Marketupdate

Blog

  • Grafiek: De staatsschuld van de Verenigde Staten

    Deze grafiek van Jon Gabriel laat in één oogopslag zien hoe scheef de verhouding is tussen de inkomsten van de Amerikaanse overheid en de staatsschuld. Men roept al jaren dat dit op een dag mis gaat, maar dat is nog steeds niet gebeurd. Maar betekent dat ook dat we ons hier geen zorgen over hoeven te maken?

    De staatsschuld van de Verenigde Staten

    De staatsschuld van de Verenigde Staten (Bron: ricochet.com)

    Staatsschuld en monetaire expansie

    Toen we deze grafiek zagen moesten we gelijk denken aan een filmpje op Youtube over de Weimar hyperinflatie in Duitsland. In dat filmpje wordt de LaRouche Triple Curve uitgelegd (vanaf 4:34). De Triple Curve beschrijft een situatie waarin de monetaire expansie steeds groter wordt, terwijl de onderliggende economische activiteit steeds verder verschrompelt. Dit proces valt voor heel veel mensen niet op, omdat aandelen, vastgoed en andere activa in prijs blijven stijgen en meer waard lijken te worden. In het filmpje wordt gesteld dat de VS in 2012 richting hyperinflatie gaat, maar zo ver is het gelukkig nog niet gekomen.

    Vanaf 4:34 wordt de LaRouche Triple Curve besproken

  • Grafiek: Huizenprijzen versus inkomen

    Vanaf 1970 zijn de huizenprijzen in Nederland sterk gestegen. De inkomens gingen door de jaren heen echter ook omhoog. Maar hoe ligt de verhouding tussen die twee variabelen? Marketupdate zocht het voor u uit en maakte aan de hand van cijfers van het CBS de volgende grafiek. De getallen zijn omgerekend naar een index die begint in het jaar 1970. U ziet de procentuele ontwikkeling vanaf dat moment. Voor de liefhebbers hebben we dezelfde grafiek ook met logaritmische schaal.

    Huizenprijzen versus netto inkomen in Nederland vanaf 1970

    Huizenprijzen versus netto inkomen in Nederland vanaf 1970

    Huizenprijzen explosief gestegen

    De grafiek laat zien dat de huizenprijzen tussen 1970 en 1995 een relatief sterke correlatie vertoonden met de netto inkomens in Nederland. Tijdens de zeer inflatoire periode van de jaren ’70 stegen de prijzen van woningen in ons land veel sneller dan de inkomens, maar een paar jaar later volgde een correctie. Zodanig dat de huizenprijzen van 1982 tot en met 1992 in verhouding tot het inkomen lager waren dan in 1970.

    Vanaf 1995 bereikte de financiële innovatie ons land. Banken werden makkelijker met het verstrekken van kredieten en bedachten gaandeweg steeds meer nieuwe hypotheekvormen om de hypotheekschuld van huishoudens maar zo hoog mogelijk te maken. Want daar werd goed aan verdiend. Iedereen snoepte mee van de stijgende huizenprijzen, tot de crisis van 2008….

    Hoe moeten we nu verder?

    Is de bodem echt bereikt en blijven we veroordeeld tot relatief dure huizen? Of gaat er inderdaad nog 20 tot 30 procent van de huizenprijzen af, zoals een groot deel van de Marketupdate lezers denkt.

  • World Gold Council reageert op open brief van Eric Sprott

    De World Gold Council (WGC) heeft gereageerd op de open brief van investeerder en vermogensbeheerder Eric Sprott. In de betreffende brief schrijft Sprott dat hij geen vertrouwen heeft in de betrouwbaarheid van de vraag- en aanbodcijfers die de World Gold Council periodiek naar buiten brengt. Volgens de vermogensbeheerder is de vraag naar goud enkele duizenden tonnen groter dan het aanbod. Hij baseert zijn standpunt op verschillende cijfers en tal van aannames over wat landen wel of niet recyclen en opnieuw exporteren.

    Zo telt hij de goudmijnproductie van Rusland en China niet mee, omdat die productie in eigen land wordt gekocht. Aan de vraagzijde van de markt zet Sprott de netto importcijfers van een aantal landen naast de vraag naar sieraden, munten en baren, maar neemt hij de vraag naar goud voor de technologiesector opvallend genoeg niet mee. In zijn brief naar de World Gold Council neemt Sprott het volgende overzicht mee.

    Vraag en aanbod in de goudmarkt volgens Eric Sprott

    Vraag en aanbod in de goudmarkt volgens Eric Sprott (Bron: Sprott.com)

    Wereldwijde goudvoorraad in ETF's

    Wereldwijde goudvoorraad in ETF’s (Bron: Sprott.com)

    World Gold Council slaat terug

    In haar reactie op de brief van Eric Sprott schrijft de WGC het volgende:

    “De vraag naar goud is robuust, vooral in Azië. Dat geldt voor zowel dit jaar als voor de afgelopen tien jaar, iets wat we consistent aan het licht hebben gebracht. In de eerste helft van dit jaar hebben we nieuwe records gezien in de totale vraag naar goud vanuit verschillende landen en verschillende sectoren. De World Gold Council volgt deze ontwikkelingen op de voet en probeert de cijfers steeds te ontleden en te duiden.

    De World Gold Council deelt haar informatie over vraag en aanbod in de goudmarkt al decennia lang en legt daarbij de nadruk op de kwaliteit van haar data. De World Gold Council blijft zich inspannen om meer transparantie en nauwkeurigheid te krijgen in de cijfers.”

    Over de manier waarop Eric Sprott een inschatting maakt van de totale vraag naar goud zegt de World Gold Council het volgende:

    “Het gebruik van importgegevens als indicator voor de totale vraag naar goud is nogal simplistisch en houdt geen rekening met factoren zoals round-tripping (een vorm van directe ruil) en de opbouw en afbouw van voorraden. Om de vraag naar goud effectief te kunnen meten is een meer gedetailleerde en holistische aanpak vereist.

    Elke ounce goud die gekocht wordt moet ook aangeboden worden. Met een beperkt aanbod van goud uit de mijnen moet het aanbod uit recycling sterk toenemen om de groeiende vraag naar goud aan te kunnen. We blijven ons committeren aan het bieden van meer transparantie en nauwkeurigheid in onze cijfers”

  • De dollar is aangeschoten wild

    De dollar is aangeschoten wild

    Het is nog maar een maand geleden, dat de wereld in bange afwachting was van de beslissing van de Fed om wel of niet te gaan afbouwen. In september was bijna iedereen ervan overtuigd, dat het stond te gebeuren. Al wachtend op dit besluit won de dollar aan waarde ten opzichte van alle overige internationale valuta’s en steeg de rente op Amerikaans schatkistpapier. Veel Opkomende Landen zagen tot hun grote schrik, dat een brede stroom van dollars het land verliet, wat hun eigen valuta’s zwaar onder druk zette.

    Politiek geharrewar

    Vervolgens deed de Fed niet waar iedereen bang voor was. In een reactie daarop daalde de rente op het Amerikaans schatkistpapier en maakte ook de dollar een smak naar beneden. Het uitstel betekende immers, dat de Amerikaanse economie er minder florissant voor stond dan eerder aangenomen. Dat betekende simpelweg, dat het verruimingsprogramma ter waarde van $ 85 miljard nog geruime tijd kon aanhouden.

    De financiële markten waren nog maar amper van de schrik bekomen of Amerikaanse politici begonnen opnieuw olie op het vuur te gooien. Het overheidsapparaat kwam tot stilstand en het was niet langer ondenkbaar, dat blind politiek geharrewar de VS de status van wanbetaler zou bezorgen. De effecten waren opnieuw merkbaar in de vorm van oplopende rentes en druk op de dollar. Het was uiteindelijk kantje boord, maar het Congres vond een uitweg uit de impasse, waardoor het schuldenplafond tijdelijk verhoogd kon worden.

    Groei

    Is nu eind goed al goed? Dat is wel heel prematuur. Natuurlijk ging de rente op het schatkistpapier omlaag en stegen de aandelenkoersen toen eenmaal duidelijk was, dat het gezonde verstand had gezegevierd.

    De daling van de rente en de smak van de dollar omlaag vertellen ook een minder geruststellende boodschap. Beleggers hebben de rekening opgemaakt van de kosten van de shutdown en zijn tot de conclusie gekomen dat die wel eens kunnen gaan tegenvallen. Het idee is dat in ieder geval de economische groei over het vierde kwartaal gaat tegenvallen en dat kan nadelige gevolgen hebben voor de winstcijfers van bedrijven. Dat alles maakt het onwaarschijnlijk dat de Fed zelfs maar zal overwegen of ze dit jaar nog zal gaan afbouwen.

    Sterker nog, dat kan wel voorjaar 2014 worden. Het uitstel voor een definitieve beslissing over verhoging van het schuldenplafond loopt tot uiterlijk 7 februari. Dat betekent dat de VS al vroeg in dat jaar opnieuw kunnen wegzakken in politiek onzindelijke discussies. In januari geeft bovendien Fed voorzitter Ben Bernanke het stokje over aan zijn opvolgster Janet Yellen. Het is onwaarschijnlijk, dat de huidige president zo kort voor het aantreden van zijn opvolger het beleid fundamenteel gaat wijzigen. Van Yellen is bekend, dat ze al helemaal geen voorstander is van een te snelle afbouw van het monetaire verruimingsprogramma.

    Sentiment

    Al die tijd zal de druk op de dollar groot blijven. Er zijn echter meer redenen voor aanhoudende druk behalve het verruimingsprogramma. Het lijkt zeker dat het huidig politiek geharrewar slecht is geweest voor de economie en het economisch sentiment. Economische data die nu naar buiten komen, zijn door de shutdown tamelijk onbetrouwbaar. Met een nieuwe discussie over het schuldenplafond in aantocht kan de onzekerheid over de kracht van het herstel groot blijven. Dat is niet goed voor de dollar. Volgens Nomura is de huidige zwakte van de dollar ten opzichte van de overige internationale valuta’s het bewijs dat meer en meer beleggers een politieke risicopremie aan de dollar verbinden. Als het huidig politiek gesteggel een vervolg krijgt in januari, dan is het niet ondenkbaar dat beleggers met hun voeten stemmen en bijvoorbeeld kiezen voor de veilige euro. Bij Citibank denken ze dat in dat geval de barrière van 1,40 moeiteloos genomen gaat worden. Het is dan nog maar de vraag waar de daling eindigt.

    dollar-is-aangeschoten-wild

  • Tweet van de dag (28 oktober 2013)

    Hoe Reagan meer dan veertig jaar geleden over dezelfde problemen sprak die nu spelen voor de Obama regering.

     

  • Cartoon van de dag (28 oktober 2013)

    A picture is worth a thousand words

    Spaargeld-weg-als-je-het-nodig-hebt

  • Bijna één op vier Europeanen heeft geen spaargeld achter de hand

    Het aantal Europeanen dat geen spaargeld achter de hand heeft blijft toenemen, zo blijkt uit onderzoek van ING Investment Management International (ING IM). De bank vroeg naar de financiële situatie van 5.500 mensen in elf verschillende Europese landen. Daaruit kwam naar voren dat 39% van de ondervraagden onvoldoende geld opzij heeft gezet voor onvoorziene uitgaven of voor financieel lastige periodes.

    Geen spaargeld…

    Begin dit jaar – toen de ING een soortgelijke enquête hield onder 11.000 respondenten – liet ongeveer een derde deel weten geen spaargeld achter de hand te hebben voor tegenvallers. Uit het meest recente onderzoek blijkt tevens dat slechts 12% van de respondenten voldoende financiële buffer heeft opgebouwd om het een jaar vol te houden voor het geval ze hun baan verliezen.

    Sinds 2010 is het aantal Europeanen dat niet voldoende spaargeld achter de hand heeft met 4% gestegen, zo schrijft de ING in haar persbericht. Opvallend is dat veel Europeanen helemaal geen spaarrekening hebben. Heeft 80% van de Nederlanders naast een betaalrekening nog een spaarrekening, in Europa is dat slechts 44%. Volgens ING is dit grote verschil te verklaren door het feit dat Nederlanders een hele andere kijk hebben op financiën in vergelijking met de rest van de Europeanen.

    Of Europeanen simpelweg minder spaargeld hebben of dat ze hun spaargeld op een andere manier beheren dan op een spaarrekening, daarover verschaft het onderzoek van ING geen duidelijkheid. Het is dus mogelijk dat Europeanen hun betaalrekening gebruiken als spaarrekening of dat ze spaargeld in een andere vorm achter de hand houden.

    Ook blijkt uit het onderzoek dat Nederlanders in vergelijking met Europeanen veel vaker verzekeringen afsluiten (80% versus 54%) en veel meer hypotheken hebben (51% versus 24%). Ook beleggingsproducten vinden in Nederland gretiger aftrek dan in de rest van Europa (19% versus 14%). Ten opzichte van de Europeanen hebben Nederlanders minder creditcards (56% versus 48%) en minder persoonlijke leningen die niet als hypotheek aangemerkt worden (33% versus 17%).Onderstaande tabel laat de volledige resultaten van de peiling zien.

    ing-onderzoek-spaargeld

    Grote verschillen tussen het gedrag van Nederlanders en Europeanen

    Beleggen

    Uit het onderzoek bleek dat mannen meer beleggen dan vrouwen (63% versus 47%). Ook blijkt dat mensen boven de 40 jaar meer beleggingsproducten hebben dan mensen jonger dan 40 jaar. Ook blijken hoger opgeleiden meer te beleggen dan lager opgeleiden, wat niet geheel als een verrassing zal komen.

    Ivar Roeleven, Managing Director Mutual Funds Europe bij ING, zegt het volgende over de resultaten van het onderzoek.

    “Een conclusie die uit de resultaten van dit onderzoek getrokken kan worden is dat er duidelijk behoefte is aan meer financieel inzicht. Het is belangrijk dat men begrijpt wat financiële producten, zoals beleggingsproducten, inhouden, om te kunnen begrijpen wat het hen zal opleveren. Zelfs onder mensen die al een beleggingsproduct hebben bleek dat 57% het verschil tussen een obligatie en een aandeel niet wist.”

  • Wat drijft die hoge huizenprijzen in Londen?

    Deutsche Bank heeft onderzoek gedaan naar de huizenmarkt van Londen, omdat de huizenprijzen daar veel sneller blijken te stijgen dan in de rest van het Verenigd Koninkrijk. Onlangs schreven we nog dat de huizenprijzen in Londen twee keer zo hard stijgen als in de rest van het land. Wat verklaart die grote vraag naar vastgoed in de hoofdstad? Dat is precies wat onderstaande grafiek laat zien.

    Deutsche Bank verzamelde de gegevens van alle verkooptransacties en groepeerde deze naar prijs en naar de herkomst van de koper. Londen blijkt een magneet te zijn voor vermogende mensen van over de hele wereld, want de grafiek toont aan dat er met name in het hogere prijssegment veel buitenlandse kopers actief zijn. Aan de onderkant van de markt (minder dan £700 per ‘square feet‘) wordt 70 tot 80 procent van de woningen gekocht door Britten, maar in de hogere prijsklasse is meer dan de helft van de kopers afkomstig uit het buitenland.

    Wie koopt het vastgoed in Londen?

    Wie koopt het vastgoed in Londen? (Bron: Deutsche Bank, via Businessinsider)

    Huizenprijzen worden aangejaagd door buitenland geld

    Het zijn vooral de Russen, Chinezen en Arabieren die de duurdere woningen in Londen kopen. In de prijsklasse van £1.000 tot £2.000 per square feet wordt ongeveer de helft van alle woningen gekocht door vermogende mensen uit China en Zuidoost-Azië. De allerduurste categorie woningen blijkt naar verhouding juist veel vermogende Oost-Europeanen en Russen aan te trekken.

    We zien hierin een bevestiging van wat wij eerder al op Marketupdate besproken hebben. Russen en Chinezen kopen op grote schaal vastgoed in grote Europese steden en aan de Middellandse zee. Niet in eerste plaats omdat ze daar zo graag willen wonen of omdat ze kantoorpanden in steden als Londen, Parijs of Berlijn nodig hebben, maar omdat ze hun vermogen in toenemende mate willen omzetten in tastbare bezittingen. Daar leent vastgoed op een toplocatie zich erg goed voor, omdat daar altijd wel vraag naar zal zijn. Het vermogen concentreert zich op dit soort locaties, met als voordeel dat het ook onderling makkelijk weer verhandeld kan worden voor een goede prijs.

    Het is om die reden dat vastgoed op toplocaties in grote Nederlandse steden haar waarde beter zal behouden dan vastgoed in een zeer landelijke omgeving. Dat neemt nog niet weg dat ook de prijzen van grachtenpanden door de eeuwen heen sterk op en neer kunnen bewegen.

    Twee derde vastgoed in Londen wordt gekocht als investering

    Twee derde vastgoed in Londen wordt gekocht als investering (Bron: Deutsche Bank, via Businessinsider)

  • Enquête: Help ons om Marketupdate te verbeteren!

    Marketupdate is de laatste tijd hard gegroeid, want het aantal unieke bezoekers lag de afgelopen maand bijna 80% hoger dan een maand eerder. Daar zijn we natuurlijk erg blij mee, maar we weten dat het publiek niet vanzelf komt. Daarom ontvangen we graag uw feedback, zodat we de site verder kunnen verbeteren!

    Om te weten te komen wat onze lezers van Marketupdate vinden hebben we een enquête samengesteld. We hebben ons best gedaan om deze zo kort mogelijk te houden. Het invullen van de enquête neemt hooguit een paar minuten van uw tijd in beslag. Alvast bedankt voor uw medewerking!

  • Hoge schulden ondergraven de democratie

    Afgelopen week zijn de VS er maar ternauwernood in geslaagd om een default af te wenden. De dreiging is echter nog lang niet voorbij, want over 90 dagen begint de discussie over het schuldenplafond weer van voor af aan.

    Zowel in de VS als in Europa neemt het thema schulden een belangrijke plaats in de publieke discussies. In Europa ligt daarbij de nadruk op de aard van de schuld. Hoe is die ontstaan en is ze in strijd met de regels? In de VS gaat het erom, waarvoor de schuld gebruikt wordt. In de onlangs afgesloten discussie ging het erom of die gelden gebruikt mochten worden om Obamacare te financieren.

    Waar de discussie in feite om draait of in ieder geval om hoort te draaien is het toenemend belang van schuld voor het besturen van een land. De reden is, dat de belastingen al lang niet meer voldoende liquide middelen genereren om aan alle wensen van het kiezersvolk te voldoen.

    Zeer liquide internationale markten voor schuldpapier stellen politici in staat, in hun streven het kiezersvolk te behagen, om moeilijke en lastige vragen te vermijden. Een lastige vraag is uiteraard of het niet verstandig is om belastingen te verhogen of om keuzes te maken bij het alloceren van financiële middelen.

    Deze manier van werken lijkt nu echter tegen zijn grenzen aan te lopen. De schulden worden zowel in de VS als in Europa gewoonweg te hoog. Het wordt steeds moeilijker om de schuldenlast af te betalen. Er zit echter nog een aspect aan het stelselmatig opbouwen van schulden door overheden. Wat de overheid wel en niet kan, wordt niet langer door de kiezer bepaald, maar door het schema van afbetaling. Het is gebleken, dat de schuldeisers  in tijden van nood de toon zetten. Het zijn niet langer de politici en de kiezers.

    Door schulden aan te gaan, leveren overheden als het ware een stukje soevereiniteit in. Ze doen dat om lastige discussies met het electoraat te omzeilen. De schuldenlast ontneemt hen tegelijk wel de flexibiliteit om van koers te veranderen als het electoraat daar om vraagt.

    Het probleem is ook, dat het Westen geen vitale instituties kent om schulden te beheren en te managen. In Europa bepaalt een verdrag de hoogte van de schuld. In de praktijk blijkt zo’n verdrag van nul en generlei waarde. In de VS is de hoogte van de schuld constitutioneel bepaald. Maar ook hier kleven grote nadelen aan, zoals nog onlangs gebleken is. Een kleine minderheid kan dankzij een effectief veto misbruik maken van deze grondwettelijke bepaling. Zeker als blijkt, dat de schuld vooral in handen is van het buitenland. De democratie moet leren omgaan met schulden. Zo niet, dan komt deze vorm van burgerlijk zelfbestuur in gevaar. De belofte om nooit de belastingen te verhogen, blijkt in de praktijk levensgevaarlijk. De regering en de overheid blijken dan gemakkelijk slachtoffer te worden van fanatici.

    Cor Wijtvliet

    Bron:
    Katharina Pistor, America’s debt-ceiling debacle. Project-syndicate October 17 2013

  • Goud en zilver report (Week 43)

    De goudprijs steeg afgelopen week van €961,83 naar €978,41 per troy ounce (+1,72%), terwijl de prijs van een kilo zilver van €515,05 naar €525,15 wist te klimmen (+1,96%). Met de prijsstijging van afgelopen week staat de goudprijs weer op het hoogste niveau in vier weken tijd. In dollars gingen de prijzen van goud en zilver nog harder omhoog, omdat de dollar opnieuw verzwakte tegenover de euro. De goudprijs steeg van  $1.316,15 naar $1.350,58 per troy ounce (+2,62%), terwijl zilver van $21,92 naar $22,54 (+2,83%) steeg.

    De belangstelling voor beide edelmetalen is de laatste weken weer wat toegenomen, omdat beleggers meer twijfels hebben over de kwaliteit van het economische herstel in de VS. Dinsdag werd het Amerikaanse banencijfer van september uitgebracht, een cijfer dat bijzonder teleurstelde. Er werden slechts 148.000 nieuwe banen toegevoegd aan de economie, veel minder dan de 180.000 waar men op rekende en ook minder dan het aantal dat nodig is om de groeiende populatie bij te houden. De werkloosheid bleef weliswaar gelijk op 7,2%, maar het aantal Amerikanen dat volgens de statistieken werkloos is en al lang niet meer actief op zoek is naar werk passeerde in september de 90 miljoen. Dat is heel erg veel, als je bedenkt dat de totale Amerikaanse populatie ongeveer 320 miljoen is. Bloeit er een zwarte economie op in de VS? Of staat het er echt zo beroerd voor aan de andere kant van de oceaan?

    Goudprijs in euro per troy ounce

    Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard.com)

    Zilverprijs in euro per kilogram

    Zilverprijs in euro per kilogram (Bron: Goudstandaard.com)

    Dollar opnieuw onderuit

    Het slechte banencijfer deed de Amerikaanse dollar geen goed. De munt verloor deze week opnieuw en sloot de week op een koers van 1,3804. Dat is verlies van 1% in waarde ten opzichte van de wisselkoers van een week eerder, toen de EUR/USD op 1,3667 stond. De dollar index (vergelijking van de wereldreservemunt ten opzichte van een mandje van zes andere valuta) zakte afgelopen week naar iets meer dan 79. Daarmee staat de dollar op het zwakste niveau sinds februari. Het lot van de Amerikaanse dollar is op korte termijn overgeleverd aan de financiële markten, die de macro-economische data uit de Verenigde Staten zorgvuldig zullen wegen.

    Terwijl de Europese schuldencrisis naar de achtergrond verdwijnt wordt er achter de schermen hard gewerkt aan een Europese bankenunie met centraal toezicht. Ook heeft de ECB een nieuwe stresstest aangekondigd, waaruit moet blijken waar de zwakke punten in het Europese banksysteem zitten. Met deze inspanningen hoopt men het vertrouwen in de muntunie te versterken.

    Geen tapering

    De tapering is voorlopig van de baan en het is ook allerminst zeker of de Federal Reserve volgend jaar opnieuw een poging zal ondernemen om het stimuleringsprogramma van $85 miljard per maand af te bouwen. De toekomstige FED-voorzitter, Janet Yellen, heeft in het verleden al haar voorkeur laten blijken voor een ‘soepel’ monetair beleid. Liever de werkloosheid omlaag brengen dan de geldkraan dichtdraaien, zo zullen we het maar samenvatten. Als blijkt dat het opkopen van $85 miljard aan schuldpapier niet het gewenste effect heeft op de economie, dan zal Yellen misschien wel meer dan $85 miljard in de economie moeten pompen. Dat is in elk geval de verwachting van Marc Faber.

    GLD blijft goud verliezen

    Het grootste goud-ETF ter wereld, het GLD, wordt nog steeds gebruikt als een bovengrondse goudmijn. Alleen de afgelopen week werd er al 10,2 ton aan goud uit het fonds onttrokken. De teller staat op dit moment op 872 ton, terwijl er begin dit jaar nog 1.350 ton goud in dit ETF zat. En dan hebben we het nog niet eens over andere soortgelijke goud-ETF’s, die eveneens inteerden op hun goudvoorraden. Dit is een belangrijke ontwikkeling, want de grote vraag naar fysiek goud uit Azië wordt voor een gedeelte opgevuld met goud uit deze beleggingsinstrumenten. Dat zien we ook terug aan de enorme hoeveelheid goud die van het Verenigd Koninkrijk naar Zwitserland wordt overgebracht. In Londen bewaart onder andere het GLD ETF haar goudvoorraad. Vanuit Zwitserland wordt er ook steeds meer goud geëxporteerd, zo blijkt uit onderzoek van Koosjansen.

    Er stroomt nog steeds goud uit het GLD

    Er stroomt nog steeds goud uit het GLD