De VS zijn deze week de derde week van de zogeheten shutdown in gegaan. Dat wil zeggen, dat alle niet essentiële overheidstaken niet uitgevoerd worden. Naar schatting 800 000 ambtenaren zijn naar huis gestuurd en ontvangen geen salaris. Dat op zich is vervelend, maar in eerste instantie lijkt de schade nog beperkt. De S&P eindigde de eerste week met een verlies van 1,5% maar staat nog steeds 18% hoger dan een week geleden. Sommige strategen zijn zelfs zo optimistisch, dat ze ervan uitgaan dat het gekissebis in Washington uiteindelijk zal uitmonden in een geweldig koopmoment.
Voorbarig
Dat optimisme lijkt wat voorbarig en wel erg optimistisch. In een korte studie komt Goldman Sachs tot de conclusie, dat de kosten van de shutdown tamelijk hoog zijn. Het kost de economie elke dag $ 300 miljoen. Eén week sluiting zal de economie in dit kwartaal 0,2% aan groei kosten. De zakenbank schat, dat de ongewenste situatie wel tot 0,5% van de verwachte groei over het lopende kwartaal zal kunnen afhalen.
Er zijn nog meer tekenen, dat de markt ongerust aan het worden is over de afloop. De CBOE Volatility Index kortweg VIX, is naar het hoogste niveau in drie maanden gestegen en staat nu op 18. Er zijn ook de eerste tekenen dat de markt denkt dat de shutdown als vanzelf zal overgaan in het probleem van het schuldenplafond. Afgelopen donderdag werden veel oktober en november Vix out-of-the-money call options contracten afgesloten. De markt is wel degelijk bezig zich in te dekken tegen de negatieve effecten van een mislukt overleg over het verhogen van het schuldenplafond.
In kas
De cruciale datum in de discussie is 17 oktober. Op die dag is het voor het ministerie van financiën niet meer mogelijk om geld uit de markt te halen. In de kas van het ministerie zit op die dag nog slechts $ 30 miljard. Dat is te weinig om aan de maandelijkse verplichtingen te voldoen. Belangrijk data na die dag zijn 1 november en 15 november. Op de eerste datum moet het ministerie een bedrag van in totaal & 67 miljard uitkeren aan ontvangers van sociale zekerheid, aan Medicare, Medicaid en aan salarissen voor militairen en veteranen. Het lijkt bijna zeker, dat het ministerie van financiën niet aan deze verplichtingen kan voldoen. Op de 2de datum moet de VS aan zijn schuldeisers een bedrag van $ 31 miljard betalen aan rente en aflossing.
Verplichtingen
Het is uiterst twijfelachtig of het land aan deze (internationale) verplichtingen zal kunnen voldoen en het zijn betalingen zal staken. Als dat gebeurt, dan kan dat de wereld in een financiële crisis storten die misschien nog ingrijpender zal zijn dan die van 2008, aldus mevrouw Lagarde, directeur van het Internationaal Monetair Fonds. De VS gelden immers als de safe haven bij uitstek en het schatkistpapier geldt als het meest betrouwbare onderpand ter wereld. Als die zekerheden wegvallen, dan opent dat de deur naar een periode van ongekende onzekerheden, nationaal en internationaal. Een recessie lijkt dan onvermijdelijk.
Rapport
Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft afgelopen week een studie gepubliceerd naar de mogelijke negatieve effecten van het mislukken van de onderhandelingen over het schuldenplafond. Het heeft daarbij gekeken naar de negatieve effecten die in 2011 optraden. Die deden zich op een breed terrein voor. Zo daalde het consumentenvertrouwen in de periode juni tot en met augustus met 22% en het ondernemersvertrouwen ging met 3% omlaag. De aandelenkoersen daalden met maar liefst 17% en de volatiliteit was in die maanden ongekend hoog. De VIX Index steeg naar 48. Huishoudens verloren in die periode ongeveer $ 2,4 biljoen aan belegd vermogen. Pensioen gerelateerde beleggingen daalden $ 800 miljard in waarde.
Op macro niveau steeg de rente voor vele vormen van schuldpapier. Zo steeg de rente op hypotheekleningen met 0,7%. Dat kostte de gemiddelde huizenbezitter maandelijks $ 100 extra. Twijfel over het vermogen van de VS om zijn verplichtingen na te komen deed kredietbeoordelaars besluiten om de internationale status van de VS als schuldenaar af te waarderen. Dat vertaalde zich automatisch in een stijging van de rente op Amerikaans schatkistpapier.
Europa
Het ministerie komt tot de conclusie, dat de negatieven effecten nog tot ver in 2012 na-ijlden. De discussie over het schuldenplafond was toen al lang achter de rug. Voor Europa kan de discussie kwalijke gevolgen hebben. Enerzijds heeft de rente in Europa de neiging met enige vertraging de Amerikaanse rente te volgen. Op een rentestijging zit dit deel van de wereld niet te wachten. De periferie van de eurozone kan dat niet verdragen. Anderzijds, mocht de VS in november besluiten zijn rente en aflossing niet te betalen, dan heeft desastreuze gevolgen voor de dollar en de euro. De dollar zal snel in waarde dalen ten opzichte van alle andere internationale valuta’s. Het is dan niet ondenkbaar dat de dollar daalt naar 1,50. Wat dat betekent voor een economie, die voorzichtig aan het opkrabbelen is, laat zich gemakkelijk raden.
Cor Wijtvliet spreekt aankomende tijd op de seminar reeks ‘Bescherm uw toekomst’. Meer informatie…
Bron:
Council on Foreign Relations: US debt ceiling: Costs and consequences. October 4, 2013
US Department of the Treasury, The potential macroeconomic effect of debt celing brinkmanship. October 2013
