat de wereldeconomie juist aan het vertragen is”, zo verklaart Faber tegenover Bloomberg. “De wereldeconomie leunt vandaag de dag sterk op de opkomende markten en vanuit die hoek zien we geen groei in export. Daarom ben ik van mening dat de waardering van de aandelenmarkt in de VS te hoog is. De winsten van bedrijven zijn met name gestegen door de dalende rente.”
"Hoe groter de overheid wordt, hoe minder economische groei er gerealiseerd wordt en hoe meer vals kapitalisme en corruptie je krijgt. Grote bedrijven hebben veel macht in dit systeem, omdat ze invloed kunnen uitoefenen op de regering. In de VS zijn het ministerie van Financiën, de overheid en de Federal Reserve een geheel. De Federal Reserve helpt bij de financiering van de overheidstekorten en daardoor kan de overheid oorlog blijven voeren in Irak en Afghanistan. In de 19e eeuw was de totale overheid - plaatselijk, op staatsniveau en federaal niveau - minder dan 20% van de economie. Nu is dat eerder 50% van de economie."
Afgelopen zomer publiceerde de Universiteit van Groningen een reeks video’s over ons geldsysteem, waarin monetair en financieel econoom Dirk Bezemer de werking van ons financiële systeem uitlegt. Een zeer informatieve en toegankelijke serie die we zeker kunnen aanraden. Hoewel het eerste deel bijna 37.000 keer bekeken is hebben de laatste twee delen minder dan 9.000 views. We vinden dat deze reeks meer aandacht verdient. Hoewel de uitleg in het Engels is kan er ook een Nederlandse ondertiteling ingeschakeld worden.
Deel 1: Schuld, een geweldige uitvinding
Deel 2: Hoe bubbels groeien
Deel 3: Waarom crises ontstaan
Deel 4: De economie na de bubbel
Het minimuminkomen in de Verenigde Staten is niet meer wat het geweest is. Gecorrigeerd voor inflatie zijn de laagste inkomens nauwelijks gestegen en ook in verhouding tot het modale inkomen is het minimuminkomen in de afgelopen decennia steeds verder weggezakt. Omgerekend naar dollars van 2013 was het minimuminkomen in 1960 ongeveer $7,78 per uur, terwijl dat anno 2013 niet meer is dan $7,25. En waar het minimuminkomen in 1960 nog gelijk stond aan 47% van het modale inkomen is dat vandaag de dag nog maar 37%.
Dat de inkomensongelijkheid groeit blijkt ook wel uit het feit dat de allerrijksten steeds meer zijn gaan verdienen. Als de minimuminkomens vanaf 1960 met hetzelfde percentage waren gestegen als de inkomens van de top 1%, dan zou het minimumloon vandaag de dag $22,62 per uur bedragen. Onderstaande illustratie van de New York Times laat zien dat het minimuminkomen vooral van toepassing is op de jongeren. Van de 16 tot 19 jarigen zit een kwart op of beneden het minimum, bij de leeftijdscategorie van 20 tot 29 jaar is dat zelfs 38%. Naar mate de leeftijd hoger wordt komt het minimuminkomen ook minder voor.
De teloorgang van het minimuminkomen (Bron: New York Times)
De werkloosheid in de VS is sinds het aantreden van president Obama sterk toegenomen. In januari 2009 was het officiële aantal werklozen en het aantal werklozen dat niet meer actief op zoek is naar werk in totaal 96,2 miljoen. Vandaag de dag levert deze optelsom een totaal op van 102,2 miljoen, wat betekent dat er bijna 10 miljoen meer Amerikanen zonder werk zitten dan in 2009.
Dit gegeven staat in schril contrast met het werkloosheidspercentage, dat in de afgelopen vier jaar gezakt is van 10% naar 6,7%. Dat de werkloosheid daalt komt door het toenemend aantal Amerikanen dat niet meer wordt meegeteld in de berekening van de werkloosheid. In de afgelopen maand groeide deze groep met 347.000 mensen, bijna vijf keer zoveel als de 74.000 nieuwe banen in dezelfde maand. Als we corrigeren voor de bevolkingsgroei, dan zouden er iedere maand tenminste 100.000 nieuwe banen bij moeten komen om de werkgelegenheid op peil te houden.
Als we de ontmoedigde werklozen meenemen in de berekening van het werkloosheidspercentage, dan zien we dat er sinds 2009 helemaal geen verbetering is geweest op de Amerikaanse arbeidsmarkt. Onderstaande grafiek van Zero Hedge laat dat duidelijk zien. Deze alternatieve berekening van de werkloosheid komt uit op een cijfer dat al enige tijd rond de 11,5% schommelt. Dat komt overeen met de employment to population ratio, een cijfer dat het aantal werkende Amerikanen afzet tegen de totale beroepsbevolking. Dat er nog steeds geen substantieel herstel is op de Amerikaanse arbeidsmarkt blijkt ook wel uit het feit dat er in 2013 minder nieuwe banen zijn gecreëerd dan in 2012.
Wat is nou de echte werkloosheid in de VS? (Bron: Zero Hedge)
Er is ook anekdotisch bewijs dat het nog steeds niet wil vlotten met de Amerikaanse arbeidsmarkt. Vorige week nog stonden meer dan duizend Amerikanen buiten in de kou te wachten om zich in te kunnen schrijven voor één vacature, namelijk voor het verven van bruggen. De eerste mensen stonden al een paar dagen in de rij te wachten. Een ander schrijnen voorbeeld van begin dit jaar komt uit de Amerikaanse staat Maryland. Daar meldden 1.600 mensen zich aan voor slechts 36 banen in een ijsfabriek. Dit soort voorbeelden laten zien dat de Amerikaanse arbeidsmarkt er nog steeds beroerd voor staat.
Werklozen wachten in de rij voor één vacature (Bron: Myfoxny.com)
Dit jaar is het honderd jaar geleden, dat de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Het was een strijd die meer dan 20 miljoen levens eiste, maar ook de internationale orde van die dagen op zijn kop zette. Aan het einde van de oorlog waren er drie keizerrijken verdwenen, te weten Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Twee nieuwe grootmachten maakten juist in die dagen hun entree op het wereldtoneel, Japan en de Verenigde Staten.
Nu, honderd jaar na dato vragen historici zich nog steeds af waarom die oorlog eigenlijk tot een uitbarsting kwam? Belangrijker is echter de vraag of zoiets opnieuw zou kunnen gebeuren. Sommige historici denken van wel. Zij trekken een vergelijking tussen de rivaliteit van toen, het Verenigd Koninkrijk versus Duitsland en die van nu tussen de Verenigde Staten en China. Volgens die pessimisten is de grootste overeenkomst tussen toen en nu de alom heersende zelfgenoegzaamheid.
Het speuren naar historische analogieën is nuttig, zolang iedereen maar beseft dat er daarmee een soort historische onvermijdelijkheid ontstaat. De Eerste Wereldoorlog was geenszins onvermijdelijk. Een oorlog aan het begin van de 20ste eeuw was wel steeds waarschijnlijker geworden. Dat kwam door de groeiende prestigestrijd tussen de Britten en de Duitsers, maar ook door de groeiende angst van diezelfde Duitsers voor de snelle opkomst van het Russische Rijk. In die zin gaat de vergelijking met de rivaliteit tussen China en de VS mank. De Chinezen lopen nog mijlenver achter bij de Amerikanen.
Figuur 1 Kaart van Europa aan de vooravond van WOI
Los daarvan is de wereld van 2014 een heel andere dan die van 1914. De belangrijkste is wel, dat de politieke en militaire elites de beschikking hebben over kernwapens. Daarmee hebben ze hun eigen noodlot in handen. Ze weten wat er gebeurt, als die krengen gebruikt gaan worden. Dat dit besef nuttig is, bewijst de Cubacrisis van begin jaren zestig van de vorige eeuw. Russen en Amerikanen beseften dondersgoed, dat ze niet te ver kunnen gaan. Datzelfde besef kan ook nu een kalmerende uitwerking hebben, mochten de spanningen in de Stille Oceaan naar een kookpunt stijgen.
Het leek er echter in die dagen op, dat de wereld welbewust op zoek was naar zijn noodlot. Oorlog was onvermijdelijk, maar ook noodzakelijk om de hedonistische wereld van toen te reinigen en te zuiveren. Sinds de dagen van Napoleon had het Oude Continent geen grootschalige oorlog meer gekend en het werd wel weer eens tijd, zo leefde het onderhuidse gevoel.
Figuur 2 Rivaliteit in de Stille Oceaan
Cor Wijtvliet
Bron:
Joseph S. Nye, 1914 revisited? Project-syndicate, January 13 2013
Opmerkingen en vragen om meer informatie kunt u richten aan [email protected]
De volgende grafiek die gastschrijver 24 karaat ons doorstuurde willen we u zeker niet onthouden. Wat is hieronder ziet is de goudprijs in dollars, gedeeld door de monetaire basis van de Verenigde Staten. Omdat de grafiek terug gaat tot het jaar 1918 hebben we gelijk mooi vergelijkingsmateriaal met eerdere crises en de impact die deze hadden op de ratio tussen de goudprijs en de monetaire basis.
Zoals u ziet was de ‘goud dekking’ van de monetaire basis tot en met het begin van de Tweede Wereldoorlog nog relatief hoog. Door de Tweede Wereldoorlog werd de monetaire basis in de VS sterk opgeblazen, waardoor de dekking met twee derde deel verwaterde. Ten tijde van het Bretton Woods systeem en de Londen Gold Pool kon de geldhoeveelheid in verhouding tot de onderliggende goudwaarde nog verder opgeblazen worden, tot en met de ontkoppeling van goud door president Nixon in 1971. Vanaf dat moment werd de marktprijs van goud losgelaten en steeg de waarde van het goud in verhouding tot de monetaire basis weer terug naar het niveau van 1934, toen de Verenigde Staten hun dollar devalueerden ten opzichte van goud om de koppeling te kunnen handhaven.
Goud in verhouding tot de monetaire basis (Bron: Macrotrends.net)
Vandaag wordt in Frankfurt het nieuwe bankbiljet van 10 euro gepresenteerd. Het biljet komt pas op 23 september in omloop, maar wordt nu al aan het publiek voorgesteld. Vanaf 15 januari tot en met 31 maart is het briefje in levende lijve te zien bij de euro-tentoonstelling in Saarbrücken. Het nieuwe tientje is onderdeel van een nieuwe reeks euro bankbiljetten, die vorig jaar hun debuut maakten met een €5 briefje. Het nieuwe briefgeld moet duurzamer zijn dan de biljetten die we sinds de introductie van de euro gebruiken. Ook zijn er een aantal veiligheidskenmerken toegevoegd die het nog lastiger maken om de biljetten te vervalsen.
Het nieuwe €10 biljet heeft hetzelfde thema als het oude biljet, met als verschil dat de positionering van het getal tien is aangepast en dat er een reflecterend smaragdgroen hologram aan het biljet is toegevoegd. Ook is er een portret van Europa – een figuur uit de Griekse mythologie naar wie ons werelddeel is vernoemd – zichtbaar in een nieuw hologram en in een watermerk. Aan de linker en rechter rand van de nieuwe 10 euro biljetten zijn een aantal voelbare lijntjes aangebracht.
De oude en de nieuwe bankbiljetten van 5 en 10 euro (Bron: DNB)
Aantal vervalste eurobiljetten dat ieder half jaar wordt onderschept (Bron: DNB)
In de laatste maand van het jaar loopt het storm bij de zorgverzekeraars. Zo gek is dat niet, wie goed vergelijkt kan veel geld besparen. Veel mensen vergeten om ook de andere verzekeringen te vergelijken. Bijvoorbeeld voor de auto- of inboedelverzekering. Zonde, want premieverschillen kunnen oplopen tot tientallen euro’s.
Er zijn veel misverstanden over verzekeringen en de premies. Zo onderschatten consumenten het bedrag dat ze kunnen besparen. Een groot misverstand en zo zijn er wel meer:
Direct online verzekeren
Een van de verzekeraars waar consumenten direct online een premie kunnen berekenen is De Nederlanden van Nu. De online verzekeraar streeft ernaar om verzekeren zo duidelijk mogelijk te maken. Ids Pultrum, product manager bij De Nederlanden van Nu: “Al onze verzekeringen zijn online af te sluiten. Dat betekent dat iedereen met de informatie op onze site een weloverwogen keuze moet kunnen maken. Dat vraagt om duidelijke taal. Wie een verzekering succesvol afsluit is overigens direct verzekerd. Handig als je een nieuwe auto ophaalt en je bent de autoverzekering vergeten.”