De financiële crisis van 2008 heeft de zogeheten economisch ontwikkelde landen enkele onaangename waarheden bijgebracht. De eerste onverwachte tegenvaller was wel, dat er geen snel herstel volgde na de diepe val. Dat was al volledig in strijd met de gangbare opvattingen.
Arbeidsmarkt
Maar nog onprettiger was, dat elke vorm van cyclisch herstel is uitgebleven. De schuldencrisis bij overheid, bedrijf en burger was en bleef daarvoor een obstakel. En nu, na zoveel jaren van schuldreductie, laat de groei nog steeds zeer te wensen over. Maar misschien nog wel erger is, dat de trends op de arbeidsmarkt na meer dan vijf jaar crisis nog steeds amper of geen verbetering voorspellen. Traditiegetrouw komt er in de exportsector amper een baan bij, maar dat gebeurt ook niet bij de overheid of bij de binnenlands georiënteerd dienstensectoren. Alsof dat nog niet genoeg is, wordt de Westerse wereld ook nog eens geplaagd door een zorgwekkend snelle groei van de inkomensongelijkheid.
Ongelijkheid
Steeds meer inkomen en vermogen belanden in handen van een steeds kleinere groep. Dat, gecombineerd met een onderwijssysteem in veel landen, dat op zijn best wisselvallig van kwaliteit is, brengt de sociaaleconomische mobiliteit van opvolgende generaties in gevaar. Weinigen twijfelen er aan, dat een te grote ongelijkheid op den duur de sociale en politieke cohesie van een samenleving onder grote druk zet. Ongelijkheid mondt uit in zeer ernstige politieke polarisatie en groeiende economische inefficiëntie.
Technologie
Het zijn vooral de arbeidsbesparende technologieën (robots, software) en veranderende patronen op de arbeidsmarkt, die de ongelijkheid in de hand werken. Steeds meer routinematige arbeid houdt op te bestaan en arbeid met een lage toegevoegde waarde is allang over de grens verdwenen. Wat vandaag de dag ook steeds zwaarder doorweegt is, dat ook voor veel zogeheten hoogopgeleiden geen plaats meer is op de arbeidsmarkt. Er is geen vraag naar hun kennis en vaardigheden.
Beleid
Heel geleidelijk beginnen beleidsmakers oog te krijgen voor deze negatieve gevolgen. Beleid wordt er echter nog amper gemaakt. Oplossingen liggen immers niet voor de hand. Het lijdt weinig twijfel, dat de huidige structurele onevenwichtigheden en de schuldenproblematiek nog lang niet achter ons liggen. Dat vraagt nog veel tijd. In de tussentijd moeten overheden het ergste leed lenigen om te voorkomen, dat een volledige generatie jongeren definitief buiten de boot valt.
In de tweede plaats moet de overheid weer het voortouw nemen en een herstart maken met publieke investeringen. Dat hoeft niet door opnieuw de schuldenballon op te pompen. De vraag moet omhoog, maar er moet ook aandacht komen voor de samenstelling van de vraag. Dat impliceert ook, dat de vraag niet meer zo hoog zal zijn als voor de crisis of zoals in de VS gebeurt door de geldpers te laten draaien en een min of meer kunstmatige vraag te creëren.
Een binnenlands lagere vraag betekent, dat er meer en blijvende aandacht moet komen voor de mogelijkheden van de export en tenslotte zullen de overheid en bedrijfsleven zich moeten inspannen om ingebakken rigiditeiten weg te snijden. Flexibiliteit helpt bij het herstel van de groei.
Leiderschap
Maar voor alles is er leiderschap nodig, dat consensus weet te kweken voor hervormingen en structurele aanpassingen. Dat leiderschap zal ook de onderlinge solidariteit moeten bevorderen in tijden dat velen buiten de boot vallen. Het duurt immers nog lang, voordat Europa en de VS weer hun potentiele groei zullen waarmaken. Als er aan een zaak gebrek is in veel westerse landen, dan is het aan verbindend leiderschap.
Cor Wijtvliet
Bron:
Michael Spence, the real challenge to growth. Project-Syndicate, January 23 2014
Vragen en opmerkingen kunt u richten aan [email protected]
Blog
-
Het gaat om meer dan groei alleen
-
Bundesbank pleit voor een kapitaalheffing
De spaardersheffing die het IMF vorig jaar in haar rapport beschreef is mogelijk niet geheel uit de lucht gegrepen. Ook in Frankfurt denkt men namelijk hardop na over de mogelijkheden om geld weg te halen bij vermogende spaarders. De Bundesbank schrijft in haar laatste maandbericht dat landen die bankroet dreigen te gaan eerst moeten putten uit de vermogens van haar eigen burgers, voordat ze om hulp komen vragen bij het buitenland. Het zou een uiterste redmiddel moeten zijn, gezien de ontwrichtende werking die van een dergelijke heffing uit kan gaan.
Bundesbank wil verder dan 'bail-in'
De Bundesbank heeft de de afgelopen jaren met tegenzin ingestemd met bailouts voor landen als Griekenland en Portugal. Nu de obligatiemarkten van de PIIGS-landen weer tot bedaren zijn gekomen durft de Duitse centrale bank haar plannen op tafel te gooien. In het rapport schrijft de centrale bank het volgende:"Een kapitaalheffing correspondeert met het principe van nationale verantwoordelijkheid, wat in de praktijk betekent dat de belastingbetaler van het land in kwestie verantwoordelijk is voor de verplichtingen die hun overheid heeft. Pas als die verantwoordelijkheid genomen is kan men aanspraak maken op de solidariteit van andere landen"
Privaat vermogen niet veilig?
In oktober schreef het IMF in haar rapport de mogelijkheid van een 10% heffing op spaartegoeden. Als dat geld gebruikt zou worden om de staatsschulden te verlagen zou de publieke Europese schuldquote dalen naar het niveau van 2007. Dirk Bezemer verklaarde eerder deze maand tegenover Marketupdate dat een spaardersheffing zoals het IMF die omschreef mogelijk, maar niet waarschijnlijk is. Volgens de monetair en financieel econoom is een spaardersheffing onder de huidige omstandigheden politiek niet haalbaar. Toch wordt er al langer nagedacht over een heffing op privaat vermogen Het Duitse Instituut voor Economisch Onderzoek maakte in 2012 de berekening dat een 10% heffing op alle spaartegoeden boven de €250.000 een bedrag zou opleveren van ongeveer €230 miljard. Privaat vermogen is al geen heilig goed meer sinds de 'blauwdruk' van Jeroen Dijsselbloem. De nationalisatie van de SNS Bank en de redding van de bankensector op Cyprus heeft duidelijk gemaakt dat vermogende spaarders die meer dan €100.000 op een bankrekening parkeren moeten bloeden bij een bankencrisis. Als het aan de Duitse Bundesbank ligt wordt de bail-in strategie nog een stap verder ontwikkeld. Spaarder, wees op uw hoede!!
De prestigieuze Bundesbank pleit voor heffing op private vermogens
-
Meld u aan voor de Marketupdate Weekendeditie!
De Marketupdate Weekendeditie is vernieuwd! In plaats van een samenvatting van alle nieuwsberichten van de afgelopen week geeft onze hoofdredacteur een reflectie op nieuwsberichten, interviews, grafieken en twitter berichten die hem de afgelopen week zijn bijgebleven.
Wilt u deze unieke content ook lezen? Schrijf u dan nu in voor de Marketupdate Weekendeditie! We versturen deze nieuwsbrief iedere vrijdag naar meer dan zesduizend abonnees. De nieuwe Marketupdate Weekendeditie geeft duiding aan het nieuws en bespreekt onderwerpen waar in de reguliere financiële media weinig aandacht aan besteden.
Schrijf u hier in voor de Marketupdate Weekendeditie
-
HSBC ontzegt klanten toegang tot spaargeld
Klanten van HSBC mogen geen grote bedragen van hun bankrekening halen, tenzij ze kunnen aantonen waarvoor ze het geld nodig hebben. In het Britse radioprogramma Money Box vertelden klanten van de bank dat ze bedragen uiteenlopend van £5.000 tot £10.000 niet los konden krijgen bij de bank. HSBC heeft toegegeven dat ze een verandering in het beleid – dat in november vorig jaar werd doorgevoerd – niet heeft gecommuniceerd naar haar klanten.
Stephen Cotton wilde £7.000 opnemen bij zijn lokale HSBC bank, zodat hij een lening aan zijn moeder kon terugbetalen. Een jaar geleden had hij ook al een relatief groot bedrag opgenomen, maar dit keer ging het niet zonder problemen. De bank weigerde het geld te geven, omdat naar hun zeggen onvoldoende was aangetoond waarvoor het geld bestemd was. De bank wilde eerst een brief zien van de moeder van Cotton. Zonder die extra informatie kon de bank het volledige bedrag niet vrijgeven. Na enig aandringen en onderhandelen kreeg hij £3.000 mee, nadat bedragen van £5.000 of £4.000 hem ook ontzegd waren. Voor het resterende bedrag moest hij de volgende dag terug komen. Volgens HSBC was het niet nodig om de klanten van tevoren te informeren over de verandering in het beleid. "Het was geen verandering in de algemene voorwaarden van de bankrekening. Daarom waren we niet verplicht dat van tevoren te melden aan klanten", zo schrijft de bank in een schriftelijke verklaring.
HSBC werkt niet mee
Stephen Cotton begrijpt niet waarom de bank, waar hij al 28 jaar klant is, opeens zo moeilijk doet. "Ze weten wie ik ben. Het kan niet zo zijn dat ik moet uitleggen wat ik met mijn geld ga doen. Het is tenslotte mijn geld, niet dat van hun." Een ander voorbeeld komt van Peter uit Wiltshire. Hij wilde £10.000 opnemen, geld dat hij nodig had om zijn zoons te betalen en om een lange vakantie te kunnen bekostigen. Hoewel hij de bank een dag van tevoren informeerde, kreeg hij het geld aanvankelijk niet mee. Het geld voor zijn zoons moest via een bankoverschrijving en het geld voor de vakantie kreeg hij pas als hij papieren kon laten zien van de vakantie die hij geboekt had (die papieren had hij nog niet). Na een tweede gesprek kreeg hij het geld pas vrij. Ook Belinda Bell deed op het radioprogramma haar beklag over de werkwijze van HSBC. Ze wilde geld opnemen om het bouwbedrijf te betalen, maar ze kreeg het geld pas vrij nadat ze een factuur liet zien.Bescherming spaargeld
Volgens HSBC is het nieuwe beleid toegespitst op de aanpak van criminaliteit. Klanten zouden op deze manier beschermd worden tegen criminelen die geld proberen op te nemen met een gestolen bankpas. Klanten krijgen echter het gevoel dat ze niet meer over hun eigen geld mogen beschikken. HSBC gaat een excuusbrief sturen naar klanten en zal ze ook wijzen op hun rechten. Het gebrek aan bewijsmateriaal alleen is namelijk niet voldoende om een opname te weigeren. Er moeten dan meer factoren mee spelen die voor de bank reden kunnen zijn om het geld niet vrij te geven. Bron: BBC
HSBC doet moeilijk over vrijgeven spaartegoeden
-
Goud en zilver report (Week 4)
De prijzen van goud en zilver komen de laatste weken nauwelijks van hun plaats, maar over het algemeen is de trend licht positief. De goudkoers is in 2014 al met 5% gestegen, terwijl zilver iets meer dan 2% wist te winnen. De afgelopen week bleven de prijzen dicht bij huis. De goudprijs steeg van €926,08 naar €928,75 per troy ounce (+0,29%), terwijl de zilverkoers van €482 naar €468,21 per kilogram daalde (-2,86%). Door de prijsdaling van zilver is de goud/zilver ratio opgelopen naar 63,78.
In dollars steeg de goudkoers van $1.254,02 naar $1.270,22 per troy ounce (+1,29%) en zakte de zilverkoers van $20,03 naar $19,92 per troy ounce (-0,55%). De dollar werd afgelopen week weer wat zwakker ten opzichte van de euro, de wisselkoers steeg in een week tijd van $1,3618 naar $1,3678 (+0,44%).
Goudprijs in euro per troy ounce (Bron: Goudstandaard)
Zilverprijs in euro per kilogram (Bron: Goudstandaard)
Goudprijs fixing onder vuur
De afgelopen week lag de fixing van de goudprijs opnieuw onder vuur. We wisten al dat de toezichthouders in Duitsland en in het Verenigd Koninkrijk de prijsbepaling van het edelmetaal onder de loep gaan nemen en dat Deutsche Bank zich terug wil trekken uit dit proces, maar deze week werd bekend dat de banken ook zelf stappen zullen zetten om de fixing transparanter te maken. De negatieve berichtgeving omtrent de fixing was voor de Singapore Bullion Market Association (SMBA) reden om de ontwikkeling van een Aziatische goudprijs fixing even te pauzeren.Vraag naar fysiek goud neemt toe
Wereldwijd werd er in 2013 meer fysiek goud gekocht dan in het jaar daarvoor, zo blijkt uit cijfers van een rapport van de LBMA dat deze week naar buiten werd gebracht. Marketupdate maakte een uitgebreide samenvatting van dat rapport, dat overzicht kunt u hier vinden. Een van de conclusies uit het rapport is dat de vraag naar fysiek goud in de vorm van baren en munten het afgelopen jaar sterk is toegenomen, namelijk met 33%.Munthuizen werken de klok rond
De toegenomen vraag legt meer druk op smelterijen en munthuizen, die goud in gestandaardiseerde vorm beschikbaar maken aan particulieren. Zo schrijft Bloomberg dat het munthuis van Oostenrijk de klok rond werkt om aan de vraag naar gouden munten te voldoen. Recent heeft het munthuis nog extra personeel aangenomen, zodat er een derde shift van acht uur gedraaid kan worden. De vraag naar gouden Philharmonikers steeg vorig jaar met 36%. Ondanks de forse prijsdaling werd er dus meer geld omgezet in het gele metaal. Ook in andere munthuizen worden de zeilen bijgezet om aan de groeiende vraag naar gouden munten te voldoen. De Australische Perth Mint zag de verkopen in de afgelopen twaalf maanden met 20% stijgen ten opzichte van een jaar eerder. Volgens Ron Currie, marketing directeur van de Perth Mint, wordt 2014 waarschijnlijk een jaar met nog betere verkoopcijfers dan 2013. Het Australische munthuis werkt momenteel ook al 24 uur per dag, in drie shifts van acht uur. De Amerikaanse US Mint verwacht deze maand de beste verkoopcijfers sinds april vorig jaar, toen een prijsdaling van goud en zilver voor een explosieve stijging in de vraag zorgde. Het Britse munthuis liet eerder deze maand nog weten dat ze de vraag naar 2014 gouden Sovereign munten had onderschat en dat de munten daardoor uitverkocht waren. Het duurde zes dagen voordat de voorraden weer afgevuld waren. Volgens Michael Haynes, de CEO van American Precious Metals Exchange, zien de klanten die fysiek goud kopen voor de lange termijn de lage prijzen als een kans om meer edelmetaal te verzamelen. Uit deze ontwikkelingen kunnen we concluderen dat goud zeker niet knock-out geslagen is door de prijsdaling van vorig jaar. Natuurlijk hebben goudbezitters op papier aan koopkracht ingeboet op hun goud en zilver, maar dat verlies heeft geen weerslag gehad om het vertrouwen dat men blijkbaar heeft in edelmetaal als waardevolle bezitting.
Vraag naar fysiek goud blijft groot (Bron: Thomson Reuters GFMS Gold Survey 2013)
-
Deflatie of inflatie?
Deflatie bestaat niet! Uw geld wordt nooit meer waard. Het is uw koopkracht die steeds netto verder afneemt. Omdat schuld drijving steeds meer lasten opeisen . De limiet van deze dynamiek ligt bij de omslag van vertrouwen naar wantrouwen in het complexe economisch-politiek gebeuren.
Wanneer schijnbaar lagere prijzen de consumptiedrang niet meer stimuleren is er een vertrouwenscrisis aan de gang. De politieke economie gaat de burger dan met allerlei hardere maatregelen nog meer stimuleren tot consumptie. Bijvoorbeeld negatieve rentes op spaar reserves, terwijl de belastingsklopjacht toeneemt. Alle stimulering en dwang gaan nu crescendo averechts werken. De economie gaat in stagflatie. De consument wordt steeds angstiger en daardoor minder economisch actief. Een dodelijk negatieve spiraal waar je niet/nooit uitraakt zonder hyperinflatie.
Geen deflatie
Toenemende ontwaarding is geen deflatie. Koopkracht armer worden mag men dan al deflatoir noemen, maar uw geld wordt daardoor niet sterker. De huidige prijsinflaties in de stagflatie economie zijn voorlopig nog slinks en nog niet spectaculair. De consument merkt nog niet hoe de kwaliteit van vele producten naar beneden gaat. Ook de lastenheffingen worden voorlopig nog héél geraffineerd opgelegd. Dat is de kunst van de politieke economie die het wankelende burgervertrouwen met toenemende vervalsingen probeert af te remmen. Het is de alsmaar toenemende verarmende ontwaarding die geen duurzame banengroei tot stand kan brengen. Dat is het gevolg van een over-stimulerend inflatoir proces dat alle vertrouwen crescendo heeft geërodeerd tot de machine stil viel. Economische stagnering is geen deflatie maar een vertrouwensprobleem van de burger - consument, investeerder en ondernemer - in zijn politieke beheerders, die hun mismanagement steeds maar krachtiger blijven ontkennen. We zien dit fenomeen zich verspreiden over de hele wereld. De inflatoire rages in het Westen gingen in overdrive na de Tweede Wereldoorlog. Kunstmatige stimulering van welvaart/welzijn moest nieuwe oorlog uitsluiten. Deze synthetische euforie loopt nu op z’n laatste benen. Nu vragen we ons af hoe het verder moet met de verzorgingsstaten aan het einde van hun schuld-latijn. De aankomende verarmingen worden ten onrechte als deflatie bestempeld, omdat stimulerende inflaties uitgewerkt raken. De verarmende ontwaarding is tegelijk oorzaak en gevolg van het mismanagement van de politieke economie.Tastbare waarde
Dan rest er nog maar één uitweg. Zoeken naar de juiste tastbare waarden en die dan accumuleren ten koste van productieve investeringen die steeds schaarser worden. Zijn de producten van de financiële industrie en onroerend goed de juiste waarden!? Waarom zouden ondernemers, consumenten en investeerders hun vertrouwen in de economie, en het beheer ervan ,moeten blijven behouden??? Een cruciale vraag die vooralsnog zonder afdoende antwoord blijft! Ook in Davos zijn de optimisten & pessimisten het grondig oneens. Ondertussen zien we de voortschrijdende verschuiving van elektronisch goud naar fysiek goud als tastbare waardeopslag. Bovenstaande moet aantonen dat dit niet zomaar een voorbijgaande modegril is. Zij die fysiek goud kopen laten zich helemaal niet afschrikken door de manipulatieve daling van de elektronische goudprijs! Er is nu een veel dieper liggende drijfveer die de sterke handen van de goud kopers drijft! Die drijfveer is niet de onbestaande deflatie, maar de toenemende politiek-economische stagnering. En die stagnering is systemisch! De mercantilistische Chinezen weten zelf maar al te goed dat ook hun sterke economische groei schuld-gedreven is. Maar hun enorme schuldenproductie (o.a. schaduwbankieren/leenhaaien) is nog steeds netto productief, wat het Westen steeds minder is. De accumulatie van fysiek goud zal aanhouden en toenemen zolang de investeringen in de economie steeds minder productief zijn in duurzame winsten. De voorbije 40 jaar evolueerden we crescendo naar een hit-and-run pseudo-economie. Dat weerspiegelde zich ook in de exploderende groei van de financiële industrie. Het is nu gewoon wachten totdat de grote vermogens niets anders meer kunnen concluderen dat het economisch/financieel systeem onherroepelijk aan het vastlopen is. Dan komt de onvermijdelijke stormloop naar fysiek goud als waardeopslag, in afwachting van de grote reset. Het dumpen - in bankrun style - van alle waardeloze pseudo assets zal dan rucksichtloss plaatsgrijpen. Kopers zullen pas opdagen aan absolute bodemprijzen. Daarom wil Euroland ook het shorten verbieden.Conclusie
Het globaal geïntegreerde financieel, monetair, economisch systeem is nu zodanig kwetsbaar gemaakt dat één enkel strohalmpje z’n ruggengraat kan breken. Niet in het minst omwille van de manisch doorgedreven derivatisering. Dit besef is nu parabolisch aan het groeien als nooit tevoren. Of we dit nu allemaal deflatoir of inflatoir noemen, maakt zelfs niks meer uit. Het is gevaarlijk hoog spel en dat wreekt zich eerder of later. Als straks hot-money gaat uiteenstuiven stort dit kaartenhuis in mekaar met donderend geraas. Door: 24 karaat
Deflatie bestaat niet, men vlucht naar tastbare waarde
Disclaimer: De artikelen van gastschrijver 24 karaat zijn op persoonlijke titel geschreven en hoeven daarom niet altijd de visie van Marketupdate te vertegenwoordigen. Marketupdate geeft geen beleggingsadvies en de artikelen van 24 karaat moeten ook niet als zodanig worden aangemerkt. Marketupdate heeft geen geld ontvangen of betaald voor de bijdragen van 24 karaat.
-
Wanneer is de koers laag?
Aan bijna al mijn cursisten stel ik de vraag wat volgens hen de basisprincipes van handel zijn (maakt niet uit in wat voor product). Op een paar filosofische zweverigheden na zijn de meeste cursisten er wel over eens dat het belangrijkste uitgangspunt is dat je koopt als de prijs/koers laag is en verkoopt als de prijs/koers hoog is, dan maak je namelijk winst. Tot dusver niks bijzonders zult u zeggen.
Verbazingwekkend wordt het echter als ik daarna vraag of men in een grafiek met live koersen wil aanwijzen waar de koers zo’n laag punt bereikt om vervolgens een kooporder in te geven. Dan volgt doorgaans dit scenario:
Er wordt gedurende enige tijd naar een grafiek gekeken waarin de koers een dalende tendens heeft. De koers daalt, corrigeert wat, daalt, corrigeert weer wat enzovoort. Iedere keer dat een dalende impuls eindigt en een correctie volgt zit de trader nerveus met de hand op de muisknop omdat zij als de dood is de slag te missen. En dan ineens als de daling van de koers wat vertraagt, druk hij of zij op de koopknop. Die laatste actie geeft mij redenen om een paar vragen te stellen: ’Waarom koop je nu?’ Antwoord: ‘Omdat de koers laag is’ ‘Waarom is de koers laag?’ Antwoord: ‘Omdat ie lager is dan een uur geleden en zo laag als nu heeft ie al die tijd dat we naar de grafiek kijken nog niet gestaan.’ ‘En was de koers een uur geleden hoog of laag?' Antwoord: ‘Toen was de koers ook al laag en nu nog lager, veel verder kan denk ik niet. Het moet toch een keer gaan stijgen.’ ‘Heb je een indicatie gekregen dat de koers niet nog verder zou kunnen dalen? Of nog sterker: een indicatie waaruit blijkt dat een stijging te verwachten is?’ Antwoord: ‘Nee, want als ik daar op moet wachten mis ik de slag’. Hier gaat natuurlijk iets niet goed. Het is net zoiets als tijdens een hevige storm te besluiten dat je maar vast met je boot de zee op gaat. Het kan namelijk nooit lang meer duren voordat de storm gaat liggen toch?! Maar tijdens de laatste minuten van een storm kun je ook nog schipbreuk lijden. Vanzelfsprekend wacht je op een opklaring van het weer voordat je erop vertrouwt dat je veilig de zee op kunt. Traders moeten dat ook doen: wachten op een opklaring, minimaal wachten op een eerste duidelijk signaal dat de koersrichting veranderd is. In een dalende markt betekent het dat je eerst een hogere bodem moet hebben gezien voordat je long gaat. Dan is de koers al wel een stukje op weg, maar je hebt wel de (bijna) zekerheid dat er een trenddraai heeft plaatsgevonden, daarom handel ik graag op de trend. Het feit dat de trader in het voorbeeld al zo snel op de knop drukte had te maken met een verkeerd marktbeeld. Haar opinie op een lage koers was gevoed door een koersniveau dat zij recent had gezien. Ten opzichte van dat vorige niveau was de koers nu inderdaad lager, maar dat wil niet zeggen dat het niet nog lager kan. In het kader van dit onderwerp moet ik altijd aan mijn zwager denken die in de zomer van 2008 besloot aandelen Fortis te kopen. De exacte koersen weet ik niet meer , maar laat ik zeggen dat het aandeel op een bepaald moment op €45 stond. Een dag later op €35 en weer een dag later op €20. Dit was het moment om toe te slaan, zo’n lage koers moet wel terugkomen, vond hij. Het einde van het verhaal zal ik u niet vertellen om geen oude wonden bij mijn zwager open te rijten! Maar u begrijpt wel wat er gebeurde. De moraal van het verhaal is dat je pas kunt stellen dat iets laag is nadat er minimaal een nieuwe hogere bodem is gezet. Niet eerder! Op ieder moment dat je eerder besluit iets te kopen omdat de koers volgens jou laag staat, handel je tegen de trend in. Nu ga ik hier niet beweren dat tegen de trend in handelen niet kan of niet goed is, maar als je dat doet moet je daar dan wel de juiste tools voor inzetten.
Wanneer is de koers laag?
-
GFMS: “Vraag fysiek goud 33% groter dan vorig jaar”
De vraag naar goudbaren en gouden munten was het afgelopen jaar 33% groter dan in 2012, zo blijkt uit het jaarverslag over de goudmarkt van Thomson Reuters GFMS. Verder zien we dat er het afgelopen jaar over de hele linie meer fysiek edelmetaal verhandeld is dan in 2012. Zo steeg het aanbod door toegenomen productie van goudmijnen en doordat speculanten hun posities in het edelmetaal afbouwden. De vraag naar het gele metaal nam toe door de grote prijsdaling van het afgelopen jaar, waardoor koopjesjagers over de hele wereld meer munten, baren en sieraden kochten. De kooplust was het grootst in Zuid-Oost Azië, maar ook in andere delen van de wereld werd er meer fysiek goud gekocht.
Het 44 pagina's tellende rapport (PDF) staat vol met cijfers en grafieken over de goudmarkt. In dit artikel nemen we de hoofdlijnen uit het rapport over, aangevuld met relevante grafieken en tabellen.
Vraag en aanbod fysiek goud
Productie goudmijnen neemt toe
Als eerste kijken we naar de productie van de goudmijnen. Die steeg volgens Thomson Reuters GFMS van 2.864 ton in het jaar 2012 naar 2.982 ton in het afgelopen jaar, een stijging van 4%. Als we verder inzoomen op deze cijfers zien we dat de productie in de Canada, Rusland, China en Australië ligt steeg, terwijl die in de Verenigde Staten en Zuid-Afrika juist iets daalde. De kleine verandering in de productie van mijnen laat zien dat de markt relatief inelastisch is. Het kost immers veel tijd om de productie op te schalen. Ook moeten mijnen steeds meer nieuwe bronnen zoeken, omdat grote ontdekkingen en bronnen met een hoge ertskwaliteit steeds minder vaak voorkomen.
Productie goudmijnen per regio
In welke landen stijgt de productie?
De mijnen hebben in 2013 erg hun best gedaan om de kosten omlaag te brengen. Hieronder ziet u de kostencurve van alle mijnen in de wereld. Zoals u ziet zijn er bij de huidige goudprijs al een klein aantal mijnen die verlies draaien. Zou de prijs nog verder dalen, bijvoorbeeld naar $1.000 per troy ounce, dan komen veel meer mijnen in de problemen. De tabel onder de grafiek laat zien dat de mijnen er in geslaagd zijn de gemiddelde productiekosten weer onder de $1.000 per troy ounce te brengen.
Kostencurve goudmijnen wereldwijd
Productiekosten mijnen per regio sinds 2012
Productiekosten goudmijnen per regio sinds 2009
Productie van de tien grootste goudmijnen
Aanbod sloopgoud daalt
Het aanbod van sloopgoud is in 2013 met 14% afgenomen naar 1.371 ton. Door de daling van de prijs is de bereidheid om oude munten en sieraden in te leveren lager, een ontwikkeling die we terug zien in de cijfers. In elke regio zagen we deze ontwikkeling terug, zoals onderstaande grafiek laat zien.
Aanbod sloopgoud per regio
Fysiek goud blijft populair
Het GFMS zag de vraag naar gouden munten en baren, de zogeheten 'retail investment', het afgelopen jaar sterk stijgen. In 2013 ging er 1.338 ton aan fysiek metaal over de toonbank voor particuliere aankopen, een stijging van 33% ten opzichte van de 1.007 ton in 2012. Ook de vraag naar juwelen steeg, omdat juwelen in veel niet-Westerse markten met hetzelfde doel gekocht worden als zuivere munten en baren. De vraag naar juwelen steeg in 2013 met 13% naar 2.198 ton. Van al het fysieke goud dat in 2013 gekocht werd was 46% in de vorm van sieraden. In gewicht was het zelfs het hoogste niveau sinds 2008. Vooral in Azië werden er veel sieraden gekocht in 2013, met name na de beruchte prijsdaling van midden april. In China was de vraag naar gouden juwelen in 2013 voor het eerst sinds tijden zelfs groter dan in India (724 versus 613 ton). Als we China niet mee rekenen is de stijging van de vraag naar sieraden nog maar 5,6%.Vraag naar munten en baren per regio
Gouden munten
De productie van gouden munten steeg vorig jaar naar een recordniveau van 285 ton, een stijging van 34% ten opzichte van vorig jaar. De grootste producent van gouden munten was niet de VS, maar Turkije. Onderstaande grafiek laat zien dat er vooral in het afgelopen jaar veel meer munten geslagen werden in Turkije, maar liefst 84 ton. China is de tweede grootste producent van gouden munten met een productie van 39 ton aan geel edelmetaal in 2012 en 37 ton in het afgelopen jaar. De productie van munten verdubbelde in Turkije, maar ook in andere landen zag men een sterke toename in de vraag naar gouden beleggingsmunten. Bijvoorbeeld in de VS (+24%), Canada (+41%), Oostenrijk (+55%) en Australië (+55%).
Productie gouden munten in Turkije en de VS
Fysiek goud versus ETF's
Centrale banken kopen goud
Centrale banken blijven nog steeds edelmetaal kopen, al zijn ze in 2013 wel iets voorzichtiger geworden. Kochten centrale banken in 2012 nog een recordhoeveelheid van ongeveer 544 ton geel metaal, in het afgelopen jaar was dat naar schatting 359 ton. Dat is een daling van 34%. Toch kopen centrale banken nog steeds veel goud, wanneer we dat in historisch perspectief plaatsen. Al sinds 2010 zijn centrale banken netto kopers van het edelmetaal, ter diversificatie van hun buitenlandse reserves. De landen die verkopen doen dat slechts mondjesmaat, bijvoorbeeld om verzamelmunten te laten slaan.
Centrale banken blijven kopen
Premies stijgen
De premies op het gele metaal zijn in 2013 van tijd tot tijd ook sterk gestegen. Na de koersdaling van goud in april schoot de premie op de Indiase markt omhoog tot meer dan $80 per troy ounce. In China piekte de premie iets later op $40 per troy ounce. Dat zijn ongekend hoge premies, veroorzaakt door een tijdelijke tekort aan fysiek goud. Toen de vraag weer wat omlaag ging zakte ook de premie in China. In India is de premie alleen maar verder gestegen, als gevolg van een importquotum en hoge invoerheffingen. Op het hoogtepunt betaalde men omgerekend $200 bovenop de spotprijs voor een troy ounce fysiek goud.
Premie op fysiek goud in India en China
ETF's raken uit de gratie
Ook deze ontwikkeling hebben we al meerdere malen besproken. Volgens het GFMS hebben goud-ETF's in 2013 in totaal 880 ton edelmetaal geliquideerd, een reusachtige daling. Beleggers verkochten aandelen van de ETF's, banken kochten die aandelen op en haalden vervolgens fysiek goud weg uit de kluizen van de ETF's. We blijven deze ontwikkeling op de voet volgen. In 2013 waren ETF's een belangrijke bron van goud, maar het is de vraag of er in 2014 opnieuw zoveel uit ETF's gehaald kan worden.
ETF's liquideren posities
-
Steve Keen: Debunking Economics
Econoom Steve Keen maakte zich al ver voor het uitbreken van de financiële crisis zorgen over een probleem waar de meeste economen nog geen oog voor hadden, namelijk de private schulden. In veel economische modellen werd de impact van schulden niet goed geregistreerd, met als gevolg dat de financiële crisis van 2008 voor veel economen als een verrassing kwam. In dit college uit 2012 vertelt Steve Keen over de denkfouten in gangbare economische modellen. Interessant materiaal!
-
Tien vragen aan 24 karaat
Marketupdate heeft sinds december vorig jaar al meer dan twintig artikelen geplaatst van gastschrijver ’24 karaat’. Onder dit pseudoniem schreef hij over thema’s als Vrijgoud, de politieke schuld-gedreven economie en de aandelenmarkt, maar ook over actuele ontwikkelingen zoals tapering, de Chinezen die goud kopen en de daling van de goudprijs. Ook de artikelen Fictieve Rijkdom en Revaluatie van goud werden door jullie bijzonder goed ontvangen.
Omdat veel van onze lezers geen genoeg kunnen krijgen van het werk van 24 karaat hebben we hem tien vragen voorgelegd. Vrijwel alle vragen hebben betrekking op de ontwikkelingen in de goudmarkt. Schroom niet vragen te stellen onder dit artikel, we willen graag een discussie over deze onderwerpen op gang brengen!
Tien vragen aan 24 karaat
1. Waar komt uw bijzondere interesse voor goud vandaan? 45 jaar geleden begon m’n goudinteresse met het opvolgen en traden van Zuid Afrikaanse goudmijnen. Daarbij ging ik ter plaatse kijken en die passie voor de fascinerende wereld van goud is alsmaar blijven groeien. 2a. In 2013 daalde de goudprijs voor het eerst sinds jaren. Hoe kijkt u naar die ontwikkeling? De dalende balans van de ECB en de stijgende balans van de FED begonnen sterk te divergeren. Hun (ECB/FED) coördinerend goudprijs beheer werd gestaakt omwille van de sterke divergentie. Het is nu afwachten wat de FED tapering ons gaat brengen. 2b. Moeten we rekening houden met verdere prijsdaling, nu de goudprijs het niveau van de productiekosten nadert? De kans dat er, aanhoudend, steeds meer fysiek goud privaat wordt opgeslagen door grote partijen stijgt met de dag. Indien de wereldeconomie blijft stagneren en de kapitaalstromen geen rendement meer kunnen halen, zal de roep om te gaan schuilen in tastbare waarden (goud) luider klinken. Het manipulatieve goudprijs beheer dreigt hierdoor in de hoek geduwd te worden. Dan riskeren we een explosieve goudprijs reactie die evengoed naar beneden als naar boven kan plaatsgrijpen. De bullion banks zijn de engelbewaarders van de goudmijn industrie. In de moeilijke periode 1999/2001, toen de goudprijs op een dieptepunt stond, ging er dankzij de bullion banks geen enkele goudmijn over kop. 3. In 2013 maakte Bitcoin een doorbraak bij het grote publiek. De prijs steeg naar meer dan $1.000. Hoe kijkt u tegen Bitcoin aan? De crypto currency industrie is het zoveelste avontuur in de alsmaar groeiende financiële industrie. Die producten komen en gaan. 4. Nederland, België en tal van andere Europese landen hebben tussen 1990 en 2008 veel goud verkocht. Waarom? Omdat de pro-goud centrale banken aan een nieuw goudverhaal begonnen zijn. Daarom moet de centrale bank goudreserve herverdeeld worden tussen de deelnemers aan dit nieuwe goudverhaal (vrij vlottende goudwaarde zonder koppeling aan een valuta). 5. China heeft in 2013 veel meer goud gekocht dan in 2012. Waarom koopt China zoveel goud? In de eerste plaats omdat China zich crescendo wil indekken tegen de ontwaarding van hun systemisch opstapelende dollarreserves (als surplus van hun productie). Indien het tot een nieuwe monetaire orde komt, wil China daar ook deel van uitmaken. China wil daar ook voor z’n volle gewicht in meetellen en heeft daarom voldoende goudreserve nodig. Net zoals ieder ECB lid zijn deel aan goudreserve moest inbrengen bij de oprichting van de euro. 6. Op de COMEX circuleren momenteel meer dan 100 claims op één troy ounce goud, het hoogste niveau ooit. Welke conclusie trekt u hier uit? Comex/Tocom/LBMA/London fix/bullion banks, zijn de inner circle van het goudprijs beheer. Zolang er niemand dit $-gericht goudprijs beheer gaat uitdagen is er niks aan de hand. Singapore en Shanghai zouden wat graag zeggenschap hebben in de goudprijs vorming. Dit zal uiteindelijk tot een conflict escaleren. Het is dan maar de vraag of er nog een manipulatieve goudprijs fixing zal kunnen blijven bestaan. Misschien is het daarom dat de Rothschilds/Deutsche Bank de fix verlieten en dat Duitsland misschien wel z’n volledige goudreserve wil repatriëren. 7. In steeds meer landen roept men op om de goudvoorraden terug te halen. Hoe kijkt u daar tegen aan? De internationale financiële industrie is totaal uit z’n voegen gebarsten in verhouding tot de wereldeconomie. Dit kan niet anders dan slecht aflopen omwille van de niet aflatende (systemische) schuld drijving. Het fysieke goud als waardevol reserve onderpand dringt zich privaat & publiek steeds meer op. Het wereld dollarsysteem & regime loopt op z’n laatste benen. We riskeren een wereld crisis escalatie op monetair-financieel-economisch en politiek vlak. Dan gaat iedereen voor het zekere in plaats van het onzekere. 8. Recent is er veel ophef over de fixing van de goudprijs, de Londen Fix. Hoe kijkt u naar die ontwikkeling? De voorbije 100 jaar was de goudprijs al altijd *$-gefixed*. Steeds manipulatief-beherend. Met de ECB z’n mark-to-market goud-rijkdom-reserve is een nieuw goudverhaal begonnen waarbij goud crescendo van West naar Oost vloeit. De Westerse $-goud-fixing heeft weldra ook z’n tijd gehad. In Azië wordt gewerkt aan het waarderen van fysiek goud (SBMA). Dat ontmantelingsproces is een machtsstrijd tussen zij die loyaal zijn aan de dollar als reserve en zij die voorstander zijn van de pro goudwaarde, de anders denkenden. 9. Is er iets in de goudmarkt wat veel mensen over het hoofd zien? Er is een nieuw goudverhaal lopende. Al de oude goud standaarden hebben hun tijd gehad. We zijn doorgeschoten in het virtuele dat onmogelijk nog rijkdom, welvaart & welzijn kan representeren. Vandaar de toenemende rush naar tastbare waarden op alle niveau’s. 10. Zijn er signalen of ontwikkelingen die we de komende tijd extra in de gaten moeten houden? Het belangrijkste is om te volgen of alle de sterke handen met systeem inzicht (goud-herverdelende centrale banken en private vermogens) aanhoudend fysiek goud blijven kopen. Tegelijk moeten we controleren of de wereldeconomie duurzaam kan ontwikkelen met gematigde schuld drijving. Met nadruk op duurzaam en niet crescendo schuld gedreven. Tijdelijke groeischeutjes zijn een groot onvoldoende. Op geopolitiek vlak moet je de olieprijs in het oog houden. Met een georganiseerde daling naar $60 per vat zou de dollar nog eens flink kunnen scoren. Een daling van de dollarindex en een stijgende dollarrente is goud positief. Wilt u meer werk van onze gastschrijver 24 karaat lezen? Klik dan hier om naar het dossier te gaan. Daar treft u alle bijdrages aan die 24 karaat tot op heden heeft geschreven.