Blog

  • Gazprom verkoopt olie voor roebels en yuan

    De Russische oliegigant Gazprom Neft heeft een overeenkomst bereikt om 80.000 ton ruwe olie uit Novoportovskoye in Russische roebels af te rekenen, zo meldt RiaNovosti. Tegelijkertijd wordt de olie die via de nieuwe Eastern Siberia-Pacific Ocean pipeline (ESPO) richting Azië gaat voortaan in Chinese yuan afgerekend. De Russische overheid heeft met verschillende grote exportbedrijven in het land gesprekken gevoerd over de mogelijkheid om exportgoederen in andere valuta dan Amerikaanse dollars af te rekenen. Deze stap komt niet onverwacht, want Gazprom kreeg in april al van verschillende afnemers te horen dat ze positief staan tegenover het gebruik van andere valuta dan Amerikaanse dollars.

    Sancties

    Het besluit om de dollar op een zijspoor te zetten is de reactie op de sancties die de Verenigde Staten oplegden, nadat Rusland de Krim was binnengevallen en had geannexeerd. De sancties, waar ook Europa zich bij aangesloten heeft, maken het voor grote Russische bedrijven moeilijker om kapitaal aan te trekken. Hun toegang tot Westerse banken is beperkt, waardoor ze minder makkelijk aan dollars kunnen komen. Daaruit werd de noodzaak geboren om op zijn minst een statement te maken tegen de Verenigde Staten. In april riepen verschillende parlementsleden in Rusland al op de dollar te verbannen uit het internationale handelsverkeer. In mei lanceerde Rusland een eigen handelsplatform, waar goud en olie in roebels verhandeld kunnen worden. In 2012 begon Rusland met de exploitatie van de olie- en gasreserves in Novoportovskoye. In de bodem van dit Arctische gebied ligt naar schatting 230 miljoen toen ruwe olie en 270 miljoen kubieke meter aardgas.

    novoportovskoyesummer2smallgazpromneft

    Exploitatie van olie en gas in Novoportovskoye begon in 2012

  • Grafiek: Duitsland kan bijna gratis geld lenen

    De rente op Europese staatsobligaties blijft maar dalen. Duitsland kan inmiddels gratis lenen met looptijden van 1 maand tot en met 3 jaar, terwijl er voor een 10-jaars lening minder dan 1% betaald hoeft te worden aan beleggers. De volgende grafiek die we via twitter tegenkwamen laat dat goed zien.  De reële rente op het schuldpapier is negatief, maar toch blijft men massaal obligaties kopen. Ook de 10-jaars leningen van perifere landen in de eurozone hebben in het afgelopen jaar een scherpe daling van de rente laten zien. Waarom accepteren beleggers een extreem lage rente? En hoe lang blijft Europa zich conformeren aan de 3% regel, wanneer het voor alle landen zo makkelijk en goedkoop is om geld te lenen?

    bondyields-germany

    Rente op Duits schuldpapier negatief tot 3 jaar (Grafiek van Bondvigilantes)

    interest-rates-10year-bonds

    Ook de PIIGS landen betalen steeds minder rente (Grafiek van Bloomberg)

  • Grafiek: Welke landen kopen goud

    Via de twitter van @RudyHavenstein kwamen we uit bij de volgende grafiek, die in één oogopslag laat zien dat centrale banken wereldwijd weer goud kopen. Sinds 2009 zijn centrale banken wereldwijd weer netto kopers van goud, maar merk ook op dat er de afgelopen drie jaar geen significante hoeveelheden goud meer op de markt zijn gebracht door centrale banken. Landen die naar eigen inzicht onvoldoende edelmetaal hebben kopen stelselmatig goud bij en de landen die al een riante goudvoorraad hebben willen er tegen de huidige goudprijs blijkbaar geen afstand van doen.

    Verschillende Europese centrale banken lieten vorig jaar tijdens een bijeenkomst van de LBMA weten geen plannen te hebben om goud te verkopen. Ook het Amerikaanse ministerie van Financiën verkoopt al decennia niets meer. Al het goud dat centrale banken elders in de wereld accumuleren is dus afkomstig van grote goudvoorraden in private handen en van goud dat ieder jaar uit de mijnen komt. Dat aanbod is relatief beperkt in verhouding tot de grote hoeveelheid goud die de mensheid door de eeuwen heen heeft verzameld.

    central-banks-buying-gold

    Centrale banken kopen goud

  • Gaat Draghi iets doen aan de lage inflatie?

    Afgelopen vrijdag gaf Mario Draghi van de ECB een uitvoerige speech tijdens Jackson Hole, waarin hij in hoofdlijnen twee punten duidelijk probeerde te maken. Het eerste punt was dat de ECB bereid is meer te doen om een halt toe te roepen aan de alsmaar dalende inflatie en het tweede punt was dat de ECB dat waarschijnlijk niet alleen kan en dat de destructieve effecten van het bezuinigingsbeleid in Europa vroeg of laat weer teruggedraaid moeten worden. Op de beurs werd positief gereageerd op deze uitspraken, want de aandelenmarkt klom verder omhoog. De S&P 500 wist zelfs even door de grens van 2.000 punten te breken.

    Toch hebben veel mensen misschien wel de belangrijkste uitspraken van zijn speech gemist, zo stelt Joe Weisenthal van Businessinsider. Hij verwijst naar een passage uit de speech van Draghi die niet op papier stond en die klaarblijkelijk later is aangepast. In deze afwijkende passage, die werd opgemerkt door Lorcan Roche Kelly van Agenda Research, durft Draghi eindelijk het werkelijke verhaal te vertellen achter de steeds verdere daling van de inflatie in de Eurozone. Hij zei het volgende:

    "De inflatie is gedaald van ongeveer 2,5% in de zomer van 2012 tot een niveau van 0,4% nu. Ik geef ongeveer eens per maand commentaar op deze beweging tijdens de persconferentie. Ik heb verschillende redenen genoemd voor de daling van de inflatie, zo heb ik gezegd dat het te maken heeft met dalende prijzen voor voedsel en brandstof. Vanaf de zomer van 2012 was vooral de hogere wisselkoers van invloed op de prijsontwikkeling. Meer recent hebben we te maken gehad met de geopolitieke risico's in Rusland en Oekraïne, die ook een negatieve impact zullen hebben op de economie van de eurozone. Ook hebben we dan nog de relatieve prijsaanpassing in de zwakkere landen en het probleem van de hoge werkloosheid. Ik heb gezegd dat de meeste van deze effecten uiteindelijk zullen afnemen, omdat ze van tijdelijke aard zijn. Maar dat geldt niet voor alle effecten...

    Ik heb ook gezegd dat, als deze periode van lage inflatie langdurig aanhoudt, de doelstelling van prijsstabiliteit in gevaar kan komen. De inflatieverwachtingen laten op alle fronten een daling zien. De 5-jaars swap rate daalde met 15 basispunten naar net onder de 2%. Dit is de maatstaf die we normaal gebruiken om inflatie op de middellange termijn te definieren. Maar als we op een nog kortere termijn kijken, dan zijn de herzieningen nog groter. De reële rente op de korte en middellange termijn is gestegen, maar op de middellange termijn is die niet gestegen door een daling in de lange-termijn nominale rentes. Dat geldt niet alleen in de eurozone, maar ook elders in de wereld. De Raad van Bestuur [van de ECB] zal deze ontwikkeling in de gaten houden en zal binnen haar mandaat alle instrumenten gebruiken om de prijsstabiliteit over de middellange termijn te waarborgen."

    Zoals je ziet is Draghi klaar met het vinden van excuses voor de lage inflatie. Hij erkent dat er sprake is van een fundamentele verslechtering die niet alleen uitgelegd kan worden door tijdelijke ontwikkelingen. De laatste maanden zakt de wisselkoers van de euro weer, zonder dat Draghi daadwerkelijk stappen heeft moeten ondernemen. Mogelijk verwacht de markt dat de ECB binnenkort iets zal doen om een aanhoudend lage inflatie te doorbreken. In de zomer van 2012 wist Draghi de markt de sussen met de uitspraak dat hij alles zou doen om de euro te redden. De uitspraken bij Jackson Hole hadden ook als doel de markt te kalmeren, zonder dat er feitelijk stappen zijn gezet. Jackson Hole is een symposium dat sinds 1978 jaarlijks georganiseerd wordt door de Federal Reserve van Kansas en waar de top van het financiële systeem bijeen komt. Het doel van deze jaarlijkse bijeenkomst, waar centrale bankiers, academici en beleidsmakers bij aanwezig zijn, is om te praten over trends en ontwikkelingen die op de middellange termijn plaatsvinden. Bron: Businessinsider

    eur-usd

  • Japan is niet de lotsbestemming voor Europa

    Steeds vaker is het refrein te horen, dat Europa steeds meer op het Japan van de jaren negentig van de vorige eeuw gaat lijken. Voor het Land van de Rijzende Zon is dat een decennium vol misère in de vorm van economische stagnatie en deflatie. Feitelijk worstelt Japan nog steeds met de naweeën van die jaren.

    Europa heeft volgens sombermannen steeds meer weg van het Japan van toen. Ook in Europa is de crisis het gevolg van de onroerend goedbubbel en doorgeschoten waarderingen voor de verschillende vermogenstitels. Het gevolg van de crisis was, dat oneindig veel vermogen verdampte, lonen een vrije val maakten en de koopkracht ineen klapte. De onroerend goedmarkt verkeert nog steeds in een staat van crisis en financiële vermogenstitels zijn waardeloos geworden. Daar staat echter tegenover, dat de verplichtingen op niveau bleven en zowel voor bedrijven als financiële instellingen als een molensteen gingen fungeren.

    column-cor-japan-1

    Japan?

    In Japan had dat tot gevolg, dat banken klem kwamen te zitten tussen waardeloos geworden onderpand en uit de pan rijzende schulden. Daardoor kunnen Japanse banken sinds jaar en dag hun traditionele rol van kredietverschaffer niet meer spelen. Dat heeft geresulteerd in een heel laag niveau van investeringen en dito economische groei. Het antwoord van de overheid op dit onvermogen van de private sector was om de publieke bestedingen steeds verder te laten oplopen. In 15 jaar tijd verdubbelde de staatschuld naar meer dan 230% van het bruto binnenlands product. column-cor-japan-2In Europa is het allemaal nog niet zover en hoeft het ook niet zover te komen. Wat dat betreft zijn de omstandigheden minder extreem in Europa dan in Japan. Zo is de hypotheeklast Europa breed minder extreem dan in Japan. Landen als Italië en Spanje mogen zich dan heel diep in de schulden hebben gestoken, voor Duitsland geldt dat veel minder. Daarmee is nut en noodzaak voor schulden afbouw toch minder dan in Japan. Trouwens, waar in Japan de Nikkei 225 blijft hangen rond een niveau van 15000, hebben veel Europese beurzen hun koersniveau van voor 2008 alweer overschreden. Ooit had de Nikkei 225 een niveau van om en nabij 40 000.

    Europa hervormt

    Een belangrijk voordeel van Europa is, dat het van Japan kan leren hoe het niet moet. Het land is er in 20 jaar tijd niet in geslaagd om een hervormingsbeleid te entameren. Zelfs de hervormingsagenda van premier Shinzo Abe dreigt te smoren in de gevestigde belangen van bijvoorbeeld de landbouw en de Retail. In Europa zijn overheden in bijvoorbeeld Spanje en Portugal wel voortvarend aan het werk gegaan en met succes. De meest serieuze les die van Japan te leren valt betreft het monetaire beleid van de centrale bank. Het beleid van extreem lage rente van de Bank van Japan stelde commerciële banken 8 jaar lang in staat om tegen onderpand van Japanse staatsobligaties immense hoeveelheden liquiditeiten bij d BoJ weg te slepen om die vervolgens aan zwakke bedrijven uit te lenen. In al die jaren deden banken niets om weer gezond te worden, het zogeheten zombiebanking.

    ECB is gewaarschuwd

    De ECB voelt helemaal niets voor deze werkwijze en probeert juist het bankwezen tot het opschonen van de balans te dwingen. Stresstests moeten waarborgen, dat banken deze opdracht serieus nemen. Ongelukkigerwijs kunnen banken in Europa ook nog steeds bijna gratis ongelimiteerde hoeveelheden liquiditeiten opnemen bij de ECB. Je mag je afvragen of dit het juiste medicijn is om een Japanscenario af te wenden. Het is nog maar de vraag of een zeer accomoderend monetair beleid burgers en bedrijven ertoe zal aanzetten nieuwe leningen af te sluiten. Ze zijn immers nog druk doende de oude af te lossen.

    column-cor-japan-3

    Het zeer soepele monetaire beleid van de Bank of Japan heeft er tot nu toe alleen voor gezorgd dat ze verreweg de grootste bezitter van Japanse staatsschuld is geworden. Van een groeiversnelling is nog steeds geen sprake. Europa moet er dus voor waken blindelings het Japanse voorbeeld of dat van de VS te volgen als het gaat om monetaire verruiming. Het resultaat zou wel eens even weinig bemoedigend kunnen uitpakken als in Japan. Wel een alsmaar stijgende publiek verschuldiging, terwijl de economische groei uitblijft. Natuurlijk zullen Europese overheden er niet aan kunnen ontkomen het proces van schulden afbouw soepeler te laten verlopen. Voorlopig lijkt de belangrijkste Japanse les, dat stimulering niet eindeloos kan doorgaan. Het is immers geen feilloos recept voor herstel van de groei. Hoe het niet moet weten we na zes jaar crisis wel, niet hoe het wel moet! Cor Wijtvliet

    column-cor-japan-4

    BELANGRIJK: - Opmerkingen en vragen kunt u richten aan: [email protected] - Bezoek ook de website van Cor Wijtvliet en lees meer door hem geschreven artikelen - U kunt Cor Wijtvliet boeken voor een inspirerende spreekbeurt. Laat u verrassen! - U kunt zich hier abonneren voor het wekelijks Cor Wijtvliet Journaal, voor het geval u deze nog niet automatisch ontvangt. - Klik HIER (u downloadt een pdf) en maak kennis met de Crash Investor, een waardevolle bijdrage voor de actieve belegger!

  • Adviseur Poetin: “Amerika is uit op oorlog in Europa”

    Via het Goudstudieforum kwam ik de volgende video tegen die u naar mijn mening absoluut gezien moet hebben. Aan het woord is Sergei Glaziev, de adviseur van Vladimir Poetin. Hij beschrijft in deze video van ruim 15 minuten de geopolitieke situatie in de wereld. De video is voorzien van ondertiteling, klik daarvoor op de juiste knop rechtsonder de video. Voor de volledigheid hebben we het interview vertaald naar het Nederlands. De belangrijkste passages zijn dik gedrukt.

    Glaziev verbaast zich erover dat de Europese regeringsleiders zonder nadenken de instructies uit Washington opvolgen, zonder dat ze beseffen wat de impact daarvan is. Het volgen van de Amerikaanse koers is strijdig met het Europese belang en kan in potentie uitmonden tot een ernstig conflict dat de relatie tussen Rusland en Europa op het spel zet. Volgens de adviseur van Poetin hebben de Amerikanen belang bij het destabiliseren van de Euraziatische regio en hebben de Amerikanen ook een hand in het ontstaan van deze geopolitieke crisis. Opmerkelijke en harde uitspraken die we nog niet eerder vernomen hebben van een insider op hoog niveau.

    Transcript (vertaald uit het Engels): De wereld gaat vandaag de dag door een overlap van een hele reeks aan cyclische crises. De technologische crisis is daarvan de meest ernstige, omdat die gerelateerd is aan veranderingen in de golflengte van economische ontwikkeling. Dit is een periode waarin de economie van structuur verandert. De economische sctructuur die de afgelopen dertig jaar voor economische groei gezorgd heeft, heeft zichzelf uitgeput. We moeten de transitie maken naar een nieuw systeem met nieuwe technologie. Dit soort transities gaan - helaas - altijd gepaard met oorlog. Zo ging het in de jaren '30 van de vorige eeuw, toen de Grote Depressie een wapenrace ontketende. Daarna kwam de Tweede Wereldoorlog. Zo ging het ook ten tijde van de Koude Oorlog, toen een wapenwedloop in ruimtevaart zorgde voor een groot aantal complexe informatie- en communicatiesystemen. Deze systemen werden de basis van de technologische structuur die de wereldeconomie de afgelopen dertig jaar vooruit hielp. Vandaag de dag staan we voor dezelfde crisis. De wereld verschuift richting een nieuw technologisch systeem. Het nieuwe systeem is humanitair van aard en dat betekent dat we een nieuwe oorlog kunnen vermijden. De belangrijkste drijfveren van groei op deze golflengte zijn humanitaire technologieën. Hieronder valt gezondheidszorg en de farmaceutische industrie, die gebaseerd zijn op bio-technologie. Een andere drijfveer is communicatie op basis van nanotechnologie, die vandaag de dag een doorbraak maakt. En dan heb je nog cognitieve technologieën, die een nieuwe som van menselijke kennis definiëren. Als we in staat zijn een gezamenlijk ontwikkelingszone op te starten - waar president Poetin consistent op heeft aangedrongen - die reikt van Lissabon tot Vladivostok en als we overeenstemming met Brussel kunnen bereiken over een gemeenschappelijke economische zone, een gemeenschappelijke zone voor ontwikkeling, dan kunnen we voldoende doorbraken realiseren op het gebied van gezondheidszorg en kunnen we ons volledige technische en wetenschappelijke potentieel benutten. Dit kan een stimulans geven aan een nieuw technologisch systeem.

    Oorlog

    Echter, de Amerikanen hebben het gebruikelijke pad gekozen. Om hun leiderschap over de wereld te kunnen behouden veroorzaken ze nu een nieuwe oorlog in Europa. Een oorlog in Europa is altijd goed voor de Amerikanen. Zelfs de Tweede Wereldoorlog, waarbij 50 miljoen doden vielen in Europa en Rusland, noemden ze een goede oorlog. Die oorlog was goed voor de Amerikanen, omdat de VS na deze oorlog opstond als de nieuwe leidende wereldmacht. De Koude Oorlog, die eindigde met het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, was ook goed voor de Amerikanen. Nu wil de VS haar leiderschap behouden ten kosten van Europa. Het leiderschap van de VS wordt bedreigd door de razendsnelle opkomst van China. De wereld schuift vandaag de dag richting een nieuwe cyclus, deze keer een politieke. Deze cyclus duurt decennia en gaat gepaard met veranderingen in wereldwijde economische instituties. We verschuiven nu van een Amerikaanse cyclus van kapitaalverzameling naar een Aziatische cyclus. Dit is een andere crisis die de Amerikaanse hegemonie bedreigt. Om haar leidende positie vast te houden in de concurrentiestrijd met een steeds machtiger China en andere opkomende Aziatische economieën, beginnen de Amerikanen een oorlog in Europa. Ze willen Europa verzwakken, Rusland opbreken en het complete Euraziatische continent aan zich onderwerpen. Terwijl Poetin aanbiedt een ontwikkelingszone te bouwen die reikt van Lissabon tot Vladivostok, wil de VS een chaotische oorlog starten op deze grond en heel Europa gijzelen in een oorlog. De VS wil het Europese kapitaal verzwakken, de publieke schulden afschrijven - waar de VS zelf ook onder gebukt gaat - afschrijven wat ze schuldig is aan Rusland en Europa, onze economische zone onderwerpen en de controle krijgen over de grondstoffen van het gigantische Euraziatische continent. De Amerikanen geloven dat dit de enige manier is om hun heerschappij in de wereld in stand te houden en China uit te spelen. Helaas lijkt het erop alsof de Amerikaanse geopolitiek waar we vandaag de dag mee te maken hebben rechtstreeks afkomstig is uit de 19e eeuw. Zij denken in termen van de geopolitieke aanpak van het Britse rijk: Een verdeel-en-heers politiek, waarbij landen tegen elkaar op gezet worden, in een conflict gesleurd worden en waar een wereldoorlog uit voort kan komen. Helaas houden de Amerikanen vast aan het geopolitieke beleid van het oude Britse rijk om hun eigen problemen op te lossen. Men heeft bepaald dat Rusland het slachtoffer wordt van dit beleid en dat de bevolking van Oekraïne het gekozen wapen en het kanonnenvoer is in deze nieuwe Wereldoorlog.

    Oekraïne

    Eerst richtten de Amerikanen voortdurend hun pijlen op Oekraïne, met als doel het land te scheiden van Rusland. Deze tactiek stamt uit de tijd van Bismarck. Deze Europese, anti-Russische traditie is erop gericht Oekraïne van Rusland te scheiden en ze mee te sleuren in het conflict, zodat ze de hele Euraziatische zone kunnen overnemen. Dit idee werd eerst voorgesteld door Bismarck, daarna werd het opgepikt door de Britten en uiteindelijk door de Amerikaanse politiek wetenschapper Zbigniew Brzezinski. Die heeft heel vaak gezegd dat Rusland geen supermacht kan worden zonder Oekraïne en dat het in de war brengen van Oekraïne gunstig is voor de Verenigde Staten en het 'Westen'. De afgelopen twintig jaar hebben de Amerikanen het nazisme in Oekraïne aangewakkerd dat zich tegen Rusland keert. Zoals je weet bewaarden ze de overblijfselen van Bandera na de Tweede Wereldoorlog. Tienduizenden Oekraïense nazi's werden naar de Verenigde Staten gebracht en werden daar zorgvuldig gecultiveerd en opgevoed in het naoorlogse tijdperk. Deze golf van immigranten kwamen terug naar Oekraïne na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Door zich voortdurend op Oekraïne te richten wil de VS het land scheiden van Rusland. Dat is hun voornaamste doel. Het idee van een Oosters partnerschap werd gebruikt als lokaas. Dit werd eerst uitgedrukt door de Polen en later opgepikt door de Amerikanen. De essentie van het Oosterse partnerschap, waar Georgië als eerste slachtoffer van werd, waar Oekraïne nu slachtoffer van driegt te worden en waar Moldavië spoedig ook mee te maken zal krijgen, is het losweken van de banden met Rusland. Zoals je weet werkt Rusland aan een douane-unie en aan een gemeenschappelijke economische zone. Oekraïne zit nog steeds in het validatieproces van het bereiken van een overeenkomst met Rusland, een proces dat nog niemand in Oekraïne heeft afgeschreven. Oekraïne is erg belangrijk voor ons als onderdeel van onze economische zone en in het belang van onze eeuwen oude handelsband en samenwerking. Ons wetenschappelijke en industriële complex is gecreëerd als geheel. Daarom is de deelname van Oekraïne in een Euraziatische samenwerking van essentieel belang. Het Oosterse samenwerkingsverband werd bedacht om te voorkomen dat Oekraïne zou deelnemen in een Euraziatisch samenwerkingsproces. Het doel van het Oosterse samenwerkingsverband is om een binding te creëren aan de Europese Unie. Wat is de samenwerking, die ondertekend werd door Poroshenko en de Europese leiders? Het was de transformatie van Oekraïne in een kolonie. Door deze samenwerking te ondertekenen geeft Oekraïne haar soevereiniteit op. Ze hevelt haar controle over handel, douane, publieke aanbesteding en technische en financiële regulering over aan Brussel. Oekraïne zal niet langer een soevereine staat zijn in haar economische en politieke beleid. In de overeenkomst met de Europese Unie staat helder geformuleerd dat Oekraïne een nieuwe partner wordt van de Europese Unie, dat het land het gemeenschappelijke defensiebeleid en het buitenlands beleid van de EU moet volgen. Oekraïne wordt verplicht deel te nemen aan het oplossen van regionale conflicten, onder het leiderschap van de EU. Poroshenko maakt van Oekraïne een kolonie van de EU en hij sleurt het land in een oorlog met Rusland. Het doel van het samenwerkingsverband is dat Europese landen Oekraïne kunnen besturen in het oplossen van regionale conflicten. Wat er op dit moment gebeurt in de Donetsbekken is een gewapend regionaal conflict. Het doel van het Amerikaanse beleid is om zoveel mogelijk slachtoffers te maken. De Oekraïense Nazi-partij is daarbij een instrument. Ze voeren achteloze misdaden uit, ze bombarderen steden, doden burgers, vrouwen en kinderen en dwingen ze hun huizen te verlaten. Allemaal met als doel Rusland te provoceren en heel Europa in een oorlog te verwikkelen. Dit is de missie van Poroshenko. Dat is waarom Poroshenko alle vredesbesprekingen afslaat en alle vredesverdragen tegenwerkt. Hij interpreteert alle uitspraken van Washington over de-escalatie van het conflict als een opdracht om de situatie te doen escaleren. Alle vredesonderhandelingen, die op internationaal niveau hebben plaatsgevonden, hebben alleen maar een nieuwe ronde van geweld opgeleverd. We moeten begrijpen dat we van doen hebben met een Nazi staat, die blind staart op oorlog met Rusland en die reeds een dienstplicht heeft ingevoerd. De gehele mannelijke populatie van 18 tot 55 jaar kan bewapend worden. Zij die niet gehoorzamen kunnen een gevangenisstraf van 15 jaar tegemoet zien. De criminele Nazi's die aan de macht zijn maken de hele Oekraïense populatie tot criminelen.

    Sancties

    We hebben berekend dat de Europese Unie ongeveer €1 biljoen verlies zal lijden als gevolg van de sancties tegen Rusland, die door de Amerikanen zijn opgelegd. Dit is een gigantisch bedrag. Europeanen dragen daar nu al de verliezen van. Er is nu al sprake van een daling in de verkoop van goederen aan Rusland. Voor Duitsland gaat het om een bedrag van €200 miljard. Onze meest krankzinnige vrienden uit de Baltische staten zullen de grootste verliezen lijden. De schade aan Estland is groter dan het hele bbp van dat land. Voor Letland is het de helft van hun bbp, maar dat houdt ze niet tegen. Europese politici gaan mee met de Amerikanen, zonder dat ze zich afvragen wat ze eigenlijk aan het doen zijn. Ze brengen zichzelf schade toe door Nazisme en oorlog te provoceren. Ik heb al aangegeven dat Rusland en Oekraine de slachtoffers zijn van deze oorlog, die opgestookt wordt door de Amerikanen. Maar ook Europa wordt slachtoffer, omdat de oorlog een bedreiging vormt voor de Europese welvaart en de regio zal destabiliseren. De Amerikanen verwachten dat de stroom van kennis en kapitaal van Europa naar de VS zal aanhouden. Dat is waarom ze heel Europa in brand steken. Het is uitermate vreemd dat Europese leiders daarin mee gaan. Laten we het eens hebben over de druk van de NAVO en van het oude Europa. De VS voert serieus de druk op NAVO landen op. De Franse bank heeft dat al ondervonden. Hoopt Rusland dat het Westen van Europa de druk kan weerstaan en in staat zal zijn om een eigen politieke koers te varen? We moeten daar niet op hopen. We moeten samenwerken met de Europese leiders van de nieuwe generatie, die vrij zijn van het Amerikaanse dictaat. Feit is dat de anti-Sovjet politieke elite zich gevormd heeft tijdens de na-oorlogse jaren van de Koude Oorlog. Deze generatie werd al snel anti-Russisch.

    Anti-Rusland

    Ondanks een enorme toename in economische samenwerking en een gigantisch onderling economisch belang tussen Rusland en Europa is er een Rusland-fobie die gebaseerd is op anti-Sovjet gevoelens. Deze gevoelens zitten nog steeds in de geesten van veel Europese politici. Er is een nieuwe generatie nodig van pragmatische Europese politici voor nodig, een generatie die wel begrijpt wat hun nationale belangen zijn. Wat we vandaag de dag zien is dat Europese politici handelen in strijd met het nationale belang. Dit komt grotendeels door het feit dat Duitsland, de motor van Europese groei, in feite nog steeds een bezet land is. Nog steeds zijn er Amerikaanse troepen gestationeerd in Duitsland en nog steeds geeft iedere Duitse bondskanselier een eed van trouw af aan de Amerikanen om in de voetsporen van hun beleid te treden. Deze generatie van Europese politici is er niet in geslaagd het juk van de Amerikaanse bezetter van zich af te werpen. Ondanks het feit dat de Sovjet-Unie niet meer als zodanig bestaat, blijven ze maniakaal achter Washington aan lopen als het gaat om uitbreiding van de NAVO en het onder hun controle brengen van nieuwe gebieden. Ondanks het feit dat ze al 'allergisch' zijn voor de nieuwe Oost-Europese lidstaten van de EU. De Europese Unie barst nu al uit haar voegen, maar dit weerhoudt ze er niet van verder agressief uit te breiden richting voormalig Russisch territorium. De nieuwe generatie zal, hoop ik, pragmatischer zijn. De laatste verkiezingen voor het Europees parlement hebben laten zien dat niet alle Europese burgers zich laten misleiden door de valse pro-Amerikaanse en anti-Russische propaganda en door een constante stroom van leugens die wordt uitgestort over de onfortuinlijke Europeanen. De traditionele Europese partijen hebben verlies geleden in de meest recente verkiezingen. Hoe meer we de waarheid spreken en hoe meer we volharden in onze boodschap, hoe groter de reactie zal zijn. Want wat er nu gebeurt in Oekraïne is de wederopstanding van het Nazisme. Europa herinnert zich de terugkeer van het fascisme van de lessen die ze geleerd hebben uit de Tweede Wereldoorlog. We moeten deze ervaring uit het verleden weer tot leven roepen, zodat men het Nazisme in Oekraïne weer kan zien, het Nazisme dat nu de macht gegrepen heeft in Kiev. Dat zijn de volgelingen van Bandera, Shukhevych en andere Nazi collaborateurs. De ideologie van de Oekraïense autoriteiten die nu aan de macht zijn vindt haar oorsprong in de ideologie van Hitler's handlangers, die op de Joden schoten bij het bloedbad van Babi Jar, die Oekraïners en Wit-Russen verbrandden bij het bloedbad van Chatyn. Precies dat Nazisme komt vandaag de dag weer terug. Europeanen moeten hun eigen nederlaag erkennen in deze verschrikkelijke confrontatie. Ik hoop dat, als we consistent zijn in het vertellen van de waarheid en de boodschap uitdragen naar iedereen die ervan wil weten, we in staat zullen zijn Europa te behoeden voor deze dreiging van oorlog.

    Financiële onafhankelijkheid

    Het meest belangrijke is nog dat we minder externe afhankelijkheden hebben. Helaas is het Russische financiële systeem vandaag de dag nog steeds sterk afhankelijk van buitenlands kapitaal. We hebben een open economie, die in de basis afhankelijk is van buitenlandse investeringen. Nu zijn beleggers weer naar het buitenland vertrokken. In feite verliezen we ieder jaar $100 miljard aan niet-belastbare dollars aan buitenlandse vluchthavens voor kapitaal. We krijgen maar een klein deel van het geld dat uit Rusland stroomt terug. We moeten een eigen soeverein financieel en monetair systeem creëren dat ons in staat stelt te vertrouwen op onze eigen kracht en dat alle middelen biedt die voor economische groei nodig zijn. We moeten de uitstroom van kapitaal stoppen en de controle over banken en valuta versterken om deze krankzinnige uitbesteding van economische activiteit te stoppen. We moeten onze capaciteit op het gebied van strategische planning herstellen en een nieuw technologisch systeem opbouwen. Dit vereist speciale maatregelen die innovatie en investering in de nieuwe economie stimuleren. Het meest belangrijke is om een financieel mechanisme van economische groei te bouwen, waar ik het eerder al over had. We kunnen met onze eigen reserves, genoeg betaalbare lange-termijn leningen verstrekken die bedrijven vandaag de dag nog in het buitenland moeten afsluiten. Leningen waarvoor hun eigen onderpand beschikbaar wordt gesteld. Buitenlandse banken herzien de voorwaarden van deze leningen bij iedere crisis, onder dreiging van confiscatie van het Russische onderpand. Om dit te vermijden moet er een soeverein macro-economisch beleid gevoerd worden.

  • Herinnering: Geld voor de Toekomst (20 september 2014)

    Op zaterdag 20 september vindt er op het terrein van de Erasmus Universiteit in Rotterdam een interessante conferentie plaats getiteld ‘Geld voor de Toekomst‘. Deze conferentie gaat over geld en de toekomst van ons geldsysteem. Veel grote namen met verschillende achtergronden komen op dit evenement spreken, waaronder Willem Middelkoop, Lex Hoogduin, Edin Mujagic en Ad Broere. Maar ook internationale sprekers zullen presenteren zoals de oprichter van de Piratenpartij Rick Falkvinge. Vanuit Canada en de VS zullen via video ook filosoof Stefan Molyneux en econoom Jim Rickards act de presence geven.

    Het evenement heeft inmiddels al meer dan 200 aanmeldingen, maar er zijn nog steeds plekken beschikbaar. U kunt zich nog steeds aanmelden voor deze conferentie, nu voor een vaste lage prijs van €60. Dat is voor een dag vullend programma van negen uur met in totaal veertien verschillende sprekers! Studenten kunnen op vertoon van hun studentenkaart korting krijgen op de entree (klik hier voor meer informatie).

    Paneldiscussie

    Onderdeel van de 'Geld voor de Toekomst' conferentie is een paneldiscussie met Pieter Lakeman, Rens van Tilburg van Sustainable Finance Lab, Martijn Jeroen van der Linden van Stichting Ons Geld en Heidi Leenaarts van United By Passion. Deze paneldiscussie wordt gemodereerd de door Vlaamse filosoof Brecht Arnaert.

    geldvoordetoekomst

    Het programma van Geld voor de Toekomst, wijzigingen voorbehouden

  • Goud en zilver report (Week 34)

    De goudprijs zakte de afgelopen week van €973,82 naar €967,13 per troy ounce (-0,69%), terwijl de zilverkoers van €469,75 naar €471,59 per kilo wist te stijgen (+0,39%). Gedurende de week kwamen de prijzen van beide edelmetalen, uitgedrukt in euro’s, weinig van hun plaats. Heel anders was de koersontwikkeling in dollars, want de afgelopen week wist de dollar opnieuw in waarde te stijgen. De wisselkoers is op het moment van schrijven 1,324, terwijl we een kleine twee maanden geleden nog bijna de 1,37 aantikten.

    Door beter dan verwacht macro-economisch nieuws van de afgelopen week wist de dollar aan terrein te winnen. Ook de notulen van de Federal Reserve vergadering uit juli gaven beleggers kennelijk meer vertrouwen in de dollar. De Amerikaanse centrale bank zegt serieus een renteverhoging te overwegen. Als dat daadwerkelijk gebeurt komt dat de waarde van de Amerikaanse munt uiteraard ten goede.

    Door het aansterken van de dollar hebben Amerikaanse beleggers minder dollars nodig om dezelfde hoeveelheid goud of zilver te kopen. De goudprijs zakte van $1.304,74 naar $1.280,87 per troy ounce (-1,83%), terwijl de prijs van zilver van $19,58 naar $19,43 daalde (-0,77%). In dollars hebben zowel goud als zilver alle winst van de afgelopen twee maanden weer verspeeld, wat voor een groot deel toegeschreven kan worden aan het wisselkoerseffect.

    Goudprijs in euro per troy ounce

    Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard)

    Zilverprijs in euro per kilogram

    Zilverprijs in euro per kilogram (Bron: Goudstandaard)

    Tip: Goudstandaard heeft haar grafiekenpagina vernieuwd. Vanaf nu kunt u ook de actuele koersen van platina en palladium raadplegen!

    China stelt goudmarkt verder open

    China heeft deze week nog drie banken een vergunning gegeven om goud te importeren. En van die drie banken is Standard Chartered, de derde niet-Chinese bank die toegang krijgt tot de omvangrijke Chinese goudmarkt. China wil een grotere rol gaan spelen in de wereldwijde goudmarkt en laat steeds meer 'Westerse' banken toe tot de goudmarkt. Een andere belangrijke ontwikkeling is de opening van goudhandel in Chinese yuan in de vrijhandelszone van Shanghai. Per ingang van september kunnen handelaren goud in yuan verhandelen, waarmee de rol van de dollar uitgespeeld wordt. Uiteraard ligt het zwaartepunt van de goudmarkt nog steeds bij de Comex en de LBMA, maar de opmars van Azië is niet te stoppen. Het is bemoedigend om te zien dat er vanuit de goudmarkt ook grote belangstelling is voor een groot Aziatisch handelsplatform voor goud.

    India blijft goud ontmoedigen

    Volgens insiders zal de Indiase regering voorlopig geen koerswijziging doorvoeren ten aanzien van goud. De laatste twee jaar is er een zeer restrictief beleid gevoerd, met als doel de import van goud te ontmoedigen. Een hoge invoerheffing van meer dan 10% en een importquotum hebben de officiële import van goud sterk gereduceerd. De Indiase regering wil het kopen van goud door de bevolking ontmoedigen, omdat dat ten koste gaat van waardevolle valutareserves. De regering en de centrale bank zijn van mening dat deze reserves beter gebruikt kunnen worden voor de import van brandstof en grondstoffen die nuttig zijn voor de industrie. Hoewel het tekort op de betalingsbalans is teruggebracht is de regering nog steeds niet tevreden over het behaalde resultaat. Daarom blijft men naar verwachting een restrictief beleid voeren ten aanzien van de import van het gele metaal.

    Indiase regering blijft restrictief beleid voeren ten aanzien van goud

  • Wat het Yap eiland ons leert over geld

    In deze column wil ik het graag even hebben over Yap, het eiland in de Pacifische Oceaan dat onderdeel uitmaakt van Micronesië en waar iets meer dan 11 duizend mensen wonen. Ik had zelf nog niet eerder van dit eiland gehoord, maar er zit een interessant verhaal aan vast dat ik graag wil delen.

    yapIsland

    Het eiland Yap

    Rai stenen

    In het verleden werden op het eiland Yap stenen gebruikt als vorm van geld. Dat waren niet zomaar stenen, maar een soort ronde schijven met een gat erin. Meestal waren ze maar een paar centimeter groot, maar er zijn ook exemplaren te vinden die meer dan een meter groot zijn en met mensenhanden bijna niet te verplaatsen zijn. De grootste Rai stenen zijn 3,6 meter in doorsnee, een halve meter in dikte en wegen pakweg 4.000 kilogram.

    De stenen werden op andere eilanden uitgehakt en per boot getransporteerd naar Yap, waardoor het aanbod relatief beperkt was. Vooral de grote stenen waren zeldzaam en waren door hun gewicht amper te verplaatsen. Het gat in het midden van de steen maakte het mogelijk om ze verplaatsen. Men stak er een houten paal doorheen om het transport gemakkelijker te maken. Het uithakken en transporteren van de stenen was een lastig karwei, waarbij soms ook slachtoffers vielen.

    rai-stenen-geld

    De Rai stenen waren moeilijk te transporteren en lagen daarom vaak op dezelfde plek

    Geld

    De Rai stenen waren niet zomaar een decoratie op het eiland, ze vervulden voor de lokale bevolking de functie van geld. De waarde van de stenen werd bepaald door de omvang en door de historie van de steen. Als een steen een bijzonder verhaal had verhoogde dat de waarde voor de inwoners van Yap. De grotere stenen lagen her en der verspreid over het eiland, maar hadden altijd een eigenaar. Iedereen wist welke steen aan wie toebehoorde, een soort boekhoudkundig systeem dat werd bijgehouden in de hoofden van de kleine populatie van Yap. Men vertelde aan elkaar door welke steen van wie was en dat was een soort overeenkomst waar iedereen zich aan hield. Het vertrouwen tussen de eilandbewoners was zelfs zo groot dat men de stenen niet eens meer verplaatste wanneer het eigendom verwisselde. De nieuwe eigenaar liet de steen gewoon liggen op de plek waar deze al lag en de bevolking gaf onderling aan elkaar door dat er een transactie had plaatsgevonden en dat de steen een nieuwe eigenaar had.

    rai-steenBoekhouding

    Het verhaal van de Rai stenen leert ons dat geld in essentie een boekhoudkundig systeem is. Omdat de samenleving zeer klein en overzichtelijk was konden de eilandbewoners van Yap onthouden welke steen van wie was. En omdat iedereen wist wie de eigenaar was van elke steen was het voor kwaadwillende niet lucratief om er één buit te maken. Je zat immers vast op een eiland waar iedereen wist wie de rechtmatige eigenaar van de steen was. Ook had het weinig zin om een steen op een boot te laden en ermee naar een ander eiland te varen, omdat daar geen waarde aan de ronde stenen werd toegekend. Het verhaal van de Rai stenen op Yap geeft ons veel inzicht in de manier waarop geld werkt. De grote stenen waren op zichzelf nutteloos, maar bleken erg handig in het bijhouden van het vermogen van de eilandbewoners. Het aanbod van stenen op het eiland groeide heel langzaam en het was niet mogelijk de stenen te vervalsen. Deze vorm van stabiliteit gaf vertrouwen in de waardevastheid van de steen, in de zin dat ook de andere eilandbewoners waarde toekenden aan het bezit ervan. Voor bijzondere gelegenheden worden de Rai stenen echter nog steeds gebruikt. Het is niet duidelijk hoe lang de Rai stenen als primair betaalmiddel functioneerden. Het gebruik ervan stopte aan het begin van de twintigste eeuw. De Duitsers en Spanjaarden vochten toen in de regio een handelsoorlog uit, waardoor het mijnen van de ronde stenen onmogelijk werd gemaakt.

    Papiergeld

    De waarde van de transactie zit in de goederen en diensten die koper en verkoper uitwisselden. De Rai steen was slechts een manier om de boekhouding bij te werken.Veel later kwam er een veel efficiënter middel in omloop om deze boekhouding van de samenleving bij te houden: papiergeld. Vandaag de dag gebruikt de bevolking van Yap de Amerikaanse dollar als geld in het dagelijkse betalingsverkeer. Het papiergeld van nu werkt eigenlijk op dezelfde manier als de Rai stenen uit het verleden. Beide instrumenten hebben vrijwel geen intrinsieke waarde, maar functioneren uitstekend als middel om het economische verkeer in de samenleving bij te houden. Hoewel het systeem met de Rai stenen goed functioneerde voor een eiland met een paar duizend inwoners was het volkomen ongeschikt voor een veel grotere samenleving. Het zou dan onmogelijk worden om alle transacties goed bij te houden. De oplossing werd elders in de wereld gevonden in de vorm van papiergeld. Papiergeld was in het begin nog een belofte op goud, maar de meer recente geschiedenis heeft ons geleerd dat geld ook goed kan functioneren zonder die koppeling aan goud. Anno 2014 gebruikt ieder land in de wereld fiat geld, dat uitgegeven wordt door een overheid. De massa zal ieder instrument zonder intrinsieke waarde accepteren (stenen, papier, giraal geld, bitcoins), zo lang men er vrijwel zeker van is dat het instrument gebruikt kan worden om een product of dienst af te nemen die voor de koper waarde heeft. Of het nou Rai stenen uit het verre verleden zijn of papiergeld en giraal geld van de 21e eeuw, de waarde wordt niet ontleend aan het transactiemiddel zelf. In de basis is het vertrouwen de doorslaggevende factor, omdat dat de meest vruchtbare bodem vormt voor economische activiteit.

    Goud

    Het verhaal van de Rai stenen toont ook veel overeenkomsten met goud. Zoals de eilandbewoners van Yap hun leven riskeerden met het uithakken en transporteren van zware stenen, zo riskeerde mensen in andere delen van de wereld hun leven door de mijnen in te gaan voor het goud. Net als de Rai stenen heeft ook het goud vrijwel geen economische waarde, omdat het bijna nergens nuttig voor gebruikt kan worden. Voor de meeste toepassingen van goud bestaan immers andere metalen die veel goedkoper zijn dan goud. De grootste stenen op het eiland Yap werden vrijwel nooit verplaatst. Ook daar is een parallel te trekken met goud, want de grootste goudreserves liggen ook al tientallen of zelfs honderden jaren in dezelfde kluis, terwijl het goud in de tussentijd verschillende keren van eigenaar wisselde.

    Inflatie

    Zo nutteloos als Rai stenen en goud zijn in het vervullen van menselijke behoeften, zo nuttig bleken beide instrumenten in het bijhouden van economische transacties. Voor de Rai stenen liep het slecht af, want door de komst van beter gereedschap werd het op een gegeven moment heel erg makkelijk om nep-Rai stenen te produceren. In dat opzicht staat fysiek goud nog steeds op eenzame hoogte. Het is nog niemand gelukt om goud na te maken, al heeft de mensheid een goede poging gedaan met het opbouwen van een markt voor 'papiergoud'. Hoewel het aanbod van fysiek goud in de wereld vast staat is dat niet het geval voor het aanbod van papieren claims op goud.

    RaiYap2

    De Rai steen als boekhoudkundig systeem

  • Ewald Engelen over vermogensongelijkheid en de crisis

    Ewald Engelen gaf tijdens Lowlands University een boeiend college over vermogensongelijkheid, het thema dat ook centraal staat in het boek Capital van Tomas Piketty. Een lezing over het functioneren van ons economische systeem, dat vooral de rijken in de kaart lijkt te spelen.

  • Grafiek: Lonen stagneren in deze crisis

    De crisis van 2008 heeft grote gevolgen gehad voor het besteedbare inkomen van de gemiddelde Amerikaan, zo blijkt uit de volgende grafiek van Bloomberg. De grafiek laat zien dat de inkomens na de crisis van 2009 bijna niet zijn gestegen. Gemiddeld nog niet eens met 1%, terwijl het gemiddelde van alle crises sinds de Tweede Wereldoorlog op meer dan 9% inkomensgroei ligt.

    Werknemers slagen er niet in hogere lonen te eisen, wat mogelijk te maken heeft met het feit dat er zoveel werklozen zijn in de VS. De onderhandelingspositie van een werknemer is niet zo groot, wanneer de werkgever uit een groot aantal potentieel werknemers kan kiezen. Tot op zekere hoogte kan het zinvol zijn om de lonen laag te houden, want het versterkt de exportpositie van een land en kan op termijn zelfs meer werkgelegenheid opleveren van bedrijven die hun productie overplaatsen richting de VS. Maar als de lonen te ver achter blijven worden ook de nadelige gevolgen zichtbaar in de vorm van een dalende binnenlandse vraag.

    De stagnerende inkomens zijn waarschijnlijk ook onderwerp van discussie bij het jaarlijkse symposium van centrale banken in Jackson Hole, zo schrijft Bloomberg. Daar zullen beleidsmakers praten over de meest recente ontwikkelingen in de economie.

    Zwakste inkomensgroei na een crisis sinds Tweede Wereldoorlog (Bron: Bloomberg)

    Vrijwel geen inkomensgroei voor de Amerikaanse beroepsbevolking (Bron: Bloomberg)