Blog

  • Goudprijs onder druk door Federal Reserve

    De goudprijs zakte deze week naar het laagste niveau in vier weken tijd, omdat beleggers zich opnieuw zorgen beginnen te maken over een renteverhoging door de Amerikaanse centrale bank. Verschillende bronnen binnen de centrale bank verklaarden de afgelopen dagen dat een renteverhoging dit jaar nog steeds tot de mogelijkheden behoort.

    Patrick Harker van de Federal Reserve van Philadelphia zei afgelopen maandag nog dat hij dit jaar nog rekening houdt met twee of drie renteverhogingen, mits de Amerikaanse economie in hetzelfde tempo blijft groeien. Dat is een belangrijk voorbehoud, want de plotselinge correctie op de wereldwijde aandelenmarkt was begin dit jaar reden voor de Amerikaanse centrale bank om de volgende rentestap uit te stellen.

    James Bullard van de Federal Reserve uit St. Louis ziet nog een andere reden om de rente te verhogen. Hij ziet een toenemende krapte op de Amerikaanse arbeidsmarkt, waardoor de loonkosten kunnen stijgen. Dat kan volgens Bullard de inflatie aanwakkeren en dat rechtvaardigt een verhoging van de rente. Ook is hij van mening dat de rente al veel te lang op een kunstmatig laag niveau wordt gehouden. Dat kan in de toekomst zorgen voor financiële instabiliteit.

    Meer renteverhogingen in 2017?

    John Williams van de Federal Reserve uit San Francisco verwacht dit jaar twee of drie renteverhogingen, gevolgd door nog drie of vier rentestappen in 2017. Maar ook hij is niet helemaal zeker van zijn zaak, omdat hij ook zijn zorgen heeft uitgesproken over de dalende inflatieverwachting in de VS. Een dalende de inflatie maakt het moeilijker een renteverhoging te rechtvaardigen.

    Goudprijs onder druk door sterke dollar

    Goud heeft over het algemeen een negatieve correlatie met de dollar. Dat betekent dat de goudprijs vaak stijgt als de dollar daalt en dat de prijs van het edelmetaal onder druk komt te staan als de dollar sterker wordt. Dat is precies wat we dit jaar gezien hebben. In het eerste kwartaal steeg de goudprijs en stond de dollar onder druk door het uitblijven van een renteverhoging. Maar nu de dollar weer aan een opmars bezig is zien we de prijs van goud en zilver weer dalen. We betwijfelen of de Federal Reserve de rente inderdaad zal verhogen, gezien de enorm hoge schuldenlasten in de wereld. Verwacht je dat de rente nog lang laag zal blijven, dan is dit wellicht een interessant moment om goud te kopen.

    federal-reserve-building

    Mogelijke renteverhoging Federal Reserve drukt goudprijs omlaag

    gs-logo-breed

    Deze bijdrage wordt u aangeboden door Goudstandaard, gespecialiseerd in de aankoop, verkoop en verzekerde opslag van fysiek edelmetaal.

    Wilt u meer weten over beleggen in goud? Kijk dan eens op www.goudstandaard.com of neem telefonisch contact op via 088-4688488.

  • Rusland voegt 15,6 ton goud aan reserves toe

    Rusland heeft in april 15,6 ton goud aan haar reserves toegevoegd, zo blijkt uit de laatste cijfers van de Russische centrale bank. Daarnaast wil het land de komende jaren veel meer investeren in de goudmijnsector, zodat de goudmijnproductie in 2030 naar een niveau van 400 ton per jaar kan bereiken. Vorig jaar was Rusland de derde grootste goudproducent ter wereld met een productie van 297 ton goud.

    Met de aankoop van 15,6 ton in april steeg de totale goudreserve van Rusland naar 1.473,50 ton. Het edelmetaal staat voor $60,5 miljard op de balans, wat betekent dat de centrale bank het edelmetaal in april waardeerde op een goudkoers van $1.277 per troy ounce.

    Rusland blijft goud kopen

    De goudvoorraad van Rusland vertegenwoordigt een steeds groter deel van de totale reserves. Had de centrale bank voor de crisis minder dan 3% in goud, nu is dat al bijna 15,5%. Onderstaande grafieken laten zien hoe Rusland vanaf 2006 geleidelijk is opgeschoven in de richting van het gele metaal. Op de World Gold Council ranglijst van landen met de grootste goudreserve is het land de afgelopen jaren opgeklommen tot de zesde plaats.

    Rusland wil haar goudvoorraad in lijn brengen met andere grote economische machtsblokken in de wereld. Een toenemend wantrouwen ten aanzien van de Amerikaanse dollar heeft Rusland doen besluiten een groter deel van de reserves om te zetten in het gele metaal.

    goud-valutareserves-rusland-apr16

    Rusland heeft al 15,5% van haar reserves in goud

    goudvoorraad-rusland-apr16

    Rusland heeft in tien jaar meer dan duizend ton goud gekocht

    Rusland investeert in goudmijnen

    Omdat de centrale bank veel goud uit binnenlandse goudmijnen opkoopt heeft Rusland er belang bij de goudmijnsector verder uit te breiden. Volgens Investor Intel wil het land de komende jaren zelfs meer investeren in de ontwikkeling van nieuwe goudmijnen in het oosten van Siberië en in Yano-Kolyma, twee gebieden met een grote ondergrondse goudreserve.

    Volgens het Russische bureau voor geologie beschikt het land over een ondergrondse goudreserve van naar schatting 40.000 ton. Dat betekent dat Rusland nog zeker tot het jaar 2030 een van de grootste producenten van goud ter wereld kan blijven.

    De goudmijnsector van Rusland heeft wel een tegenslag te verwerken gekregen door de Westerse sancties, zo schrijft Investor Intel. Veel moderne productietechnieken en machines die Rusland toepast zijn afkomstig uit Westerse landen. Door de Westerse sancties is het veel moeilijker geworden deze technologie uit het Westen te importeren. Daarom zal Rusland een deel van haar mijnbouwactiviteiten uitbreiden richting Afrikaanse landen waar het goud makkelijker te winnen is.

    medvedev-gold

    Rusland gaat voor goud

    hollandgold-logo

    Deze bijdrage is afkomstig van Hollandgold

    Over Hollandgold

    Hollandgold.nl is een van de toonaangevende bedrijven in Nederland met een volledig gamma aan edelmetaal producten. Zij leveren internationaal erkende beleggingsmunten en fysieke baren in goud en zilver aan spaarders, beleggers en investeerders. Hollandgold zorgt voor een verzekerde levering van alle edelmetalen en biedt de mogelijkheid tot contante betaling bij kantoorbezoek. Wilt u meer informatie over goud kopen bij Hollandgold? Neem dan contact op via 088-4688400 of stuur een email naar [email protected].

  • ECB loopt tegen grenzen QE programma aan

    Het stimuleringsprogramma van de ECB dreigt vast te lopen vanwege een tekort aan staatsobligaties, zo schrijft Bloomberg. Als de centrale bank in dit tempo staatsleningen blijft opkopen, dan is er na september geen enkele Duitse staatsobligatie meer te vinden die voldoet aan de regels waar de ECB aan gehouden is.

    De centrale bank mag geen staatsobligaties kopen met een negatieve rente lager dan de depositorente van -0,4%, wat betekent dat een groot deel van de Duitse staatsobligaties niet in aanmerking komt voor het opkoopprogramma. Daar komt bij dat Duitsland streeft naar een begrotingsevenwicht, met als gevolg een zeer gering aanbod van nieuwe staatsobligaties.

    De ECB probeert de schijn van onafhankelijkheid hoog te houden door staatsobligaties van alle landen uit de Eurozone op te kopen, waarbij een weging wordt toegepast voor de omvang van het land. In de praktijk komt het erop neer dat de ECB veel meer staatsobligaties van Duitsland moet kopen dan van landen als Spanje en Italië, terwijl het aanbod van schuldpapier in die laatstgenoemde landen veel groter is dan in Duitsland.

    Stimuleringsprogramma ECB

    Het opkopen van staatsobligaties is een taak die de centrale banken van de lidstaten uitvoeren namens de centrale bank. Sinds het begin van het QE programma in maart 2015 heeft het Eurosysteem meer dan €700 miljard aan staatsobligaties aan haar balans toegevoegd. Om het tekort aan schuldpapier te verlichten zou de ECB een aantal voorwaarden van het stimuleringsprogramma kunnen aanpassen.
    1. Het verlagen of opheffen van de ondergrens van -0,4%
    2. Uitbreiding van het stimuleringsprogramma naar regionale schulden en bedrijfsleningen
    3. Loslaten van de verdeelsleutel zodat er minder Duitse staatsobligaties gekocht worden
    4. Stoppen met het QE programma

    ecb-balancesheet

    Balanstotaal ECB sinds 2011 (via @Schuldensuehner)

  • Schulden maken nog nooit zo goedkoop

    Sinds het uitbreken van de crisis in 2008 zijn de schulden wereldwijd alleen maar verder toegenomen, maar per saldo hebben overheden, bedrijven en huishoudens juist enorm geprofiteerd van de dalende rente. Een team van analisten van JP Morgan deed onderzoek naar de totale rentelasten en kwam tot de conclusie dat die lasten in bijna tien jaar tijd niet zo laag zijn geweest als nu. We citeren uit het rapport:

    “Overheden en bedrijven profiteren van de grote vraag naar veilige schuldpapier met een langere looptijd. De daling van de rente naar het laagste niveau ooit en de toename van de looptijd van leningen naar recordniveaus zijn duidelijk zichtbaar in de Barcap Multiverse index, de meest brede index van obligaties ter wereld.”

    We zitten veel dieper in de schulden dan voor de crisis, maar we betalen steeds minder rente. Dat komt ten eerste door het beleid van centrale banken, die de korte rente naar nul gebracht hebben en die voor miljarden aan obligaties uit de markt gehaald hebben om de lange rente te drukken. Daar komt nog eens bij dat de inflatie laag is en dat beleggers tegen elkaar op bieden om het schaarse aanbod van hoogwaardig schuldpapier te kunnen bemachtigen. Dat drukt de rentelasten van overheden en grote bedrijven steeds verder omlaag. Ook de verwachting dat de rente nog langdurig laag zal blijven speelt hierin een rol.

    Lagere rente en langere looptijd schulden

    Volgens analisten van JP Morgan daalde de gemiddelde rente op obligaties in mei naar 3%, terwijl de gemiddelde looptijd voor het eerst boven de 8,5 jaar uitkwam. Bereken je vervolgens de gemiddelde lasten van deze schulden, dan kom je uit op wat men de Implied Debt Service Ratio (DSR) noemt. Dit is simpel gezegd wat overheden, bedrijven en huishoudens kwijt zijn aan aflossing en rente. Als je de lening over een langere periode mag terugbetalen, dan daalt de maandelijkse aflossing. Voeg daar een dalende rente aan toe en je ziet dat de kosten om geld te lenen sinds 2009 spectaculair gedaald zijn. Dat laat de volgende grafiek goed zien, waarin de blauwe lijn de totale schuldenlast als percentage van het bbp illustreert en de grijze lijn de effectieve last van de totale schuld.

    debt-service-jpmorgan

    Door een dalende rente en langere looptijd is lenen steeds goedkoper geworden (Bron: JP Morgan, via Bloomberg)

    Terwijl de totale schuld ten opzichte van het bbp wereldwijd gestegen is zijn de kosten van deze schulden sinds het uitbreken van de crisis gedaald tot het laagste niveau sinds 2007. Hierover schrijven analisten van JP Morgan het volgende:
    In een wereld waarin schulden gemakkelijk doorgerold kunnen worden zijn de rentelasten steeds belangrijker om de houdbaarheid van de schuld te bepalen. En door de looptijd van schulden te verlengen verlagen de schuldenaren de kosten om deze schulden af te betalen. Zo creëren ze nog meer vraag naar obligaties, omdat de betaalbaarheid steeds beter wordt

  • Tip: Valcambi 8 gram gouden munt

    Hollandgold heeft een beperkte voorraad Valcambi gouden munten van 8 gram weten te bemachtigen. Deze munten zijn apart verpakt met een certificaat van echtheid en een uniek serienummer. Op de voorkant van de munt staat een roos afgebeeld, terwijl op de achterkant de naam van de smelterij, het gewicht en de zuiverheid van 99,99% goud geslagen is. Een mooi product om aan uw verzameling toe te voegen of om cadeau te geven.

    Valcambi is een smelterij met het kwaliteitskeurmerk van de LBMA, wat betekent dat de munten en baren van deze fabrikant voldoen aan de hoogste kwaliteitseisen en wereldwijd geaccepteerd worden.

    Wilt u deze Valcambi 8 gram gouden munt kopen? Klik dan hier.

    valcambi-rose_1_

    Nu bij Hollandgold: Valcambi gouden munt van 8 gram

    hollandgold-logo

  • Saoedische pers: “VS organiseerde 9/11 voor War on Terror”

    De aanslagen van 11 september zijn door de Verenigde Staten in scene gezet als middel om militaire operaties in het Midden-Oosten te rechtvaardigen. Dat lezen we in Al-Hayat, een Saoedische krant die in de Westerse wereld en het Midden-Oosten met een totale oplage van 200.000 stuks verspreid wordt. Het lijkt een directe reactie te zijn op het wetsvoorstel dat onlangs in de Verenigde Staten is aangenomen, waarmee Saoedi-Arabië aangeklaagd kan worden voor betrokkenheid bij de aanslagen van 9/11. We hebben een deel van het artikel voor u vertaald.

    “De aanslagen van 11 september zijn winnende troefkaarten in het Amerikaanse archief, omdat alle intelligente mensen in de wereld die kennis hebben van het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten en die de beelden van de aanslagen bestudeerd hebben het er unaniem over eens zijn dat wat er in de Twin Towers gebeurd is een zuiver Amerikaanse actie was, gepland en uitgevoerd door en vanuit de Verenigde Staten. Het bewijs hiervoor zijn de opeenvolgende explosies die door deze gebouwen gehoord werden… Professionele bouwkundig ingenieurs hebben de gebouwen met explosieven opgeblazen, de vliegtuigen die de gebouwen in vlogen gaven slechts het groene licht om de explosies in de gebouwen af te laten gaan. De vliegtuigen waren niet de reden voor instorting, maar toch wijst Amerika in alle richtingen naar de schuldigen.

    Op 11 september 2001 behaalde de VS verschillende overwinningen tegelijk, die zelfs de grootste verwachtingen uit het Witte Huis overtroffen. Een aantal van deze overwinningen zijn de volgende:

    1. De VS creëerde in de publieke opinie een obscure vijand – terrorisme – die door alle Amerikaanse presidenten sindsdien gebruikt werd om al hun fouten op af te schuiven. Ook werd terrorisme de enige motivatie voor iedere vuile operatie die Amerikaanse politici en militaire figuren sindsdien in alle landen hebben uitgevoerd. Het label van terrorisme werd op Moslims geplakt, meer specifiek op Saoedi-Arabië.

    2. Het incident van 9/11 werd door de Verenigde Staten gebruikt als rechtvaardiging voor een nieuw tijdperk van wereldwijde bewapening. Iedereen wilde allerlei soorten wapens verkrijgen om zichzelf te kunnen verdedigen en om te vechten tegen de obscure vijand van het terrorisme. En dat terwijl we tot op de dag van vandaag niet weten wat precies de essentie is van de terreurdreiging waar de VS over spreekt, behalve dan dat deze dreiging uit de Islamitische wereld komt…

    3. De Amerikaanse overheid stelde de bevolking voor twee slechte keuzes. Ofwel de keuze om in vrede te levenmet een voortdurende dreiging het slachtoffer te worden van een terroristische aanslag,of in veiligheid ten onder te gaan omdat het hele budget van de Amerikaanse overheid gebruikt wordt om mariniers bij wijze van spreken op de maan neer te zetten om jouw veiligheid te garanderen.

    Let op mijn woorden, we zien dit voor onze ogen gebeuren. Een rechtbank in New York beschuldigt Iran nu van betrokkenheid bij de aanslagen van 11 september en in het Congres is een wetsvoorstel gekomen om Saoedi-Arabië van de aanslagen te kunnen beschuldigen. Dit gebeurt allemaal nadat het voormalige Irakese regime beschuldigd werd van de aanslagen. Ook Al-Qaida en de Taliban werden al eens aangewezen als schuldigen. We weten niet wie er morgen beschuldigd zal worden! Maar wie het ook is, het zal ons niet meer verrassen. Dit is namelijk de essentie van hoe de ‘beschaafde’ en vrijheid en democratie respecterende Amerikaans overheid opereert.

    De aard van de Verenigde Staten is dat ze niet kan bestaan zonder een vijand… Na afloop van de Tweede Wereldoorlog was er niemand meer om tegen te vechten. Toen creëerde de VS een nieuw soort oorlog, de Koude Oorlog… Daarna, toen het Sovjettijdperk tot een einde kwam en nadat wij als Moslims namens Amerika vochten tegen het communisme, begonnen de Verenigde Staten ons te zien als de nieuwe vijand! De VS zag een noodzaak een nieuwe vijand te creëren en begon dit te plannen en te organiseren. Dit zal niet stoppen voordat de VS de doelen bereikt heeft die ze zichzelf heeft gesteld.”

    wtc-building-big

    Saoedische pers: “VS organiseerde 9/11 voor een War on Terror”

  • Iran wil productie olie niet beperken

    Iran is niet van plan de productie en export van olie te beperken, zo maakte de Iraanse minister van olie Rokneddin Javadi afgelopen zondag bekend. Sterker nog, het land wil de productie juist verder opschroeven tot het niveau van voor de Westerse sancties. Het is een belangrijke uitspraak, omdat het land de sleutel in handen heeft voor het nieuwe OPEC topoverleg van 2 juni.

    Zonder medewerking van Iran is de kans klein dat er een substantieel akkoord bereikt zal worden. Het laatste topoverleg van olieproducerende landen in Doha liep immers vast omdat Iran niet wilde meewerken aan een quotum. Medewerking van Iran was voor Saoedi-Arabië een vereiste om in te stemmen met een productielimiet.

    “Op dit moment exporteren we 2 miljoen vaten ruwe olie per dag. In het midden van de zomer zal de productie een niveau bereiken van 2,2 miljoen vaten per dag”, zo verklaarde minister Javadi. Door de Westerse sancties van de afgelopen jaren was het land afgesloten van het internationale banksysteem, met als gevolg dat de export van het zwarte goud bijna tot stilstand kwam (zie grafiek). Sinds het opheffen van de sancties begin dit jaar heeft Iran de oliekraan weer vol open gedraaid.

    olieproductie-iran

    Olieproductie Iran terug op niveau van voor de sancties (Bron: Bloomberg)

  • Grafiek: Welk land is meest afhankelijk van export olie?

    Hoe afhankelijk zijn olieproducerende landen van de export van olie? Het World Economic Forum verzamelde de cijfers en maakte daar de volgende grafiek van. De cijfers zijn van 2013 en kunnen dus enigszins afwijken van de huidige situatie. We zien dat de olieproducerende landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika het meest afhankelijk zijn van de export van olie, in veel gevallen bijna honderd procent.

    Olieproducerende landen die er beter voor staan zijn Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Iran. Voor deze landen bestaat de export voor maximaal 70% uit olie. Ook voor Rusland vertegenwoordigt olie ongeveer 70% van de totale opbrengsten uit export.

    oil-exports-percentage

    Deze landen zijn het meest afhankelijk van de export van olie (Bron: World Economic Forum, via @jsblokland)

  • Grafiek: Europese staatsschulden explosief gestegen sinds 2007

    Gisteren schreven we al over de explosieve toename van de staatsschuld van Spanje, maar dat is zeker niet het enige Europese land dat sinds het uitbreken van de crisis veel heeft moeten lenen. We verzamelden wat cijfers van Eurostat en maakten de volgende grafiek van de ontwikkeling van de staatsschulden sinds het begin van de crisis. Spanje voert de lijst aan met een schuld die in 2015 al bijna drie keer zo groot was als in 2007. De tweede plaats wordt ingevuld door het Verenigd Koninkrijk, dat haar staatsschuld sinds het begin van de crisis wist te verdubbelen.

    Landen als Portugal en Griekenland kregen door de crisis ook te maken met begrotingstekorten, vanwege dalende belastinginkomsten en de kosten van een oplopende werkloosheid. De staatsschuld van Nederland is sinds het begin van de crisis met meer dan de helft toegenomen, meer dan Frankrijk. En zo groot als de impact van de crisis was op de staatsschuld van Spanje, zo klein was de impact op die van Duitsland. Hun staatsschuld daalt weer richting het niveau van 2007, alsof er niets gebeurd is.

    Rente

    Door de daling van de rente van de afgelopen jaren betalen landen nog steeds ongeveer dezelfde bedragen aan rente over hun schulden. Sterker nog, gratis lenen is zelfs voor landen als Italië, Spanje en Portugal realiteit geworden. Mocht de rente weer stijgen naar het niveau van voor de crisis, dan zullen de rentelasten voor veel Europese landen meer dan verdubbelen. Dat is het rampscenario waar nog niemand aan wil denken…

    groei-staatsschulden-europa-2007-2015

    Groei staatsschulden in Europa (Bron: Eurostat)

  • Staatsschuld Spanje verdrievoudigd sinds 2007

    De staatsschuld van Spanje is vandaag de dag drie keer zo hoog als in 2007, zo schrijft Bloomberg. In het eerste kwartaal van dit jaar was de schuld voor het eerst in honderd jaar tijd zelfs weer groter dan de omvang van de economie, gemeten naar het bruto binnenlands product. Zelfs ten tijde van de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) was de schuld niet zo groot als nu.

    De grote stijging van de staatsschuld sinds 2007 is het gevolg van het leeglopen van de vastgoedzeepbel en van banken die daardoor in de problemen zijn gekomen. Om de economie overeind te houden moest de overheid veel meer geld uitgeven dan er binnen kwam uit belastinginkomsten. Tijdens de Europese schuldencrisis was het nog even spannend of Spanje haar schulden nog wel kon betalen, want de rente op 10-jaars leningen steeg toen naar meer dan 7%.

    Door ingrijpen van de ECB blijft de rentelast voor Spaanse regering nog te overzien, want het land leent vandaag de dag bijna gratis. Eind maart stond de staatsschuld van het land op €1,1 biljoen.

    spanje-staatsschuld

    Staatsschuld Spanje is nu drie keer zo groot als in 2007 (Bron: Bloomberg)

  • Fed en de rente(verwachtingen)

    Het is momenteel het belangrijkste onderwerp binnen de financiële markten: Waar gaat de rente naartoe? Er zijn ongekende ‘experimenten’ aan de gang, wereldwijd zijn centrale banken bezig met het manipuleren van de rentevoeten om de economische groei aan te wakkeren. Tot op heden heeft deze strategie amper geholpen, het zorgt op lange termijn zelfs voor flinke misallocaties van kapitaal. Ook laat de geschiedenis zien dat extreme monetaire maatregelen juist gedoemd zijn te mislukken, hierover een andere keer meer.

    Toch is de belangrijkste centrale bank, de Federal Reserve, nog steeds van plan de rente te verhogen. Ook de afgelopen week waren financiële markten weer in de ban van de woorden van de Amerikaanse centrale bank.

    Wat is er het afgelopen jaar gecommuniceerd door de Fed?

    De officiële rente zou eerst vrijwel zeker vóór juni 2015 omhoog gaan, na jaren van extreme lage rente. Dit is uiteindelijk niet gebeurd. In september 2015? Weer hetzelfde verhaal. Beide keren werden de verwachtingen gestuurd door uitlatingen van de Federal Reserve. Uiteindelijk ging de rente pas in december omhoog (van 0% naar 0,25%) waarbij de Fed aangaf de rente in 2016 nog vier keer te gaan verhogen. We zijn nu bijna op de helft van 2016 en sinds die eerste renteverhoging is er niets meer gebeurd. Alles en iedereen heeft het namelijk weer over de vooruitzichten voor economische groei en inflatie in de VS als de enige zaken die bepalen wanneer en met hoeveel de Fed de rente zal verhogen. Naar mijn mening is er één zeer belangrijke reden waarom de Fed de rente liever niet verhoogt. Maar als ze dit hardop zegt kan het worden geïnterpreteerd als een teken dat de economische situatie in de VS er slecht(er) voorstaat of dat er andere problemen aan de horizon zullen verschijnen. Met alle gevolgen van dien voor de financiële markten...

    fed-funds-rate

    Rentebeleid Fed (Bron: Bloomberg)

    Staatsschuld

    De Amerikaanse staatsschuld bedroeg begin 2008 ongeveer $9,2 biljoen. De Amerikaanse overheid betaalde daar gemiddeld 4,7 procent rente over. De staatsschuld staat inmiddels echter op $19,5 biljoen, een verdubbeling sinds het begin van de crisis. Hier zijn de toekomstige verplichtingen nog niet eens in opgenomen. De rentelasten zijn echter ongewijzigd gebleven, ongeveer $440 miljard per jaar. Hoe komt dit? Dat komt doordat de gemiddelde rente, voor een groot deel dankzij de Fed, momenteel de helft lager ligt dan in 2008. Elke zeer geringe renteverhoging door de Amerikaanse centrale bank betekent tientallen miljarden hogere rentelasten voor de VS. Hier wordt in de media vrijwel niet over gesproken. Ik kan me echter niet voorstellen dat dit ook daadwerkelijk niet meespeelt in de overwegingen van de Fed. Het normaliseren van de rentes wereldwijd naar het historisch gemiddelde van ongeveer 4% is naar mijn mening dan ook de allergrootste bedreiging voor de wereld(economie). Schuldposities van landen én bedrijven én consumenten staan momenteel op ongekend hoge niveaus. Als de rente stijgt, gaat dit een bloedbad opleveren. Ik ben benieuwd, maar tegelijkertijd ook bezorgd hoe dit zal aflopen. Sander Noordhof

    gs-logo-breed

    Deze column van Sander Noordhof verscheen afgelopen vrijdag in de nieuwsbrief van GoudstandaardGoudstandaard is gespecialiseerd in de verkoop en opslag van fysiek edelmetaal.