Blog

  • Goudprijs daalt door sterke euro

    De goudprijs in euro’s is vandaag met 1,7% gezakt door de waardestijging van de euro. De financiële markten hielden rekening met meer stimulering door de ECB en hadden daar al op voorgesorteerd door euro’s te verkopen. Dat zagen we ook terug in de wisselkoers, want die zakte de afgelopen twee maanden van $1,13 naar $1,05. De euro was ‘oververkocht’, om in de terminologie van beleggers te spreken. Daardoor zien we nu een ommekeer en een krachtig herstel van de euro ten opzichte van de dollar.

    Een ‘duurdere’ euro betekent dat je minder euro’s nodig hebt om dezelfde hoeveelheid goud te kopen. Daarom staat de goudprijs in euro opeens zoveel lager. Op het moment van schrijven is de prijs van een kilo €31.415, terwijl een troy ounce voor €977 verhandeld wordt. De prijsdaling is volledig te verklaren door het wisselkoerseffect, want in dollars staat goud op het moment van schrijven op +0,10%.

    goudprijs-euro-3dec-2015

    Goudprijs in euro zakt door wisselkoerseffect (Bron: Goldprice)

  • ECB verlengt stimuleringsprogramma tot maart 2017

    De ECB verlengt het stimuleringsprogramma tot en met maart 2017 en handhaaft het tempo van €60 miljard per maand. Dat betekent dat de centrale bank over de gehele looptijd van het programma voor €1.500 miljard aan obligaties op haar balans zal zetten (25 maanden), in plaats van de €1.140 miljard van het oorspronkelijke stimuleringsprogramma (19 maanden).

    Ook heeft de centrale bank besloten dat het opkopen van schuldpapier niet meer beperkt blijft tot staatsobligaties, maar dat er voortaan ook obligaties van regionale en lokale overheden gekocht zullen worden. Draghi liet in zijn verklaring weten dat al deze obligaties nog een lange tijd op de balans van de centrale bank zullen blijven staan.

    Depositorente omlaag

    Naast het verlengen van het stimuleringsprogramma werd ook de depositorente aangepast, van -0,2% naar -0,3%. Daardoor wordt het voor banken duurder reserves aan te houden bij de ECB. Deze maatregel zal de spaarrente waarschijnlijk nog verder onder druk zetten, omdat banken de kosten doorbereken aan de spaarders.

    Draghi zegt meer economische groei te zien als gevolg van een hogere consumptie. Voor dit jaar voorziet de centrale bank een groei van 1,5% en voor volgend jaar een groei van 1,7%. In 2017 zal de economie met 1,9% groeien, zo verwacht de centrale bank.

    Euro schiet omhoog

    Volgens Teunis Brosens van de ING zijn de financiële markten teleurgesteld door het rentebesluit van de ECB. De markt had een verdere uitbreiding van het stimuleringsprogramma en een grotere rentestap verwacht. Omdat de verwachting zo hoog waren gingen veel beleggers short op de euro. Nu blijkt dat Draghi minder ingrijpende maatregelen neemt kopen beleggers weer posities in de euro terug. De wisselkoers van de munt schoot in korte tijd omhoog van $1,05 naar $1,08. De stijging van de euro zorgt voor een scherpe daling van de goudprijs in euro's. op het moment van schrijven staat de prijs van een kilo goud 1,8% lager op €31.402 en €976,70 per troy ounce. Ook de Europese aandelenmarkten gingen omlaag door de stijgende euro. Op het moment van schrijven staat de AEX bijna 2% lager op 458,8 punten, terwijl de Duitse DAX ongeveer 3% lager staat op 10.851 punten.

    euro-rising

    Euro schiet omhoog na rentebesluit ECB

     

  • Financial Times laat beurs dalen en euro stijgen met onjuiste tweet

    Vlak voor het rentebesluit van de ECB stuurde de Financial Times via twitter het bericht de wereld in dat de ECB de rente ongewijzigd zou laten. Dat bericht bleek onjuist, want niet veel later werd bekend dat de centrale bank de depositorente had opgeschroefd, van -0,2% naar -0,3%. De tweet werd snel verwijderd, maar toen hadden veel beleggers het bericht al gelezen. CNBC maakte er een screenshot van…

    De financiële markten waren buitengewoon onrustig in de aanloop naar het rentebesluit. De euro schoot omhoog en de goudprijs in euro’s stuiterde op en neer.

    goldprice-ecb-rentebesluit

    Goudprijs zeer volatiel in aanloop naar rentebesluit ECB (Bron: Goldprice)

  • LIVE: ECB rentebesluit om 14:30

    De ECB geeft vanmiddag om 14:30 een toelichting op het rentebesluit. Vanuit het nieuwe hoofdkantoor in Frankfurt zal Draghi duidelijkheid geven over een mogelijke uitbreiding van het stimuleringsprogramma en een verdere verlaging van de rente. De financiële markten anticiperen op een versoepeling van het monetaire beleid, want de afgelopen twee maanden daalde de wisselkoers van de euro van $1,13 naar $1,05. U kunt het rentebesluit, met aansluitend de vragen van de aanwezige pers, live volgen op Marketupdate.

    Lees de samenvatting van het rentebesluit:

    Uitbreiding stimuleringsprogramma

    Tijdens de vorige persconferentie van de ECB liet Draghi al weten dat er ruimte is om de duur en samenstelling van haar stimuleringsprogramma te veranderen, wat analisten als een hint zagen voor meer stimulering. Vitor Constancio,vice-president van de ECB, liet in september al weten dat ook hij ruimte ziet om het QE-programma uit te breiden. Op dit moment koopt de ECB maandelijks voor €60 miljard aan staatsobligaties, maar dat kan volgens sommige economen gemakkelijk uitgebreid worden naar €80 miljard per maand. Ook kan de duur van het stimuleringsprogramma, dat tot september volgend jaar loopt, verlengd worden.

    Renteverlaging

    De depositorente van de ECB staat momenteel op -0,2% en de verwachting is dat die rente verder opgeschroefd zal worden tot -0,4%. Dat betekent dat banken twee keer zoveel rente gaan betalen over hun reserves die ze bij de centrale bank parkeren. Banken zullen die hogere kosten doorbereken aan klanten in de vorm van een lagere spaarrente. De ECB hoopt dat daardoor de besparingen dalen ten gunste van de consumptie en investeringen. Dat kan de inflatie aanwakkeren waar Draghi al jaren naar zegt te streven. Vorige maand zei Draghi nog dat hij alles zou doen wat binnen zijn mogelijkheden ligt om de inflatie aan te jagen. Het veranderen van de rente is traditioneel het meest effectieve instrument om dat doel te realiseren, maar de afgelopen jaren hebben we gezien dat dat instrument vrijwel volledig is uitgewerkt. Sinds het uitbreken van de crisis hebben centrale banken de rente naar een bodemniveau gebracht, maar het leverde amper inflatie en economische groei op. Lees ook:

  • Rusland legt oliehandel ISIS bloot

    Het Russische leger heeft een persconferentie gegeven waarin ze aan de hand van satellietbeelden en beeldmateriaal van gevechtsvliegtuigen de oliehandel van ISIS in kaart brengt. Op de beelden zijn grote konvooien van tankwagens te zien, wachtend bij de grens of geparkeerd in het midden van de woestijn. Het leger bracht ook de transportroutes van ISIS in kaart, informatie die het leger gebruikt om de olietransporten te ontregelen. Rusland bombardeert al langer olietransporten en belangrijke bruggen op de route.

    Lees ook:


    oiltrade-3

    Rusland laat beelden zien van de olietransporten van ISIS

    oiltrade-2

    Grote aantallen vrachtwagens geparkeerd in de woestijn

    oiltrade-1

    De transportroutes lopen via Turkije richting havens aan de Middellandse Zee

  • Economen pleiten voor directe stimulering ECB

    Met de persconferentie van de ECB in het vooruitzicht heeft een groep van in totaal 65 Europese economen een radicaal voorstel ingediend om het monetaire beleid van de centrale bank volledig om te gooien. Ze zijn van mening dat het huidige stimuleringsprogramma van de ECB niet effectief en op termijn zelfs schadelijk is. In plaats van staatsobligaties op te kopen, waardoor de rente daalt en er nieuwe bubbels ontstaan in aandelen, obligaties en vastgoed pleiten de economen, waaronder bekende namen als Steve Keen en David Graeber, ervoor direct geld aan de mensen te geven.

    Volgens de initiatiefnemers van de beweging ‘QE for the People’ levert het huidige monetaire beleid van de Europese Centrale Bank onder leiding van Draghi onvoldoende succes op in het aanjagen van de economie. Ook is het stimuleringsprogramma oneerlijk, omdat de veroorzaakte prijsstijging van financiële activa vooral ten goede komt aan vermogende mensen die al veel bezittingen hebben. Voor de kleine spaarder die geen aandelen of obligaties heeft brengt het stimuleringsprogramma juist nadelen met zich mee, zoals een aanhoudende daling van de spaarrente en daling van de koopkracht door de waardedaling van de euro op de valutamarkt.

    QE for the People

    In plaats van nog meer staatsobligaties te kopen en de rente nog verder omlaag te drukken zou de ECB een meer directe vorm van stimulering moeten toepassen, zo denken de 65 economen die hun handtekening onder het initiatief zetten. De eerste optie is dat de ECB publieke investeringen gaat financieren, omdat dat direct werkgelegenheid en geld oplevert voor de bevolking. Een tweede optie is om iedereen in de Eurozone letterlijk geld te geven, wat economen ook wel 'helicopter money' noemen. Door alle inwoners van de Eurozone geld te geven kunnen ze hun schuldenlast verlichten en meer consumeren. Zo kan in één klap een einde gemaakt worden aan de deflatoire druk waar Europese landen door het opgeven van hun monetaire soevereiniteit onder gebukt gaan. In plaats van ruim €1.100 miljard aan staatsobligaties te kopen zou de ECB ook omgerekend ruim €3.000 aan iedereen kunnen geven.

    Spelen met vuur

    Het plan om direct geld aan de mensen te geven is bij nader inzien helemaal niet zo verkeerd. Als je iedereen verplicht om met het geld eerst bestaande schulden af te lossen, dan komt slechts een klein deel van het geld daadwerkelijk in de economie terecht. Je slaat twee vliegen in één klap, want tegelijkertijd verlaag je de collectieve schuldenlast en verhoog je de consumptieve bestedingen en investeringen. Dat laatste zorgt voor meer economische activiteit en de inflatie waar de ECB zo naar streeft. Maar waarom doen we dat dan niet meteen? Het gevaar is dat de maatregel in eerste instantie zo goed werkt dat politici en centrale banken geneigd zullen zijn nog meer geld aan de mensen te geven. Men heeft dan weliswaar meer te besteden, maar tegelijkertijd zet je het vertrouwen in de munt op het spel. Uit de geschiedenisboekjes weten we dat deze vorm van stimulering vaak de snelste weg is naar hyperinflatie. We zijn benieuwd hoe onze lezers denken over dit plan van 'QE for the People'. Is dit inderdaad effectiever dan het huidige opkoopprogramma van de ECB? Of is deze directe vorm van monetaire stimulering inderdaad te vergelijken met het spelen met vuur? Lees ook:

  • Infographic: De premie op goud en zilver uitgelegd

    Iedereen die zich wel eens verdiept heeft in goud kopen of zilver kopen weet dat de prijs van munten en baren altijd wat hoger is dan de wereldwijde spotprijs van beide edelmetalen. Op goud is de premie maar een paar procent, terwijl de premie op zilveren munten vaak boven de 20% ligt ten opzichte van de zilverprijs. Hoe kan dat? Precies dat wordt aan de hand van de volgende infographic van JM Bullion duidelijk gemaakt. De premie is opgebouwd uit een aantal componenten, kort samengevat zijn dat de volgende:

    • Productiekosten van munten en baren
    • Transportkosten
    • Voorraadfinanciering
    • Winstmarge groothandel en winkel
    • Belasting (btw)
    • Vraag en aanbod (schaarste)

    1. Productiekosten

    Het slaan van munten en het gieten van baren is een proces waar grote machines en bekwaam personeel voor nodig is. Voor grote goudbaren en zilverbaren is die premie zeer klein, maar bij kleinere munten en baren liggen de kosten procentueel uiteraard een stuk hoger. Daarom betaalt u voor grote baren en munten relatief gezien veel minder premie dan voor kleine baren en munten. Ook de afwerkingsgraad en verpakking en het prijsbeleid van het munthuis zijn van invloed op de premie.

    2. Transportkosten

    Goud en zilver moet met verzekerde waardetransport van het munthuis naar de groothandel en van de groothandel naar de winkel verstuurd worden. Ook deze kosten zitten in de prijs van munten en baren verwerkt.

    3. Voorraadfinanciering

    Vanwege de hoge waarde van edelmetalen moeten groothandels en winkels hun voorraad vaak ergens financieren. Daar zijn kosten aan verbonden. Daarnaast moet het koersrisico worden afgedekt, bijvoorbeeld met termijncontracten. Ook daar zijn kosten aan verbonden.

    4. Winstmarge groothandel en winkel

    Uiteraard moet de groothandel en de winkel ook wat geld overhouden aan het verhandelen van edelmetalen. Anders dan je misschien zou verwachten met de grote bedragen die in deze sector omgaan zijn de marges vrij dun.

    5. Belasting

    De belasting verklaart waarom de premie op zilveren munten zoveel hoger is dan op gouden munten. Binnen de Eurozone is beleggingsgoud vrijgesteld van btw, terwijl zilveren munten onder de gunstige margeregeling verhandeld worden. Zilverbaren worden met de volledige 21% btw belast, omdat dit edelmetaal als grondstof wordt aangemerkt. Ook platina en palladium vallen daarom in het hoge btw-tarief van 21%.

    6. Vraag en aanbod

    De munthuizen, leveranciers en winkels houden vaak maar een beperkte voorraad edelmetalen aan. Wanneer de vraag plotseling sterk toeneemt kunnen er tekorten ontstaan, bijvoorbeeld omdat munthuizen en smelterijen in korte tijd niet genoeg kunnen produceren om aan de vraag vanuit de markt te voldoen. In deze situatie kunnen de premies flink oplopen. Wanneer het rustig is in de markt en de voorraden aangevuld zijn dalen de premies meestal weer.

    Bron: Hollandgold

    Gold Silver Premiums_04

    Premie op goud en zilver uitgelegd (Bron: JM Bullion)

  • US Mint verkoopt recordaantal zilveren munten

    De verkoop van Silver Eagle munten is in november sterk toegenomen, terwijl de verkoop van gouden munten bijna drie keer zo hoog was als een maand eerder. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Amerikaanse munthuis. De afgelopen maand rolde er in totaal 97.000 troy ounce aan gouden Eagle munten van de band, een stijging van 185% ten opzichte van de maand oktober en een toename van 62% ten opzichte van dezelfde maand van vorig jaar. Daarnaast werden er 38.000 gouden Buffalo munten geslagen, een beleggingsmunt van 1 troy ounce puur goud.

    Beleggers kopen de laatste maanden meer goud vanwege de daling van de goudprijs, want de munten zijn sinds 2009 niet meer zo goedkoop geweest als nu. De eerste helft van dit jaar verkocht het Amerikaanse munthuis nog relatief weinig munten, maar de prijsdaling van de zomer zorgde wereldwijd voor een grote inhaalslag door spaarders beleggers.

    verkoop-gouden-munten

    Verkoop gouden munten trekt aan

    verkoop-zilveren-munten-usmint-nov15

    Verkoop zilveren munten naar recordhoogte

  • Uitgelicht: De oliehandel van ISIS in kaart gebracht

    Israël en Turkije spelen een sleutelrol in de oliehandel van ISIS, zo concludeert de site Al Araby uit diverse bronnen die rechtstreeks bij deze handel betrokken zijn. De olie die de terreurgroep produceert in Syrië en Irak wordt op de grens met Turkije verkocht aan handelaren, waarna de olie met een groot aantal vrachtwagens naar Turkse havensteden aan de Middellandse Zee wordt gebracht. Daar wordt de olie weer doorverkocht en per schip naar Israël gebracht voor verdere raffinage.

    Stap 1: Olieproductie

    De olievelden die terreurbeweging ISIS onder controle heeft in Syrië en Irak zijn samen goed voor een productie van ongeveer 30.000 vaten olie per dag. De velden zijn operationeel van zonsopgang tot zonsondergang en staan onder streng toezicht van ISIS strijders. Ook hangen er volgens Al Araby borden bij de olievelden met daarop de volgende tekst: “Fotograferen is strict verboden, overtreders riskeren hun veiligheid”. De mensen die werken bij de olie-installaties worden volgens de bronnen van Al Araby goed verzorgd, omdat olie de levensader is van Islamitische Staat.

    De productie van olie kon dit jaar verder opgeschroefd worden, toen strijders van ISIS hydraulische machines en elektrische pompen in handen kregen bij de inname van twee belangrijke olievelden in de buurt van de Irakese stad Tikrit. Ook heeft de terreurbeweging apparatuur weten te bemachtigen van een klein Aziatisch oliebedrijf, dat zich bezig hield met de exploitatie van een olieveld in de buurt van de stad Mosul. De olievelden die ISIS onder controle heeft leveren per maand ongeveer een miljoen vaten olie op, wat met de verkoopprijs van $15 tot $20 per vat ongeveer $19 miljoen per maand oplevert.

    isis-oil-barrel

    Waar gaat de olie van ISIS heen? (Afbeelding van Russia-Insider)

    Stap 2: Transport

    Al Araby heeft van een kolonel van de Iraakse geheime dienst informatie gekregen over de over het olietransport van ISIS. Voor zijn eigen veiligheid wenst hij anoniem te blijven. Zijn verhaal werd bevestigd door een Koerdische bewaker, verschillende medewerkers van de grensovergang tussen Turkije en Irak in het Koerdische gebied en door één van de drie oliebedrijven die handelen in de olie die door ISIS gesmokkeld wordt.

    De Irakese kolonel, die samenwerkt met de Amerikaanse inlichtingendienst, vertelde over de verschillende stappen die het olietransport doorloopt voordat het op de eindbestemming arriveert. “Nadat de vrachtwagens zijn volgetankt met ruwe olie verlaten de tankers de Nineveh provincie en gaan ze richting het noorden naar Zakho, een kleine stad die 90 kilometer ten noorden van de Irakese stad Mosul.”

    isis-oil-contractZakho is een Koerdische stad in het Irakese deel van Koerdistan, vlak bij de grens met Turkije. Wanneer de colonne hier arriveert – doorgaans 70 tot 100 volgeladen vrachtwagens – gaan ze naar een afgesproken locatie waar de oliemaffia biedt op de lading van alle vrachtwagens. “Deze oliehandelaren zijn afkomstig uit het Syrische en Irakese deel van Koerdistan, maar sommigen komen ook uit Turkije en Iran”, aldus de kolonel.

    De persoon die de leiding heeft over het olietransport verkoopt de olie vervolgens aan de hoogste bieder, die ter plekke 10 tot 25 procent van de totale waarde in contanten (Amerikaanse dollars) afrekent. De rest wordt later betaald. De concurrentie binnen de oliemaffia is groot, want volgens de kolonel worden er ook regelmatig handelaren vermoord.

    Stap 3: Turkije

    De vrachtwagenchauffeurs overhandigen de sleutel aan een andere chauffeur, die toestemming heeft gekregen om met de olie de Turkse grens te passeren. De chauffeurs die de lading naar Zakho brachten rijden met een andere lege vrachtwagen terug naar de olievelden om een nieuwe lading olie op te halen. Dat proces herhaalt zich voortdurend. Om de operatie zo geheimzinnig mogelijk te houden kiest ISIS steeds een andere locatie om de olie te verhandelen.

    Voordat de olie werkelijk de Turkse grens over gaat wordt deze eerst op primitieve wijze geraffineerd, zodat de olie als ‘bijproduct’ in de vrachtpapieren gezet kan worden. Dat is nodig omdat Turkije de import van ruwe olie alleen door laat gaan als daar expliciet toestemming voor is gegeven door de Irakese regering. Die toestemming hebben de handelaren niet, dus ze moeten eerst deze extra stap doorlopen om olie als bijproduct het land in te krijgen. Daar begint de lange reis richting het westen, naar Turkse havensteden aan de Middellandse Zee.

    isis-oil-israel

    De route die de olie van ISIS aflegt (Bron: Al Araby)

    Stap 4: Israël

    faridDe olie gaat naar Turkse havensteden als Mersin, Ceyhan en Dortyol en wordt afgeleverd aan een handelaar die bekend staat als 'Farid'. Deze Grieks-Israëlische man van in de vijftig is een belangrijke schakel in de oliehandel. Er zijn geen foto's van hem gemaakt, maar er is wel een portrettekening verschenen. De olie van ISIS is voor het transport naar de Turkse havens bestempeld als olie van de 'Koerdische Regionale Overheid' en is daarmee niet meer te traceren als olie dat afkomstig is van de olievelden van ISIS in Irak en Syrië. Farid koopt deze olie op en verscheept het naar drie oliebedrijven in Israël, die de ruwe olie verder kunnen raffineren. In augustus rapporteerde de Financial Times dat Israël in totaal ongeveer 75% van de olie koopt die afkomstig is van Islamitische Staat. Onderzoekers George Kioukstsolou en Dr Alec D Coutroubis brachten voor de Universiteit van Greenwich een rapport uit van de oliehandel. Zij constateerden een toename in het aanbod van olie die samenviel met de verovering van belangrijke olievelden door ISIS. Ook dit versterkt het bewijs dat Turkije en Israël een belangrijke schakel zijn in de verkoop van de 'foute olie'.

    isis-oil-production-graph

    De olie van ISIS gaat voor een groot deel naar Israël, Italië en Cyprus (Bron: Al Araby)

    Maar niet alleen deze twee landen zijn betrokken bij de verkoop van olie. Al Araby sprak in één van de Golfstaten iemand van een Europees oliebedrijf en hoorde dat Israël een deel van de olie binnen twee dagen al doorverkoopt aan andere 'Mediterrane landen' voor verdere raffinage. Een groot deel van de olie gaat volgens hem naar een Italiaanse raffinaderij, die toevallig eigendom zou zijn van een man die tevens een van de grootste aandeelhouders van een bekende Italiaanse voetbalclub is. "Israël is op een of andere manier uitgegroeid tot de grootste verkoper van ISIS olie. Zonder hen zou de meeste olieproductie van ISIS niet verder zijn gekomen dan Irak, Syrië en Turkije. Ook zouden de drie Israëlische oliebedrijven de olie niet kunnen kopen als daar geen afzetmarkt voor was in Israël", zo verklaarde de bron bij de Europese olieproducent tegenover Al Araby.

    Stap 5: Betaling

    Een deel van de olie wordt al in cash afgerekend voordat het de Turkse grens over gaat. De rest ontvangt ISIS via een Turkse bankrekening, waar het geld wordt opgenomen en meerdere keren wordt omgewisseld op de valutamarkt. Daarna wordt het doorgesluisd naar Mosul en Raqqa, steden die door ISIS veroverd zijn. Ook wordt een deel van de opbrengst uit olie gebruikt om auto's te kopen in Irak. Heel toevallig rijden de terroristen van ISIS vaak in dezelfde Toyota Land Cruiser en Hilux jeeps die de Amerikanen vorig jaar naar de 'gematigde rebellen' van het Vrije Syrische leger stuurden.

  • Rabobank verwacht daling goudprijs naar $500

    De goudprijs zal de komende jaren verder dalen tot $500 per troy ounce, dat beweert Han Dieperink als hoofd beleggingen van de Rabobank. Volgens hem was goud een zeepbel en zien we nu het leeglopen van die bubbel. Volgens de analist van de Rabobank moet de prijs van goud naar de $500 per troy ounce zakken, voordat het weer koopwaardig wordt. Dat is ruim een halvering ten opzichte van de actuele goudkoers. “Mensen kunnen veel makkelijker hun geld in Bitcoins stoppen”, zo grapt Dieperink.

    Beleggingsstrateeg Wim Zwanenburg van Stroeve & Lemberger neemt ook deel aan het interview op BNR. Hij stelt dat de goudkoers in euro’s desondanks al een lange tijd een vrij vlakke curve laat zien. Volgens Dieperink is dat minder relevant, omdat veel beleggers toch naar de dollarprijs kijken. En die is de laatste jaren alleen maar gedaald. Onlangs zakte de prijs van een troy ounce in dollars naar het laagste niveau sinds 2009.

    De volledige versie van dit artikel verscheen eerder op een partner blog.

    gold_10_year_o_b_usd

    Dieperink voorziet daling goudprijs naar $500 per troy ounce

  • Grafiek: Terrorisme in Europa

    De Huffington Post maakte een overzicht van het aantal dodelijke slachtoffers van terreuraanslagen in Europa sinds 1970. En wat blijkt? Sinds de aanslagen op het WTC complex in 2001 is het aantal slachtoffers door terreur in Europa gemiddeld verder afgenomen. Afgezien van een paar zeer grote en ernstige aanslagen gingen er ook veel jaren voorbij waarin er in historisch opzicht betrekkelijk weinig doden te betreuren vielen. We zijn eigenlijk ook wel benieuwd naar het aantal slachtoffers door terreuraanslagen in de Verenigde Staten… De grafiek vonden we via twitter.

    terrorisme-in-europa-1970

    Aantal dodelijke slachtoffers van terreur in Europa (Bron: Huffington Post)