Marketupdate

Blog

  • Deutsche Bank trekt zich terug uit fixing goudprijs

    Deutsche Bank trekt zich terug uit de groep van vijf banken die dagelijks de referentieprijs voor goud vaststelt, zo schrijft Reuters vandaag. In een persbericht schrijft dat bank dat ze een groot deel van haar activiteiten in de grondstoffenhandel wil afbouwen en dat deelname aan de fixing van de goudprijs daar ook onder valt. De timing van de bank is opmerkelijk, want er loopt sinds kort in zowel Duitsland en in het Verenigd Koninkrijk een onderzoek naar de manier waarop de goudprijs wordt vastgesteld. In december vroeg de Duitse toezichthouder Bafin nog documenten op bij de Deutsche Bank, ten behoeve van het onderzoek naar mogelijke manipulatie van de goud en zilver fixings.

    Deutsche Bank stapt uit fixing goudprijs

    De toezichthouders willen onderzoek of de vijf banken die de referentieprijs voor goud (de zogeheten fixing) vaststellen hun positie voor eigen gewin hebben misbruikt. De fixing van de goudprijs is een proces dat twee keer per dag telefonisch wordt uitgevoerd tussen de deelnemende banken. Dit proces duurt minimaal enkele minuten en kan in het meest extreme geval wel een uur duren. Meer details over dit proces lees je terug in dit artikel uit ons archief. In de tussentijd hebben handelaren van de vijf betrokken banken insider informatie, die ze in hun voordeel kunnen gebruiken. De vier andere banken die in het goudpanel zitten zijn Barclays, Bank of Nova Scotia, HSBC en Société Générale. Gezien de omstandigheden lijkt het erop dat Deutsche bank nattigheid voelt. Een bron die vertrouwd is met de materie verklaarde tegenover Reuters dat de Deutsche Bank haar zetel in de goudfixing wil verkopen aan een ander lid van de Londen Bullion Market Association (LBMA).

    "Ernstiger dan Libor"

    Volgens de toezichthouder Bafin is de manipulatie in de valutahandel en in de goudhandel mogelijk nog ernstiger dan de fraude met de Libor-rente. "Terwijl er bij de vaststelling van de Libor en de Euribor rente wordt uitgegaan van schattingen van banken gaat het in de valutamarkt en in de goudmarkt om feitelijke transacties in een liquide markt", zo verklaarde Elke Koenig van de Bafin gisteren tijdens een persconferentie in Frankfurt. In het Libor-schandaal is er al voor $6 miljard aan boetes uitgeschreven aan betrokken partijen.

    Deutsche Bank trekt zich terug uit fixing goudprijs

    Deutsche Bank trekt zich terug uit fixing goudprijs

  • Federal Reserve dominates the US Treasury market

    This week the Federal Reserve published new data regarding the foreign holdings of US Treasuries. These numbers show Belgium was the largest buyer of US Treasury debt in November last year with an increase in holdings of $20,3 billion. China came in second with a purchase of $12,2 billion of US debt and Japan was the third largest buyer with a $12 billion increase in US government bond holdings. Largest seller was Russia, decreasing it’s US Treasury holdings by $10 billion.

    The following charts shows the net changes in bond holdings for the largest foreign holders of US debt. The first chart shows the net change in November, the second chart shows the net change since January 2013. As you can see, the Federal Reserve dominates the charts with their bond buying programme called QE. Last month, the central bank took $47,7 billion dollars of US Treasuries out of the market. In the first eleven months of last year, Bernanke added $456,7 billion dollars of US Treasuries to the Fed balance sheet. This figure dwarfs the $102,5 billion of debt bought by China and the $82,5 billion added by the Japanese.

    Belgium was the largest foreign buyer of US debt in November

    Belgium was the largest  foreign buyer of US debt in November

    The Federal Reserve bought $456,7 billion of US Treasuries, dwarfing China and Japan

    The Federal Reserve bought $456,7 billion of US Treasuries, dwarfing China and Japan

    Federal Reserve stockpiling US Treasuries

    The Federal Reserve has been buying US Treasuries for a while now. In the last four years they bought more than $1,6 trillion of US government debt, while China and Japan only managed to purchase $577,1 and $551,6 billion of US debt. The next chart explains it all.

    The Federal Reserve bought way more Treasuries than any foreign country

    The Federal Reserve bought way more Treasuries than any foreign country

  • België kocht de meeste Amerikaanse staatsobligaties

    Deze week publiceerde de Federal Reserve nieuwe cijfers over de hoeveelheid Amerikaanse staatsobligaties in handen van het buitenland, de zogeheten ‘Foreign Holdings’. Uit deze cijfers blijkt dat België in november het meeste Amerikaanse schuldpapier heeft gekocht, namelijk voor $20,3 miljard. Dat was meer dan China en Japan, de landen die op de tweede en derde plaats komen met aankopen van respectievelijk $12,2 en $12 miljard. Rusland deed in november de meeste Treasuries van de hand, namelijk $10 miljard.

    België, China en Japan kochten in november de meeste Amerikaanse Treasuries

    België, China en Japan kochten in november de meeste Amerikaanse Treasuries (klik voor grotere versie)

    Welke landen kochten in 2013 de meeste staatsobligaties?

    Aan de hand van de TIC-data van de Federal Reserve kunnen we de positie in Amerikaanse staatsobligaties tussen november en januari vergelijken. De resultaten daarvan ziet u in de volgende grafiek. Zoals u ziet verzamelden China en Japan in 2013 opnieuw veel Amerikaans schuldpapier, een ontwikkeling die samenhangt met het grote exportoverschot dat deze landen hebben met de Verenigde Staten. Ze importeren in feite dollars en zetten die op in langlopende Treasuries van de Verenigde Staten. Aan de rechterkant van de grafiek zien we de landen die in 2013 netto hun positie in het Amerikaanse schuldpapier hebben afgebouwd. Hier treffen we de olie-exporterende landen en Rusland aan. Deze landen zijn mogelijk minder bereid Amerikaanse dollarreserves uit te breiden. En andere verklaring is dat deze landen hun overschot op de handelsbalans hebben weten terug te brengen, waardoor ze simpelweg minder dollars overhouden.

    China en Japan kochten in 2013 de meeste Amerikaanse staatsobligaties

    China en Japan kochten in 2013 de meeste Amerikaanse staatsobligaties

    Federal Reserve houdt dollar overeind

    Misschien vraagt u zich af hoe deze cijfers zich verhouden tot het monetaire stimuleringsprogramma van de Federal Reserve. De Amerikaanse centrale bank koopt iedere maand immers voor tientallen miljarden aan staatsobligaties. We raadpleegden de database van de St. Louis Fed en verzamelden cijfers over de hoeveelheid Amerikaanse Treasuries op de balans van de centrale bank.

    De drie onderstaande grafieken hebben betrekking op respectievelijk de aankopen in november 2013, de eerste elf maanden van 2013 en de totale aankopen sinds januari 2009. Nu ziet u hoe groot de impact van QE eigenlijk is. De Amerikaanse centrale bank koopt sinds 2009 meer Amerikaanse staatsobligaties op dan het buitenland!

    De Federal Reserve kocht in november $47,7 miljard aan Treasuries

    De Federal Reserve kocht in november $47,7 miljard aan Amerikaanse staatsobligaties

    De Federal Reserve kocht in de eerste elf maanden van 2013 voor $456,7 miljard aan staatsobligaties

    De Federal Reserve kocht in de eerste elf maanden van 2013 voor $456,7 miljard aan staatsobligaties

    Sinds begin 2009 kocht de Fed $1.669 miljard aan US Treasuries

    Sinds begin 2009 kocht de Fed $1.669 miljard aan US Treasuries

  • De waarheid over de Comex

    Op de Comex worden veel contracten goud en zilver verhandeld tussen mensen die er eigenlijk het geld niet voor hebben en die in de meeste gevallen ook geen belangstelling hebben voor fysieke uitlevering van edelmetaal. Toch houdt de Comex de laatste tijd de gemoederen weer bezig, omdat de beschikbare goudvoorraad van dit handelsplatform sinds april 2013 maar blijft dalen en nieuwe dieptepunten bereikt. Don Harrold van Daytradeshow onderzocht de ernst van de situatie en nam contact op met de Comex. Wil je weten wat hij te horen kreeg? Bekijk dan de volgende video!

    Vond je deze video interessant, lees dan ook dit artikel van Bron Suchecki, analist van de Perth Mint.

  • Interview Dirk Bezemer: “Geld is geen goud”

    Marketupdate sprak deze week met Dirk Bezemer, hoofddocent Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Bezemer heeft al tal van wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Hij is lid van het Sustainable Finance Lab en werkt samen met het Institute of New Economic Thinking. Bezemer schrijft in de Financial Times en de Nederlandse pers en verscheen recent bij actualiteitenprogramma’s en in de documentaire De Schuldvraag, die Radar eind vorig jaar naar buiten bracht.

    Marketupdate vroeg Bezemer naar het ontstaan van de huidige financiële crisis en de effecten die deze crisis heeft op de huizenmarkt, op de pensioen en uw spaargeld. Zoals u van ons gewend bent vroegen we monetair en financieel econoom Bezemer ook naar zijn visie ten aanzien van goud.

    Geld als schuld: een piramidespel

    Volgens Dirk Bezemer is ons financiële systeem een piramidespel, omdat een steeds groter deel van de rendementen te verklaren is door een instroom van nieuwe kredieten. Dat is misschien nog wel het meest zichtbaar op de woningmarkt, maar ook op de markt voor aandelen en obligaties. Ook daar heeft een instroom van kredieten een prijsopdrijvend effect gehad. Bezemer zegt daar tegen Marketupdate het volgende over:

    “De huizenprijzen stijgen omdat mensen leningen opnemen en dat geld gebruiken om een huis te kopen. Doordat er steeds meer geleend geld in de huizenmarkt gestopt wordt ontstaat er fictief vermogen. Dat geldt ook in zekere zin voor de aandelenmarkt en de obligatiemarkt, waar het de laatste jaren steeds duidelijker werd dat stijgingen veroorzaakt werden door een instroom van nieuwe kredieten.”

    De instroom van nieuwe kredieten heeft vooral de afgelopen twintig tot dertig jaar een hoge vlucht genomen. Dat het zo uit de hand heeft kunnen lopen is volgens Bezemer te wijten aan verschillende ontwikkelingen:

    1. De steeds verder dalende rente sinds 1980;
    2. De liberalisering van de financiële markten, waardoor banken meer kredieten konden verstrekken;
    3. Het doorverkopen van leningen (en daarmee de risico’s);
    4. Het uitkleden van het toezicht op de financiële sector.

    Binnen dit financiële systeem concentreert steeds meer vermogen zich in de top van de piramide. Dat zien we onder andere terug aan de groeiende inkomensongelijkheid en aan het feit dat een zeer kleine groep mensen een relatief groot gedeelte van de financiële activa in handen heeft en steeds vermogender wordt.

    "De winnaars van dit financiële systeem zijn de mensen die al over veel soorten kapitaalgoederen beschikken die niet met schulden gefinancierd zijn. Deze mensen surfen mee op de enorme toename van financiële producten. Dus je kunt in het algemeen zeggen dat de mensen met veel bezittingen de afgelopen twintig jaar enorm van de 'boom' geprofiteerd hebben. De middenklasse en de lagere inkomens hebben er niet van geprofiteerd, of ze hebben zich in de schulden moeten steken om mee te kunnen doen. Dat zijn de mensen die nu te maken hebben met restschuld en andere schuldenproblematiek. Je zag dus ook dat gedurende dit piramidespel de inkomensongelijkheid in bijvoorbeeld de Verenigde Staten enorm is toegenomen. Hoe meer inkomen je naar verhouding haalt uit kapitaalgoederen, hoe meer je de afgelopen twintig jaar geprofiteerd hebt."

    Bezemer merkt op dat het piramidespel eigenlijk in 2007 al geklapt is. Vanaf dat moment begon een grote hoeveelheid geld (schuld) rond te schuiven in het financiële systeem, op zoek naar rendement. Dat levert een opeenstapeling van financiële bubbels op. Bezemer verwijst naar Larry Summers, een Amerikaanse econoom die laatst gezegd heeft dat de opeenstapeling van bubbels het 'nieuwe normaal' is geworden. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is de aandacht verschoven van ons (deels) fictieve vermogen naar onze schuldenlast. Daardoor begon men opeens meer af te lossen en daalde de consumptie. "Het probleem kan zijn dat de economie ook krimpt bij het aflossen van schulden, waardoor de schuldenlast naar verhouding niet kleiner wordt. De schuldenlast is nu zo groot dat er vrijwel onvermijdelijk afgeschreven moet worden op bepaalde schulden. Volgens Bezemer ligt de crisis nog lang niet achter ons. Hij zei daar het volgende over:

    "Wat je nu ziet is dat er heel veel druk is om het piramidespel opnieuw te gaan spelen door de regels voor de kredietverleningen door banken te versoepelen. Dat geeft alleen maar tijdelijke oplossingen, die steeds gevolgd zullen worden door een crash. Daarom ben ik ook niet zo optimistisch dat we uit deze crisis zijn geraakt. Er wordt meestal niet gekeken naar de omvang van de schuld en wat daar nog het effect van is."

    Overheden moeten stimuleren

    Volgens Bezemer maakt de Nederlandse regering een grote inschattingsfout door te bezuinigen. Weliswaar komt de druk om te bezuinigen uit Europa, maar volgens Bezemer is het op zijn zachtst gezegd onverstandig om nu het overheidstekort terug te dringen. De rente is namelijk laag, waardoor de effectieve schuldenlast relatief klein is. De overheid zou juist van die gelegenheid gebruik moeten maken om investeringen te doen. Of dat nou in infrastructuur, onderwijs of zorg is.

    "Er zijn genoeg investeringen die je voor 2% rente kunt doen en waar de overheid zelfs winst op kan maken. Hetzij via hogere belastinginkomsten uit de groei die daarop volgt, hetzij uit de investeringen zelf. Er is eigenlijk geen enkele reden om dat niet te doen. Als de economie krimpt dan is het niet verstandig dat de overheid ook nog eens gaat bezuinigen."

    Japan-scenario

    De overheid zou juist de economische groei aan moeten jagen, zodat bedrijven weer kunnen investeren en de economie weer op gang komt. Op die manier voorkom je het gevreesde Japan scenario, een situatie waar Europa volgens Bezemer op af stevent. Juist die nadruk op bezuinigen verlamt de economie, omdat huishoudens steeds minder te besteden hebben. Zo lang die bestedingen onder druk blijven staan is ook de kans groot dat de werkloosheid verder oploopt, een vooruitzicht waar ook niemand op te wachten zit. Volgens Bezemer moet Europa nog de stap zetten richting het opschonen van de bankensector. In de VS hebben de banken al verliezen genomen en zijn een aantal slechte banken failliet gegaan. Omdat de bankbalansen in de VS al zijn opgeschoond is de kredietverlening en de economische groei aan de andere kant van de oceaan al wel weer op gang gekomen, terwijl Europa nog steeds nauwelijks groei laat zien. Volgens Bezemer kent Europa zombiebanken, dat zijn banken die geen geld durven uit te lenen vanwege het grote percentage slechte leningen op de balans. Een lage rente kan de economie op gang helpen, maar niet als de bankensector niet bereid is leningen te verstrekken aan consumenten en bedrijven.

    Banken moeten balans inkrimpen

    Volgens Bezemer moeten banken de omvang van hun balans drastisch afbouwen en de kredietverlening beperken tot 'productieve schulden'. Dat zijn leningen die gebruikt worden voor nieuwe investeringen die waarde toevoegen aan de economie. De grootste problemen zijn volgens Bezemer ontstaan door een wildgroei aan onproductieve schulden, die geen waarde toevoegen aan de economie. Denk bijvoorbeeld aan hypotheken die gebruikt worden om een huis te financieren. De huizenprijzen stijgen door een instroom aan nieuwe kredieten, maar al deze kredieten hebben in feite weinig waarde toegevoegd aan de reële economie. De prijsstijgingen van financiële activa die het gevolg is van kredietgroei beschouwt Bezemer als fictieve rijkdom. Er staat geen groei van echte waarde tegenover. Ook zouden banken veel terughoudender moeten zijn met kredietverlening voor financiële handel. Ook dit zijn kredieten die alleen maar een prijsopdrijvend effect hebben, maar die geen nieuwe productiviteit opleveren. Banken moeten zich weer meer in dienst stellen van de reële economie en daar hun beleid op aanpassen.

    Huizenprijzen onder druk

    Bezemer verwacht dat de hypotheekrenteaftrek op termijn grotendeels zal verdwijnen.

    "Ik denk dat er nu wel een consensus over is, nu we gezien hebben wat voor slechte gevolgen het stimuleren van hypotheken heeft voor de Nederlandse economie. Een tijdje geleden mocht het h-woord nog niet uitgesproken worden, maar daar zijn we nu helemaal van af. Iedereen is het er nu wel over eens dat de hypotheekrenteaftrek een schadelijke maatregel is".

    Als gevolg van deze ontwikkeling is het niet waarschijnlijk dat de huizenprijzen weer snel zullen aantrekken. Maar dat betekent volgens Bezemer ook dat we in de toekomst niet meer zo snel in een huizenbubbel terecht zullen komen. De vraag of huizenprijzen nog verder zullen dalen is volgens Bezemer moeilijk te beantwoorden, omdat verschillende factoren daarbij een rol spelen. In hoeverre de onderwaarde op meer dan 1 miljoen huishoudens een probleem zal worden hangt sterk af van de conjunctuur. "Als de lonen bevroren worden en de werkloosheid toeneemt wordt voor een groot deel van de huishoudens moeilijk om de schulden te dragen". Het is volgens Bezemer juist nu zo belangrijk dat de overheid gaat investeren, zodat de negatieve spiraal doorbroken wordt. "Als de economie groeit dan is de schuld wel een last, maar dan is dat iets waar we overheen kunnen groeien. Als de economie niet groeit wordt de schuld een steeds grotere last".

    Pensioenenstelsel onhoudbaar

    Volgens Dirk Bezemer is ons pensioenstelsel in de huidige vorm onhoudbaar. We moeten accepteren dat het pensioenvermogen in werkelijkheid minder groot is dan we gedacht hebben en dat het rendement in de toekomst ook structureel lager zal uitvallen.

    "Een heel belangrijke implicatie is dat de rendementen waar pensioenfondsen rekening mee hebben gehouden voor de crisis de komende decennia niet meer terug zullen komen. Dat waren rendementen die in gang werden gehouden door een grote schuldgroei. We zullen moeten nadenken over nieuwe manieren om rendement te realiseren op ons pensioenvermogen, bijvoorbeeld door het vermogen te investeren om economische groei op gang te brengen."

    "We hebben twee problemen met ons pensioensysteem. Het eerste is de vergrijzing waar iedereen over praat, maar het andere probleem is de schuld-gedreven economische groei die zorgde voor schuld-gedreven rendementen. De continu hoge rendementen zijn voorbij en daar zullen pensioenfondsen zich op aan moeten passen. Het vermogen dat we dachten te hebben is er niet meer en zal ook niet terugkomen."

    Daarom is het volgens Bezemer noodzakelijk om op een andere manier naar pensioenopbouw te kijken. "Aan de ene kant hebben wij als Nederlandse huishoudens grote besparingen in onze pensioenfondsen en aan de andere kant hebben we veel schulden op onze hypotheken. Er is laatst een voorstel gedaan om pensioenvermogen beschikbaar te maken om hypotheekschulden af te lossen. De jonge generatie is een relatief groot deel van het inkomen kwijt aan pensioenopbouw, terwijl ze dat geld hard nodig hebben om hun schulden af te betalen. Als je jongeren nu een deel van hun pensioengeld gebruiken om hypotheekschuld af te lossen, dan zou dat een positief effect kunnen hebben." Ook zouden pensioenfondsen meer in de Nederlandse economie moeten investeren. Volgens de laatste cijfers van de Nederlandsche Bank is dat momenteel slechts 14% van het totale pensioenvermogen. "Nederlandse pensioenfondsen zouden meer ten dienste van de Nederlandse economie kunnen beleggen. Nu beleggen ze voornamelijk in internationale financiële markten. Het kan een idee zijn om het fiscaal aantrekkelijk te maken voor pensioenfondsen om in eigen land te beleggen." Doordat we tegelijkertijd veel schulden en veel besparingen hebben is het mogelijk om aan balansverkorting te doen. "Het is bijvoorbeeld een idee om pensioenfondsen in Nederlandse hypotheken te laten beleggen, zodat we onze besparingen gebruiken om onze schuldenlast af te bouwen."

    Spaargeld

    Volgens Bezemer is het moeilijk om te bepalen of je op vermogen boven de €100.000 op een spaarrekening risico loopt. "Je kunt niet voorspellen of een bank het gevaar loopt om te vallen of niet. Wel hebben we gezien dat banken om kunnen vallen en dat de financiële kwetsbaarheid soms groot is. Het is moeilijk om daar uitspraken over te doen." Voor wat betreft de spaardersheffing die beschreven werd in een rapport van het IMF geeft Bezemer de volgende toelichting:

    "Een spaardersheffing is mogelijk, maar ik denk niet dat het politiek haalbaar is. Het verbaast me wel dat het zover gekomen is en dat het genoemd wordt in een rapport van het IMF. Dat zegt iets over de ernst van de situatie. Je wilt dat de mensen die investeren in een bank en die aandelen hebben in de bank pijn kunnen leiden, want dat is risicodragend kapitaal. Dat is net als een investering in ieder ander bedrijf. Maar je wilt dat het spaargeld veilig is, want dat is in het belang van de financiële stabiliteit. Een spaardersbelasting zou ik daarom niet goed kunnen rechtvaardigen. Ik vind het een vreemde gedachte en ik denk dat het politiek niet haalbaar is."

    Tijdens een financiële crisis kunnen grond en vastgoed fungeren als een soort veilige haven, aldus Bezemer. Beide leveren niet heel veel rendement op, maar het voordeel is dat er altijd vraag is naar dit soort bezittingen. Ook is de volatiliteit van deze activa lager dan die van financiële activa of goud. Ook staatsobligaties kunnen als veilige haven beschouwd worden, maar dan alleen die van landen met een goede kredietstatus. Het nadeel is dan weer dat daar ook vrijwel geen rendement meer op te behalen valt. In grote lijnen kun je volgens Bezemer stellen dat een laag rendement het 'nieuwe normaal' is. We moeten er aan wennen dat de rendementen in de toekomst lager zijn dan in het verleden, omdat het rendement uit schuld gedreven economische groei uit zal blijven. "Misschien moeten we daarom maar gaan denken in termen van veilige havens in plaats van rendement".

    Bitcoin

    Volgens monetair en financieel econoom Bezemer is Bitcoin om verschillende redenen een interessant fenomeen. Hij zei daar het volgende over:

    "Volgens mij is Bitcoin heel interessant, omdat het laat zien wat de mogelijkheden van het nieuwe bankieren zijn. Het is dus niet meer van deze tijd dat het een paar dagen duurt voordat je geld wordt overgeschreven van de ene naar de andere bank en dat het allemaal veel sneller kan. Ook laat Bitcoin zien dat het creëren van geld, met moderne elektronische middelen, zelfs buiten banken om kan. Dit is nieuw en niet nieuw, omdat er al heel lang transacties in de economie gebeuren buiten banken om. Dat heet handelskrediet. Bedrijven handelen met elkaar met gesloten beurzen en creëren op die manier een vorm van krediet. Uitgestelde betalingen zijn een vorm van krediet en dat gebeurt al heel lang, maar Bitcoin is een vorm van krediet die niet gekoppeld is aan een handelsrelatie. Iedereen kan daar aan mee doen."

    Over de volatiliteit van Bitcoin:

    "Hoe meer vertrouwen mensen in Bitcoin hebben, hoe stabieler de koers zal worden. Toch denk ik dat de volatiliteit van Bitcoin relatief groot zal blijven, omdat er geen grote stabiliserende institutie achter zit. Daardoor verwacht ik dat het heel makkelijk een bubbel object kan worden. In die zin lijkt het een beetje op goud, het beweegt tegen de conjunctuur in.

    Het kan niet failliet gaan, maar het kan wel heel weinig waard worden en jaren lang heel weinig waard blijven. Gaat het goed met de economie, dan daalt de prijs. Dat kan ook gelden voor de prijs van Bitcoin."

    Maar er is ook een andere mogelijkheid. De opkomst van Bitcoin is volgens Bezemer niet alleen een soort motie van wantrouwen tegenover het fiat geld, het kan ook onderdeel zijn van een transitie naar een andere manier van betalen. Als er meer draagvlak komt voor betalingen in Bitcoin kan er ook een wisselkoers ontstaan tussen Bitcoin en de euro. "Dan krijg je verschillende soorten geld, waarbij er naast de dollar en de euro en een aantal andere valuta er ook een Bitcoin is waarmee je internationaal kunt betalen". Bezemer wijst op een uitspraak van Minsky die in de discussie omtrent Bitcoin relevant is.

    "Iedereen kan geld maken, maar het probleem is om het geaccepteerd te krijgen. Bitcoin laat heel mooi zien wat het wezen is van geld. Het is een claim die uitgegeven kan worden en zodra mensen die claim accepteren is het geld. Veel mensen accepteren al Bitcoins, dus is het geld. Zodra Bitcoin om wat voor reden dan ook niet meer geaccepteerd wordt is het geen claim meer. Dat is de logica van geld: het houdt op te bestaan als niemand het meer accepteert."

    Goud

    Volgens Bezemer is het niet verstandig om in goud te beleggen. Het edelmetaal doet het weliswaar goed in een financiële crisis, maar als mensen weer meer vertrouwen krijgen in de economie gaat de prijs weer omlaag. Het edelmetaal vervult volgens hem ook geen rol meer in het monetaire systeem:

    "Goud hoeft volgens mij geen rol in het monetaire systeem te spelen. Het vervult op dit moment een soort showbizz functie. Goud komt uit de historische tijd dat er een link was tussen de dollar en goud en uit de tijd dat de hoeveelheid goud in de munt bepaalde hoeveel waarde het geld had. Dat is zo geweest in sommige tijden en plaatsen, maar er is geen enkele reden waarom dat nu zo zou zijn."

    Waarom centrale banken weer netto kopers zijn van goud:

    "Dat zie ik meer als een soort belegging, niet iets wat een betekenis heeft voor het financiële systeem. Ons huidige financiële systeem is helemaal niet afhankelijk van goud. Wat zou je met goud kunnen doen als het financiële systeem klapt? Als je nieuw geld uitgeeft moet men vertrouwen hebben in jou, niet in je goud. Omdat centrale banken mijn mening niet zijn toegedaan hebben ze hun goudvoorraad nog niet verkocht. Centrale banken zouden naar mijn mening moeten kijken naar het rendement op goud in vergelijking met andere beleggingen."

    Volgens Bezemer vormt goud geen uitzondering op andere materialen die ooit als geld werden gebruikt. Hij zei daar het volgende over:

    "Goud is niet het echte geld. De essentie van geld is dat het iets is dat mensen accepteren. Dat kan van alles zijn. Zo betaalden we vroeger met kerfstokken en hadden de mensen in Babylon kleitabletten als geld. Dat zijn verschillende materialen. Klei, hout, papier of bits en bytes in een computer, het kan allemaal dragers van geld zijn, zo lang we het allemaal gebruiken. Het geld zelf is niet een ding, het is een idee; het is vertrouwen. Ik denk niet dat goud daar een uitzondering op is. Goud is eigenlijk een ontzettend zacht en waardeloos metaal. Je kunt er kiezen mee vullen en er zijn beperkte industriële toepassingen. Maar als je denkt dat er altijd vertrouwen zal blijven in goud, dan is het zinvol om wat goud te houden. De fluctuaties in de goudprijs zijn echter zo groot zijn dat je je af moet vragen of het wel een goede belegging is, in vergelijking met andere beleggingen."

    Dirk Bezemer

    Dirk Bezemer: "Geld is niet een ding, het is een idee. Het is vertrouwen." (Afbeelding van INET Economics)

  • De malaise houdt aan

    Economie wordt ook wel vaak de zwartgallige wetenschap genoemd. De afgelopen vijf jaren hebben aangetoond, dat de bijnaam niet ten onrechte is. Het was kommer en kwel wat er jaar in jaar uit verkondigd werd. Het ziet er jammer genoeg niet naar uit, dat daar in 2014 veel verandering in komt.

    predictions-economists

    De cijfers liegen er niet om. Het reëel besteedbaar inkomen per hoofd van de bevolking ligt vandaag de dag in veel Westerse landen nog steeds onder het niveau van 2008. Het zijn niet de minste landen waar het om gaat. Wat te denken van landen als de VS, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Er zijn natuurlijk uitzonderingen op de regel. Na twee decennia van doffe economische berusting dreigt Japan zich aan de misère te ontworstelen. Maar de weg is nog lang. En Duitsland doet het verhoudingsgewijs erg goed zelfs. In 2012 steeg het inkomen per hoofd boven dat van 2007, maar of je een groei van 3,9% over een periode van vijf jaar goed mag noemen, is nog maar zeer de vraag.

    Werkloosheid Wat ligt er voor 2014 in het verschiet? Volgens het IMF mag Europa in 2014 op een groei van 1% rekenen. Dat klinkt mooi, maar het IMF is in de afgelopen jaren bij voortduring te optimistisch gebleken, evenals ons eigen Centraal Planbureau. Waar zou de groei trouwens vandaan moeten komen? Schraalhans is nog steeds keukenmeester voor de beleidsmakers in Brussel en waarachtige hervormingen komen met de snelheid van een slak tot stand. In de VS ziet het er allemaal wat beter uit. De huizenmarkt lijkt weer in orde, de werkloosheid daalt gestaag en de schalierevolutie geeft het proces van herindustrialisering veel elan en kans van slagen. Misschien het belangrijkste is wel, dat de politiek weer bij zinnen lijkt te komen. Haar onverantwoord gedrag heeft de VS in 2013 waarschijnlijk 1,75% aan groei gekost. Schaduwzijde Kortom, de Verenigde Staten zouden in 2014 meer nieuwe banen kunnen scheppen dan nodig is om de nieuwkomers op de arbeidsmarkt een kans te geven. Dat klinkt heel mooi, maar er kleeft toch een schaduwzijde aan. De meeste nieuwe banen betalen slecht, zo slecht dat het gemiddeld inkomen in de VS steeds verder omlaag gaat. Voor de meeste Amerikanen is er geen inkomensgroei. Die is en blijft beperkt tot de 1% rijksten. Het zogeheten mediane inkomen ligt nu lager dan in 1989. Dat is 25 jaar geleden. Als we de mannen apart nemen, dan is het beeld nog schrijnender. De gemiddelde volwassen man van nu verdient in reële termen net zoveel als zijn vader veertig jaar geleden. Daarmee is het hele verhaal van het herstel in de VS nog niet verteld. De werkloosheid is gedaald naar een niveau van 7%. Dat is echter minder te danken aan de groei van het aantal banen als wel dat steeds grotere groepen de arbeidsmarkt teleurgesteld verlaten. In Europa zien we dit ook steeds vaker gebeuren. Aan beide zijden van de Oceaan worden werknemers steeds vaker behandeld als wegwerpartikelen. Los van de individuele ellende, die dit beleid met zich mee brengt, is het ook het bewijs van falen van het huidig systeem. De afhakers zijn te groot in getal om daar geen rekening voor te gaan betalen in de nabije of wat verdere toekomst. employment-numbers-wall-street Hoe je het ook draait of keert, 2014 wordt waarschijnlijk opnieuw een jaar van malaise aan beide zijden van de Plas. Nog steeds doet het systeem zijn burgers royaal te kort. De vraag is hoe lang dit nog kan doorgaan? Cor Wijtvliet Bron: Joseph E. Stiglitz, advanced malaise. Project-syndicate, Januari 13 2014

  • Shanghai begint met goudhandel in Chinese yuan

    De Chinezen willen meer zeggenschap hebben over de goudprijs, de prijs die op dit moment voornamelijk in Londen en New York wordt bepaald. Tegelijkertijd wil de Chinese regering het gebruik van de yuan in financiële transacties aanmoedigen. Die twee wensen brengt de Shanghai Gold Exchange samen met de aankondiging van een nieuw handelsplatform, waar men goud kan verhandelen in de Chinese valuta.

    Dit handelsplatform zal gevestigd worden in de vrijhandelszone van Shanghai, een gebied van ruim 28 vierkante kilometer dat China wil gebruiken voor de hervorming van haar financiële sector. Binnen deze zone moet het binnenkort mogelijk zijn goud op spot te verhandelen, met afwikkeling in yuan renminbi. De Shanghai Gold Exchange verwacht dat het nieuwe handelsplatform binnen zes maanden operationeel is.

    Volgens een handelaar uit Shanghai valt of staat de in yuan uitgedrukte goudmarkt bij de beschikbaarheid van een platform waar men buitenlandse valuta kan inwisselen voor yuan. “Op dit moment lijkt het erop dat dat alleen de banken die al in deze zone gevestigd zijn kunnen deelnemen”, zo verklaart de handelaar tegenover de Wall Street Journal.

    China moedigt goudhandel in yuan aan

    De introductie van een yuan-gebaseerde spotmarkt voor goud maakt de goudmarkt toegankelijker voor handelaren die de Chinese yuan willen gebruiken. Deze nieuwe goudcontracten helpen ook mee om de import van goud in China te versoepelen. “De nieuwe offshore handel in goud contracten is zeker een goede ontwikkeling voor de langere termijn”, zo verklaart analist Jiang Shu van de Industrial Bank. “Door het aantal deelnemers in de Chinese goudmarkt en het totale handelsvolume uit te breiden krijgt de Chinese goudprijs meer tractie in de wereldwijde goudmarkt.”

    Ook voor andere grondstoffen willen de Chinezen hun eigen valuta vaker toepassen. Zo heeft de Bohai Commodity Exchange plannen om nieuwe ijzererts contracten in Chinese yuan aan te bieden. De Shanghai Futures Exchange heeft op haar beurt laten weten dat een futures voor olie in Chinese yuan in de pijplijn zitten.

    Verbeterde prijsvorming

    “Prijsvorming begint met volledige toegang tot de markt en ik denk dat China dit op de juiste manier aanpakt door te beginnen met ruwe olie en daarna met goudcontracten van de Shanghai Gold Exchange”, zo verklaarde Jim Lambert van broker Intl FC Stone tegenover de Wall Street Journal.

    De Shanghai Futures Exchange verruimde vorig jaar al de tijden waarop er in goud gehandeld kan worden, met als doel ‘betere aansluiting te vinden met de internationale goudprijs’ en de handel beschikbaar te maken voor handelaren elders in de wereld die op andere uren actief zijn. In mei 2011 introduceerde de Chinese centrale bank een interbancaire goudmarkt die als doel had de goudhandel tussen banken te bevorderen.

    Shanghai Gold Exchange opent binnenkort spot goudhandel in Chinese yuan

    Shanghai Gold Exchange opent binnenkort spot goudhandel in Chinese yuan

  • Kosten NHG stegen in 2013 met 34%

    In 2013 is het aantal aanspraken op de National Hypotheek Garantie (NHG) toegenomen naar 4.522 huishoudens. Dat zijn huishoudens die door een echtscheiding of door verlies van baan gedwongen zijn de eigen woning met verlies te verkopen. Voor deze gevallen neemt het garantiestelsel de restschuld over van het betreffende huishouden. Vergeleken met 2012 steeg het aantal aanvragen op de NHG met 27%, wat door de daling van de huizenprijzen in overeenstemming was met de verwachting van het garantiefonds.

    In 65% van de gevallen was de beëindiging van de relatie de aanleiding voor gedwongen verkoop van de woning. Slechts in 17% van de gevallen gaf werkloosheid daar aanleiding toe. Dat komt omdat er in het eerste geval vaak een acute nood is om de woning te verkopen, terwijl er in het tweede geval nog ingeteerd kan worden op reserves en op de WW-uitkering. De kwijtschelding van de restschuld wordt niet gegeven als er op basis van het inkomen of het vermogen geen noodzaak is tot verkoop.

    NHG onverminderd populair

    Het garantiefonds beschermt huishoudens tegen potentieel zeer grote restschulden en is om die reden erg populair. Ongeveer 90% van alle hypotheken die in 2013 werd afgesloten was met de NHG. “Meer dan ooit blijkt NHG een uniek vangnet voor huishoudens die na een noodzakelijke verkoop van hun woning worden geconfronteerd met een restschuld”, stelt Karel Schiffer, algemeen directeur van de Nationale Hypotheek Garantie. “Zonder NHG zouden deze huishoudens nog jaren gebukt gaan onder een torenhoge schuld”.

    In 2013 hebben in totaal 85.200 huishoudens de aankoop van de woning gefinancierd met NHG. Dat was echter 9% minder dan in 2012, een verschil dat grotendeels te verklaren is door het feit dat de maximale hoogte van de NHG-hypotheek naar beneden werd bijgesteld. Was die in het begin nog €350.000, later werd deze afgebouwd naar €320.000 (1 juli 2012) en naar €290.000 (1 juli 2013).

    NHG keer meer uit

    Werd in 2012 nog 90,2% van alle ingediende verliesdeclaraties bij de NHG gehonoreerd, in 2013 was dat met 93,1% iets meer (3.876 over 92% van 4.522). Het totale verliesbedrag dat de NHG het afgelopen jaar uitkeerde was met €150,7 miljoen overigens een stuk groter dan het bedrag van €112 miljoen in 2012. Zie ook de rechter twee kolommen in onderstaande tabel. Update: In de oorspronkelijke versie van dit artikel stond een verkeerd percentage voor het aantal gehonoreerde verliesdeclaraties in 2013. Die fout is inmiddels hersteld.

    Uitgekeerd verliesbedrag NHG met 34,5% gestegen

    Uitgekeerd verliesbedrag NHG met 34,5% gestegen  (Bron: NHG Kwartaalbericht Q4 2013)

    Vermogen garantiefonds daalt

    Het vermogen van het garantiefonds is in 2013 voor het eerst gedaald. Groeide de 'oorlogskas' van eind 2011 tot eind 2012 nog met €57 miljoen (naar €786 miljoen), eind 2013 was het totaal €8 miljoen lager op €778 miljoen. Volgens de NHG is dat nog geen reden tot zorg, want in hun eigen prognoses houden ze rekening met een verdere daling van het garantievermogen tot minder dan €600 miljoen. Het dieptepunt zal in 2014 bereikt worden, daarna verwacht men dat het vermogen weer zal aansterken.

    Liquiditeitsprognose NHG

    Liquiditeitsprognose NHG (Bron: NHG Kwartaalbericht Q4 2013)

    Mocht de situatie toch uit de hand lopen en het garantiefonds geheel verbruikt worden, dan kan de NHG aanspraak maken op financiering via de overheid. Denkt u dat het zo ver zal komen?

    [polldaddy poll=7719765]

  • Documentaire over jouw privacy: Panopticon

    Panopticon – Documentaire over jouw privacy in de huidige maatschappij!

    De documentaire Panopticon kwam inmiddels alweer een tijd geleden uit maar lijkt alleen maar aan relevantie te winnen. Documentairemaker Peter Vlemmix gaat op zoek naar antwoorden op vragen over de privacy van de Nederlander en bovenal de inbreuk daarop. Vlemmix laat zien dat Nederlanders laks zijn over hun privacy. Zeker in verhouding tot onze Duitse buren. Wij hebben immers toch niets te verbergen?

    De documentaire laat bij de kijker een indringend gevoel achter. Een aanrader!

    Lees ook deze column die verscheen op de website van de Correspondent: “Nee, je hebt wel iets te verbergen“

  • China stelt goudmarkt open voor buitenlandse banken

    China stelt goudmarkt open voor buitenlandse banken

    China heeft voor het eerst licenties om goud te mogen importeren verstrekt aan buitenlandse banken, zo schrijft Reuters. Het is de volgende stap die China zet om haar grote fysieke goudmarkt open te stellen voor de rest van de wereld. Door meer banken toestemming te geven goud te importeren kan de beschikbaarheid van het edelmetaal binnen China beter worden, waardoor de premies weer in lijn komen te liggen met die in veel andere Aziatische landen. Momenteel betalen Chinezen $15 premie op iedere troy ounce fysiek goud, terwijl dat minder dan $2 is in zowel Singapore als Hong Kong.

    Shanghai Gold Exchange

    De twee banken die een vergunning hebben gekregen om goud te importeren via de Shanghai Gold Exchange zijn HSBC en ANZ (Australia and New Zealand Banking Group). Eind vorig jaar werden deze twee banken daar volgens bronnen van Reuters al van op de hoogte gesteld. Andere bronnen weten te melden dat er ook een nieuwe Chinese bank bij is gekomen die goud mag importeren via de Shanghai Gold Exchange, namelijk de China Everbright Bank. Dit zou de tiende Chinese bank zijn die toegang krijgt tot het belangrijkste Chinese importkanaal voor fysiek goud.

    Begin 2013 zorgde een grote daling van de goudkoers voor tijdelijke schaarste op de Chinese goudmarkt. De vraag naar goud overtrof op dat moment de importcapaciteit van de Shanghai Gold Exchange, met als gevolg dat de premies opliepen tot $30 per troy ounce. Door meer banken een vergunning te geven zal dat probleem zich in de toekomst naar verwachting minder snel voordoen.

    In de eerste elf maanden van 2013 importeerde China 1.060 ton goud vanuit Hong Kong, veel meer dan het jaar daarvoor. Of de import van goud door het toetreden van de hierboven genoemde banken verder zal toenemen, dat is nog niet op voorhand te zeggen. Uiteindelijk blijft de vraag naar goud vanuit de markt de meest bepalende factor. Die vraag was in 2013 uitzonderlijk groot, ondanks of juist dankzij de daling van de goudkoers.

    China stelt goudmarkt open

    "China vergroot haar transparantie. Ik denk dat er in de toekomst meer buitenlandse banken toegang zullen krijgen tot de Chinese goudmarkt", zo verklaart Cameron Alexander van de Aziatische afdeling van Thomson Reuters GFMS. Begin 2013 werd er al toestemming gegeven voor het eerste Chinese goud-ETF en in september sprak de Chinese centrale bank in een beleidsdocument al over het uitdelen van nieuwe licenties voor de handel in goud. ANZ en HSBC waren overigens ook de eerste buitenlandse banken die in 2011 toestemming kregen goud futures te verhandelen op de Shanghai Futures Exchange. De Chinese goudmarkt blijft zich verder ontwikkelen. Zo is de Shanghai Gold Exchange van plan goud futures aan te bieden in de vrijhandelszone van Shanghai, op een platform dat ook toegankelijk zal zijn voor buitenlands kapitaal.

    China stelt haar goudmarkt steeds meer open voor het buitenland

    China stelt haar goudmarkt steeds meer open voor het buitenland

  • Documentary: Debt

    Last summer the University of Groningen published a series of videos about the monetary system. The story is told by the Dutch monetary economist Dirk Bezemer. This informative video is a great recommendation for anybody who wants to learn about the nature of money and the cause of asset bubbles in the economy. The first part of the video has already 37.000 views, but we believe it deserves more attention. The four part take less than one hour to watch.

    Part 1: Debt, a great invention

    Part 2: How bubbles grow

    Part 3: Why crises occur

    Part 4: The post-bubble economy