Blog

Olieprijs zakt terug richting $40

De olieprijs is sinds begin juni met bijna 20% gedaald en staat op het moment van schrijven weer onder de $41 per vat. Daarmee lijkt een einde te zijn gekomen aan de herstelrally die in februari begon, toen een vat ruwe olie minder dan $30 opleverde. De reden voor de prijsdaling is een verdere toename van de bovengrondse olievoorraden en het vooruitzicht van een verdere stijging van de productie in verschillende olieproducerende landen.

Zolang de wereldeconomie geen krachtig herstel laat zien kan de olieprijs eigenlijk alleen maar verder omlaag. Een overvloedig aanbod uit belangrijke olieproducerende landen als Saoedi-Arabië en Rusland en een herstel van de productiecapaciteit in landen als Irak, Iran en Libië voorzien de markt in overvloedige mate van olie.

Olievoorraden nemen toe

Niet alleen zijn de voorraden ruwe olie sterk toegenomen, ook raffinaderijen hebben grote voorraden. De Wall Street Journal schrijft op basis van een rapport van Citigroup dat er wereldwijd ongeveer 500 miljoen vaten benzine in opslag liggen bij de raffinaderijen. Dat is bijna een recordhoeveelheid. Cijfers over de Amerikaanse olievoorraden lieten de afgelopen week een toename van 1,7 miljoen vaten ruwe olie zien, terwijl analisten juist rekenden op een daling van 1,6 miljoen vaten.

Olievoorraden stijgen weer (Bron: Bloomberg)

Grote voorraden drukken olieprijs weer omlaag (Bron: Bloomberg)

29 juli 2016
Grafiek: Valutareserves Zwitserse centrale bank

Eerder deze week plaatsten we een grafiek van de monetaire verruiming door centrale banken, maar daarin misten we de Zwitserse centrale bank. Dat komt omdat zij nooit een grootschalig stimuleringsprogramma hebben aangekondigd zoals de Federal Reserve, de Bank of England, de Bank of Japan en de ECB. Maar daarmee is niet gezegd dat Zwitserland het beste jongetje van de klas is…

Sinds het uitbreken van de financiële crisis heeft de centrale bank op grote schaal en bijna onafgebroken Zwitserse franken ‘bijgedrukt’ om haar munt te verzwakken. In plaats van staatsobligaties op te kopen heeft de Swiss National Bank (SNB) dat geld gebruikt om verschillende buitenlandse valuta aan te kopen.

Valutareserves Zwitserse centrale bank (Bron: Swiss National Bank)

Meer dan 600 miljard aan valutareserves

Op deze manier wist de centrale bank haar totale valutareserves in minder dan tien jaar tijd te vertienvoudigen van omgerekend 60 miljard naar meer dan 600 miljard Zwitserse franken. Deze reserves bestaan voor het grootste gedeelte uit staatsobligaties die in euro’s en dollars genoteerd staan.

Met dit opkoopprogramma slaat de centrale bank twee vliegen in één klap. Door de waarde van de eigen munt omlaag te drukken beschermt de centrale bank de concurrentiepositie van Zwitserse bedrijven. Tegelijkertijd bouwt ze valutareserves op die in de toekomst gebruikt kunnen worden om goederen uit het buitenland te importeren. Welkom in het tijdperk van gratis geld!

Zwitserse centrale bank zet ‘geldpers’ aan om munt te verzwakken

29 juli 2016
Zwitserse centrale bank profiteert van negatieve rente en goud

De Zwitserse centrale bank heeft in de eerste helft van dit jaar mede dankzij de negatieve rente een winst van 21,3 miljard frank gerealiseerd. De centrale bank zag de waarde van haar goudvoorraad in deze periode met 7,6 miljard stijgen, terwijl haar posities in buitenlandse valuta omgerekend 13 miljard frank meer waard werden.

De Swiss National Bank (SNB) verdiende in de eerste helft van dit jaar omgerekend 4,1 miljard Zwitserse frank aan rente en 1,7 miljard aan dividend over haar posities in buitenlandse valuta. Ook realiseerde ze een waardestijging op staatsobligaties vanwege de alsmaar dalende rente.

Stijging goudprijs

Zwitserland beschikt over een goudvoorraad van 1.040 ton, die sinds 2000 periodiek opnieuw gewaardeerd wordt naar de marktwaarde. Door de stijging van de goudprijs van meer dan 20% staat het edelmetaal nu tegen een veel hogere waarde op de balans dan eind 2015. De centrale bank waardeerde haar goud eind juni tegen een koers van 41.408 Zwitserse frank per kilo goud.

Goudvoorraad Zwitserse centrale bank werd €7,6 miljard meer waard

Negatieve rente

De Zwitserse centrale bank verdient ook goed aan de negatieve depositorente. Commerciële banken betalen op jaarbasis 0,75% rente over de tegoeden die ze parkeren bij de centrale bank en dat leverde in de eerste helft van dit jaar 691,9 miljard frank op. Vorig jaar verdiende de centrale bank van Zwitserland 1,16 miljard frank aan de negatieve rente.

De negatieve rente werd ingevoerd om een kapitaalvlucht in de Zwitserse frank te ontmoedigen. Door de negatieve rente is het minder aantrekkelijk geworden om je spaargeld in Zwitserse franken aan te houden, maar sommige spaarders betalen daar graag wat extra voor.

Negatieve rente levert Zwitserse centrale bank 692 miljard op

Zwitserse centrale bank profiteert van negatieve rente en stijging goudprijs

29 juli 2016
China al negen jaar grootste goudproducent

China was in 2015 voor het negende jaar op rij de grootste goudproducent ter wereld, zo blijkt uit een nieuw rapport dat deze week door de China Gold Association werd vrijgegeven. De Chinese goudmijnsector wist vorig jaar 450 ton goud uit de grond te halen, wat gelijk staat aan 14% van de wereldwijde goudproductie. Toch is dat niet genoeg om aan de vraag te voldoen, want naast de binnenlandse productie haalt het land jaarlijks ook honderden tonnen goud uit het buitenland.

Volgens de Chinese regering zal de vraag naar goud de komende vier jaar toenemen naar 1.200 ton op jaarbasis. Dat komt door de stijging van het welvaartsniveau, waardoor de bevolking zich meer goud kan veroorloven. Om deze groeimarkt te kunnen bedienen investeert de Chinese goudmijnsector niet alleen in haar eigen productiecapaciteit, maar ook in die van andere landen.

Goud uit Rusland
Volgens Sergey Kashuba, voorzitter van de Russische associatie van goudmijnen, bevindt Rusland zich in de ideale positie om goud te leveren aan China. Zo zijn er goede handelsbetrekkingen tussen beide landen en beschikken de Chinezen over de financiële middelen om te investeren in de Russische goudmijnsector. Sputnik News schrijft dat Chinese investeerders al hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van vier nieuwe goudmijnen in Rusland. Zijin Gold, het grootste goudmijnbedrijf van China, investeerde vorig jaar nog een bedrag van $100 miljoen in een verwerkingsinstallatie in het zuiden van Siberië. De Russische VTB Bank zal een belangrijke rol spelen in de verkoop van goud aan China. Eerder dit jaar maakte de bank bekend dat zij van plan is jaarlijks honderd ton goud aan China te leveren. De twee landen zouden al plannen hebben om een gezamenlijk handelsplatform voor goud op te zetten.

Rusland kan goud leveren aan China

Chinese goudmarkt
China is samen met India de grootste afzetmarkt voor fysiek goud. Volgens cijfers van de China Gold Association steeg de vraag naar goud in China vorig jaar met 3,7% naar 985,9 metrische ton. In de eerste helft van dit jaar kochten Chinezen in totaal 528,52 ton aan goudbaren, gouden munten en sieraden. Dat is weliswaar 7,7% minder dan in dezelfde periode van jaar, maar gecorrigeerd voor de stijging van de goudprijs werd er in yuan uitgedrukt misschien zelfs meer goud verkocht dan een jaar eerder.

Deze bijdrage is afkomstig van Goudstandaard

28 juli 2016
Italiaanse spaarder opnieuw de klos?
Op advies van tussenpersonen en banken stopten Italiaanse spaarders de afgelopen jaren een aanzienlijk deel van hun spaargeld in zeer risicovolle bankobligaties. Deze achtergestelde leningen werden jarenlang aangeprezen als zeer veilige pensioenbelegging, maar nu blijkt dat het financiële tijdbommen zijn die van de ene op de andere dag waardeloos kunnen worden.

Bloomberg schrijft dat Italiaanse banken sinds het uitbreken van de crisis op grote schaal achtergestelde leningen aan spaarders verkochten om hun balans aan te sterken. Bankmedewerkers kregen de opdracht om zoveel mogelijk van deze risicovolle obligaties aan spaarders te verkopen, als alternatief voor spaargeld en staatsobligaties die amper rendement opleveren. Hoge provisies gaven bankiers een extra motivatie om deze gevaarlijke financiële producten aan spaarders te verkopen. De bankobligaties werden zelfs samen met hypotheken en bedrijfsleningen verkocht, zo schreef het NRC onlangs in een onthullend artikel.

€31 miljard aan bankobligaties
Tussen 2007 en 2009 werd 80% van alle nieuw uitgegeven bankobligaties verkocht aan particuliere beleggers. Volgens cijfers van de Italiaanse centrale bank bezitten alle huishoudens in Italië samen ongeveer €31 miljard aan achtergestelde leningen van banken. Dat is omgerekend €1.260 per huishouden. Daarvan bestaat €5 miljard uit achtergestelde leningen van de probleembank Monte dei Paschi di Siena. Moet deze bank geherkapitaliseerd worden, dan worden deze bankobligaties conform de nieuwe bail-in regels van het ene op het andere moment zo goed als waardeloos. Het zou niet voor het eerst zijn dat Italiaanse huishoudens op grote schaal geschoren worden. Na de devaluatie van de Argentijnse peso in 2001 waren 450.000 spaarders in Italië de klos, omdat ze hun spaarcentje voor de oude dag belegd hadden in Argentijnse staatsobligaties. Deze obligaties verloren door de devaluatie opeens meer dan driekwart van hun waarde. Twee jaar later was het weer raak, toen 100.000 spaarders hun geld verloren als gevolg van het boekhoudschandaal bij Parmalat. "Het is verrassend vergelijkbaar met wat banken in het verleden met Argentinië en Parlamat deden. Veel van mijn cliënten zijn fabrieksmedewerkers en gepensioneerden die al hun spaargeld kwijt zijn. Sommigen daarvan kregen te horen dat beleggen in achtergestelde bankobligaties gewoon een manier is om meer rente te krijgen, maar dan met dezelfde veiligheid als een Italiaanse staatsobligatie", zo verklaarde advocaat Floro Bisello tegenover Bloomberg.

Italianen stoppen relatief veel spaargeld in obligaties (Bron: Bloomberg)

Spaargeld weg
Sommige Italiaanse banken probeerden hun klanten ervan te overtuigen staatsobligaties te ruilen voor achtergestelde bankleningen. Dat deden ze vooral bij hun klanten met weinig kennis van financiële zaken. Bloomberg geeft het voorbeeld van een gepensioneerde concierge, die in 2007 voor €112.000 aan achtergestelde leningen van Banca Marche in rook zag opgaan. Hij kwam er pas achter dat hij zijn geld verloren was toen hij naar zijn plaatselijke bankkantoor ging om opheldering te vragen. Het is onvoorstelbaar hoeveel risico's sommige spaarders nemen met hun vermogen. Met de introductie van de nieuwe bail-in regels lopen obligatiehouders van banken per ingang van 2016 een veel groter risico. Het is aan te raden om eens goed te onderzoeken of u ook een deel van uw spaargeld in dergelijke bankobligaties heeft. Dat u als particulier veel geld kunt verliezen is al eens gebleken bij het omvallen van DSB en de nationalisatie van SNS. Lees ook:
- Spaarders in Italië kunnen miljarden verliezen bij bail-in
- Italië krijgt geen uitzondering op bail-in
28 juli 2016
Beleggers vertrouwen Deutsche Bank niet meer

Het vertrouwen in Deutsche Bank is mede door de slechte cijfers over het tweede kwartaal naar een nieuw dieptepunt gedaald. Beleggers waarderen de bank op dit moment 65% lager dan de boekwaarde, het laagste niveau in meer dan vijftien jaar. Zelfs in het heetst van de financiële crisis van 2008 en 2009 werd het aandeel van de bank niet zo laag gewaardeerd als nu, zo concludeert Bloomberg.

Deutsche Bank heeft meer dan 100.000 werknemers en is daarmee een van de grootste banken van Europa. Maar door hoge kosten en een tegenvallende winstgevendheid zien beleggers steeds meer risico’s. Schadeclaims ten aanzien van slechte financiële productie die de bank de laatste jaren aan klanten verkocht heeft doen de reputatie ook geen goed.

Marktwaarde van de bank is 65% lager dan boekwaarde (Grafiek via Bloomberg)

Deutsche Bank in de problemen

Moet de bank in de toekomst overeind gehouden worden, dan zullen aandeelhouders en obligatiehouders grote verliezen moeten nemen. Dat scenario zal men koste wat kost proberen te voorkomen, maar de financiële markten zijn toch niet helemaal gerust op een goede afloop. De kosten om je te verzekeren tegen een default van Deutsche Bank waren begin deze maand zelfs hoger dan in 2008. Ook noemde het IMF de bank onlangs als het grootste risico voor de stabiliteit van het financiële systeem.

Nu de marktwaarde van de bank twee derde lager ligt dan de boekwaarde kun je jezelf de vraag stellen: Zijn beleggers te negatief geworden of staan de bezittingen van Deutsche Bank tegen een veel te hoge waarde op de balans?

Analisten zeer negatief over Deutsche Bank (Grafiek via Bloomberg)

28 juli 2016
China heeft steeds meer schulden nodig

Miljardeninvesteringen in infrastructuur leveren in China een steeds kleinere bijdrage aan de economische groei, zo concludeert de Wall Street Journal. In 2010 had het land ongeveer 3 yuan aan investeringen nodig om het bruto binnenlands product met 1 yuan te laten stijgen, vijf jaren later is dat al verdubbeld tot 6 yuan. Het land gaat gebukt onder een snelle toename van schulden bij lokale overheden, die miljarden investeerden in grootschalige projecten.

Deze cijfers zetten een kritische kanttekening bij de indrukwekkende groei van de Chinese economie. Net als in veel Westerse landen wordt ook in China de economische groei in toenemende mate met schulden gefinancierd. Ook zet het vraagtekens bij de wenselijkheid van nog meer overheidsuitgaven, zoals het IMF heeft aanbevolen aan alle landen van de G20…

Steeds meer investeringen nodig voor economische groei (Bron: Wall Street Journal)

28 juli 2016
Karel van Wolferen: “NAVO is uiterst gevaarlijk”
De NAVO is wellicht een van de gevaarlijkste organisaties ter wereld, dat zegt journalist en hoogleraar Karel van Wolferen in een uitgebreid gesprek bij Café Weltschmerz. Amerika wil zoveel mogelijk controle houden op de wereld en via de NAVO kan ze die controle uitoefenen op Europa. Het heeft er alle schijn van dat ze aanstuurt op een conflict met Rusland.

De NAVO, die na de Tweede Wereldoorlog werd opgericht op de expansiedrift van Rusland in toom te houden, heeft sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie geen bestaansrecht meer. Maar in plaats van dat het militaire verbond zich aanpast aan deze nieuwe werkelijkheid lijkt het er meer op alsof men het bestaansrecht van de NAVO opnieuw probeert te verantwoorden. Een uitermate gevaarlijk beleid dat desastreuze gevolgen kan hebben.

Provocaties NAVO richting Rusland

Van Wolferen ziet een toenemende mate van provocaties van het Westen richting Moskou, die volgens hem als doel hebben een reactie van Rusland op te roepen. Het Westen probeert – onder leiding van de Verenigde Staten – een confrontatie met Rusland uit te lokken, zodat er een reden is om een nieuwe oorlog te voeren.

In het gesprek met Café Weltschmerz zegt hij dat de Verenigde Staten al jaren aansturen op de omverwerping van de regering van Poetin. Karel van Wolferen vraagt zich af of Europa wel beseft waar ze mee bezig is.

Het gesprek tussen Willem Middelkoop en Karel van Wolferen duurt ruim anderhalf uur is hieronder te bekijken. Een aanrader!

Meer over dit onderwerp op Marketupdate:
27 juli 2016
Japan gaat economie met miljarden stimuleren
De regering van Japan heeft een stimuleringsprogramma van omgerekend €240 miljard aangekondigd om de kwakkelende economie van het land te ondersteunen. De helft daarvan bestaat uit fiscale maatregelen, die de binnenlandse consumptie en investeringen moeten aanjagen. Hoe de andere helft wordt ingevuld, dat weten we pas volgende week als de regering meer details over het stimuleringsprogramma bekend zal maken. Een groot deel van het bedrag zal via subsidies en goedkope leningen in de economie gepompt worden.

De Japanse economie gaat gebukt onder een enorme schuldenlast en een hardnekkige deflatie. Door nog meer geld te lenen denkt de regering de economische groei weer aan te kunnen zwengelen, ook al wordt het schuldenprobleem daardoor alleen maar groter. Gelukkig kan de centrale bank van het land altijd nog staatsobligaties opkopen om de tekorten te financieren. Is Japan een kandidaat voor hyperinflatie?

Lees ook:
Japan kondigt nieuw stimuleringsprogramma aan
27 juli 2016
Stimuleringsprogramma’s centrale banken op volle toeren

Centrale banken kopen sinds het uitbreken van de financiële crisis iedere maand miljarden aan schuldpapier op om de economie te ondersteunen. En als u dacht dat deze waanzin al achter de rug was, dan heeft u het mis. Op dit moment kopen centrale banken wereldwijd iedere maand ongeveer $180 miljard aan schuldpapier op, meer dan ooit tevoren! De hoofdrolspelers in het spel van monetaire verruiming zijn door de jaren heen weliswaar veranderd, maar het spel is hetzelfde gebleven.

Totale monetaire stimulering centrale banken sinds 2009 (Bron: Deutsche Bank, via Jamie McGeever)

Meer monetaire verruiming

De Federal Reserve gaf in 2009 de aftrap met de aankondiging van het grootste stimuleringsprogramma uit haar geschiedenis. Kort daarna volgde de Bank of England en nog een paar jaar later begon ook de Japanse centrale bank onder druk van de nieuwe regering obligaties en zelfs aandelen op te kopen. In 2015 ging het stimuleringsprogramma van de Bank of Japan in een hogere versnelling en kondigde ook de ECB een omstreden opkoopprogramma aan. Waar eindigt dit??

27 juli 2016
Deutsche Bank 5% lager na slechte resultaten

Deutsche Bank waarschuwt voor een meer ingrijpende reorganisatie in het bedrijf, na de publicatie van teleurstellende cijfers over het tweede kwartaal van dit jaar. De omzet van de bank daalde met 20% ten opzichte van een jaar geleden, terwijl een groot deel van de winst verdampte. Werd er in het tweede kwartaal van vorig jaar nog €798 miljoen verdiend, nu was dat nog maar €20 miljoen. Dat was overigens minder slecht dan het verlies van €105 miljoen waar analisten rekening mee hielden.

De daling van de omzet en de winst van Deutsche Bank is voor een deel het gevolg van de ‘Brexit’, waardoor de risicopremies zijn toegenomen en de waarde van bankaandelen onder druk kwam te staan. Ook daalde de winstgevendheid van de obligatiehandel met 19% als gevolg van het afstoten van transacties van meer risicovolle obligaties. Deutsche Bank wist wel te profiteren van de toegenomen valutahandel na het Britse referendum over de ‘Brexit’.

Deutsche Bank onder druk
"Als de huidige zwakke economische omstandigheden aanhouden, dan moeten we meer ambitieus zijn in de timing en intensiteit van de hervormingen", zo schrijft directeur John Cryan in een persverklaring. Op de beurs zakte het aandeel van de bank woensdag met 5% en stond er rond het middaguur een koers van €12,20 op de borden. Begin deze maand zakte het aandeel Deutsche Bank in de nasleep van de Brexit en met de dreiging van een Italiaanse bankencrisis naar een 30 jaars dieptepunt van €11,44. De huidige koers ligt al onder het laagste niveau van begin 2009, toen een aantal financials op omvallen stonden en door de staat gered moesten worden. Beleggers maken zich zorgen over de exposure die de grootste bank van Duitsland heeft aan andere landen en vrezen meer schadeclaims voor niet-deugdelijke financiële producten die de bank verkocht heeft, zoals rentederivaten en slechte hypotheekportefeuilles. En dan hebben we het nog niet eens over de derivatenpositie van ruim €50 biljoen.
Stresstest
Aanstaande vrijdag publiceert de Europese Bankautoriteit (EBA) de resultaten van haar onderzoek van de 53 grootste Europese banken. We wachten deze resultaten vol spanning af. Hieronder alvast een infographic van het rampzalige koersverloop van Deutsche Bank van de afgelopen tien maanden.

De neergang van Deutsche Bank (Infographic via Visual Capitalist)

27 juli 2016