Op 11 juli brachten de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) en de Vereniging Eigen Huis (VEH) tegenstrijdige berichten naar buiten. Volgens Ger Hukker van de NVM was het herstel op de woningmarkt alweer in zicht, maar in reactie daarop gaf de VEH aan nog geen herstel te zien op de Nederlandse huizenmarkt. Wie heeft er gelijk?
Daarvoor lenen we graag een drietal grafieken die Follow The Money eerder publiceerde. Alle drie laten ze er geen twijfel over bestaan, de huizenmarkt glijdt nog steeds af naar een diep dal.
Het aanbod van nieuwe woningen blijft toenemen, woningen staan gemiddeld ook langer te koop en daar komt nog eens bij dat de doorstroming op de huizenmarkt verslechtert doordat minder huurders willen kopen en starters vaker weg blijven. Voor de volledige toelichting en alle cijfers verwijzen we naar het artikel op FTM.nl. Onderstaande grafieken spreken echter boekdelen!
Doorstroming woningmarktWoningen steeds langer te koopWoningvoorraad volgens Funda gestegen tot 31 maanden
De crisis in Nederland is ook voorpaginanieuws geworden in de VS. Konden wij in 2008 nog met de vinger wijzen naar de wantoestanden aan de andere kant van de oceaan, nu kaatst de bal net zo hard terug. De Wall Street Journal opende vandaag met een artikel over de economische crisis in Nederland. Veel van de pijnpunten worden genoemd, zoals een dalend consumentenvertrouwen, de afname in consumentenbestedingen en de sterke toename van het aantal faillissementen. Op de vervolgpagina komen ook de stijgende werkloosheid en de problemen op de huizenmarkt uitgebreid aan bod.
Nederland, dat nog steeds als één van de weinige landen een Triple-A status heeft, kent een aantal zwakke plekken in de economie. De private schuld ten opzichte van het inkomen is hier in vergelijking met andere landen bijzonder hoog. Ook kent ons land in verhouding tot het BBP een zeer grote bankensector, waardoor we kwetsbaar zijn voor een grote bankencrisis.
De Wall Street Journal beschrijft de lastige taak van de regering Rutte. De regering wil extra bezuinigen om het tekort onder de 3% te houden, maar dat gaat gepaard met het verlies van banen en lagere overheidsinvesteringen.
Wall Street Journal over de crisis in Nederland (via Telegraaf.nl)
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) stelt dat de consument slecht op de hoogte is van de kosten die gemoeid gaan met het ‘rood staan’ op een betaalrekening. Op jaarbasis is de rente voor rood staan ongeveer 12 tot 15 procent, maar van de 511 ondervraagde consumenten wist slechts 10% deze percentages te noemen. Ruim 1/3 van de ondervraagden denkt dat de rente op rood staan lager is dan 6%. Ongeveer 1/8 deel van de respondenten schat de jaarlijkse rente op rood staan bij de bank op minder dan 3%.
Een onderzoek uit 2009 wees uit dat meer dan de helft van de Nederlanders destijds geen idee had wat de rente was op rood staan. Nu, vier jaar later, kunnen meer Nederlanders een rentepercentage noemen. Helaas onderschatten ze bijna allemaal de daadwerkelijke rente die banken in rekening brengen voor het rood staan.
Helft Nederlanders staat wel eens rood
Uit het onderzoek van de AFM (PDF) blijkt dat de helft van de respondenten wel eens rood heeft gestaan. Van deze groep beschouwt de helft het rood staan als een last. Tegelijkertijd geeft de meerderheid van de respondenten aan dat ze de mogelijkheid om rood te staan niet willen missen.
Bijna één op de drie ondervraagden zegt niet zonder roodstand te kunnen. Bij één op de tien ondervraagden is het saldo op de betaalrekening langer dan een maand negatief. Bij de lagere inkomens staat een kwart langer dan een maand rood bij de bank. Voor deze groep vormt het rood staan een fundamentele aanvulling op de bestedingsruimte.
‘Roodstand is duur krediet’
De consumenten die rood staan, maar die geen consumptief krediet opnemen, beschouwen roodstand vaak niet als een vorm van krediet. Dat vindt de AFM opvallend, aangezien rood staan op een betaalrekening één van de duurdere vormen van krediet is. De AFM geeft vier tips mee voor consumenten die regelmatig rood staan:
Verlaag het limiet voor het rood staan of zet de limiet op nul
Maak een overzicht van de maandelijkse inkomsten en uitgaven
Gebruik spaargeld om het gat op de betaalrekening te dichten. De spaarrente is veel lager dan de kosten van het rood staan.
Wie structureel rood staat kan beter een consumptief krediet afsluiten. De rente op deze vorm van krediet is lager dan de rente op rood staan.
Apple heeft gisteren de kwartaalcijfers voor het derde fiscale kwartaal van 2013 bekendgemaakt. De elektronicafabrikant uit Cupertino behaalde in de maanden april, mei en juni een totale omzet van $35,3 miljard. Onder de streep bleef een nettowinst van $6,9 miljard over, omgerekend is dan $7,47 per aandeel. Vergeleken met hetzelfde kwartaal van vorig jaar was de omzet dit jaar iets hoger ($35,3 versus $35 miljard), maar onder de streep bleef er minder over. Vorig jaar haalde Apple nog een nettowinst van $8,8 miljard uit de verkoop van iPhones, iPads, MacBooks en andere gadgets. Dat liet zich vertalen naar een winst per aandeel van $9,32.
Nieuwssite Quartz verzamelde alle kwartaalcijfers van Apple sinds 2007 en maakte daar de volgende drie grafieken van. Daaruit valt af te leiden dat Apple de laatste tijd meer last heeft van de concurrentie. Het bedrijf verkoopt nog steeds veel gadgets, maar moet genoegen nemen met een lagere gemiddelde winstmarge. Op het hoogtepunt van 2012 haalde Apple een buitengewoon riante winstmarge van 47% op de omzet. In het laatste kwartaal was dat 36,9%.
Beleggers waren niet enthousiast over de cijfers van Apple. Het aandeel AAPL verloor gisteren 1,72% van haar waarde en sloot op een koers van $418,99.
Omzet, winst en winstmarge Apple
Omzet, winst en winstmarge van Apple sinds 2007 (Grafieken van Quartz)
Samsung
De grootste concurrent van Apple in de markt voor smartphones en tablets is het Zuid-Koreaanse Samsung. Deze fabrikant komt op 26 juli met cijfers over het afgelopen kwartaal. Voor beleggers is dat een mooi moment om de balans op te maken.
Het Amerikaanse Bureau voor de Statistiek dook in het archief en zette een aantal statistieken van de Amerikaanse bevolking uit 1940 naast die van 2010. Het levert de volgende interessante infographic op (via Ritholtz).
Infographic van Amerika in 1940 en 2010 (Bron: Census.gov)
Het tekort op de Japanse handelsbalans heeft in de eerste helft van dit jaar een nieuw record bereikt. In de periode van januari t/m juni steeg de import met 9,2%, terwijl de export met slechts 4,2% toenam. Experts wijten de verslechtering van de handelsbalans aan de kernramp bij Fukushima in 2011. Sindsdien heeft Japan een groot aantal kerncentrales gesloten en de energieproductie overgezet op duurdere fossiele brandstoffen. Die worden voor ongeveer 90% geïmporteerd uit het buitenland.
De totale export (¥38.801,2 miljard) minus de totale import (¥33.957,4 miljard) leverde een handelsbalanstekort op van ¥4,8 biljoen. Omgerekend is dat ruim 36 miljard euro. De verslechtering van de handelsbalans is slecht nieuws voor de regering van president Abe. De nieuwe Japanse premier dacht een stimulans te kunnen geven aan de export, door de waarde van de yen onder druk te zetten. Helaas snijdt het mes aan twee kanten, want de import is door de zwakkere yen ook een stuk duurder geworden.
Verbetering in mei
Als we de maand-op-maand ontwikkeling van de Japanse handelsbalans bekijken ziet het er allemaal iets minder zorgwekkend uit. Onderstaande grafiek van Tradingeconomics laat zien dat het tekort in mei veel kleiner was dan in de twee maanden ervoor. In mei groeide de export jaar-op-jaar met 7,4% naar ¥6.061 miljard, terwijl de import met 11,8% toenam tot ¥6.242 miljard. Dat leverde voor de maand mei een tekort op van ¥181 miljard, veel minder dan het tekort van ¥994 miljard in april en ¥880 miljard in maart.
Handelsbalans Japan werd in mei iets beter
Valutaoorlog
De Japanse regering heeft internationaal veel kritiek ontvangen voor haar wisselkoersbeleid. De yen is ten opzichte van een jaar geleden 18,9% goedkoper geworden ten opzichte van de Amerikaanse dollar. De zwakkere yen maakt de producten van Japanse makelij relatief goedkoop in andere landen. Daarnaast levert een zwakkere munt meer winst op voor Japanse bedrijven die winst boeken in een vreemde valuta.
De waardedaling van de Japanse yen kwam ook ter sprake tijdens de G8 top in januari. Ministers van Financiën van verschillende landen, waaronder Rusland, beschuldigden de Japanse regering van manipulatie van de valuta ten behoeve van de export. De Japanse beleidsmakers voerden als tegenargument op dat de waardedaling van de yen slechts een correctie was van een niveau dat al ‘veel te hoog’ was. De Japanse minister van Financiën, Taro Aso noemde de beschuldiging van wisselkoersmanipulatie ‘misplaatst’.
Kim Kardashian en Kanye West trekken de portemonnee voor vier vergulde toiletpotten. Het totale kostenplaatje: 580.000 euro! De vergulde toiletpotten sieren de badkamer van hun nieuwe stulpje in Los Angeles. De twee beroemdheden besteden volgens bronnen van The Sun meer dan twee keer zoveel geld aan de inrichting als aan het huis zelf. Alleen voor de beveiliging van het pand hebben Kim en Kanye al meer dan een miljoen euro uitgetrokken.
In 1921 liet Lenin, de eerste premier van de Sovjet-Unie, ook een gouden toilet bouwen. Het was voor hem een nuttige herinnering aan de zinloosheid van het kapitalistische systeem. Die gouden toiletpot bleek na de val van het Sovjet-Imperium één van de weinige dingen te zijn die nog enige waarde had.
Of Kim en Kanye ook een filosofische of praktische overtuiging hebben bij gouden toiletpotten weten we niet. Misschien kwalificeert een gouden toiletpot zich beter als appeltje voor de dorst dan een pensioenverzekering.
Gouden toilet, dit exemplaar is overigens van een goudhandelaar uit Kong Kong
Amerika heeft in de afgelopen jaren netto meer goud geëxporteerd dan ze invoerde. Het verschil tussen import en export kan voor een belangrijk gedeelte toegeschreven worden aan de Chinezen. Sinds 2011 komt ongeveer de helft van de netto export van goud bij de Chinezen terecht. Dat blijkt uit een grafiek die ‘KoosJansen’ maandag op zijn blog publiceerde. KoosJansen dook in de data van usatrade.census.gov en telde alle transacties van ‘non monetary’ goud. Voor de zuiverheid van de data liet hij de categorieën als ‘scrap gold’ buiten beschouwing. Van dit goud is de zuiverheid niet direct af te leiden.
Amerika exporteert goud
Hoe dan ook, onderstaande grafiek laat de verhouding zien tussen de import en de export van goud. In één oogopslag wordt duidelijk dat de Verenigde Staten sinds 2010 meer goud exporteerden dan importeerden. In 2012 was de netto export van goud door de VS ongeveer 214 ton, daarvan ging volgens onderzoek van KoosJansen 130 ton richting China (60,7%). In de eerste helft van dit jaar heeft de VS netto al 166 ton goud verkocht, waarvan 101 ton bestemd was voor China (60,8%).
Amerikaanse export en import van goud, klik voor grotere afbeelding (Bron: KoosJansen)
Goudmijnproductie
Netto exporteerde de VS meer goud dan ze importeerde, maar die ontwikkeling is minder zorgwekkend dan ze misschien lijkt. De Verenigde Staten staat namelijk nog steeds in de top 5 van goud producerende landen. In 2011 produceerden Amerikaanse goudmijnen in totaal 234 ton goud, in 2012 was dat 227 ton. Jaarlijks neemt de bovengrondse goudvoorraad binnen de Amerikaanse landsgrenzen toe, zo lang de netto export kleiner is dan de mijnproductie. In 2012 lagen deze volumes al dicht bij elkaar.
Goud heeft de grootste tweewekelijkse prijsstijging achter de rug in ruim 20 maanden tijd. De stijging van de goudprijs is voor een belangrijk gedeelte toe te schrijven aan de woorden van Bernanke. De financiële markten speculeerden op een snelle afbouw van het stimuleringsprogramma, maar daar gaf de Fed-voorzitter geen gehoor aan.
De netto-long positie van speculanten steeg vorige week naar 55.535 contracten, een stijging van 56%. Speculanten waren op 4 juni voor het laatst zo positief over goud als nu. De goudprijs steeg in twee weken tijd met 6,7%, aldus Bloomberg. In april kwam goud nog in een bear market terecht, omdat veel beleggers tegelijkertijd uitstapten en daarmee nieuwe verkoopgolven uitlokten. De goudprijs zakte door een belangrijk technisch steunniveau heen en bleef in de maanden die volgden verder wegzakken. Het dieptepunt werd bereikt op 27 juni, toen de goudprijs een bodem bereikte van $1.200 en €920 per troy ounce. Sindsdien is de goudprijs in dollars met 10,67% en in euro’s met 9,57% gestegen.
“We zien een steun voor goud nu de uitspraken van Bernanke. De uitspraken wijzen erop dat de Federal Reserve blijft stimuleren, totdat er zichtbare verbeteringen zichtbaar zijn in de economische omstandigheden”, aldus Michael Cuggino van Permanent Portfolio Family of Funds. “De reden om goud voor de lange termijn aan te houden, zoals behoud van vermogen, blijft staan zo lang er meer geld in het financiele systeem gepompt wordt”.
Goudprijs stijgt
De goudprijs steeg maandag met 3,33% naar $1.336 per troy ounce, het hoogste niveau sinds 20 juni. De zilverprijs steeg zelfs met 5,39% naar $20,51 per troy ounce, de hoogste prijs in meer dan een maand tijd. Bloomberg peilde het sentiment onder een panel van analisten. Deze week verwacht de meerderheid van 15 analisten een hogere goudprijs. Negen analisten waren negatief en vijf namen een neutrale positie in. Van 2008 tot en met de piek in september 2011 verdubbelde de goudprijs. Gedurende die periode kocht de Federal Reserve ruim $2 biljoen aan schuldpapier via diverse QE-programma’s.
Sinds eind vorig jaar koopt de centrale bank in een nog hoger tempo schuldpapier op, namelijk $85 miljard per maand. Gek genoeg begon de goudprijs na de aankondiging van deze stimuleringsprogramma’s (QE3 en QE4) aan een lange en grote daling.
Japan, India en China kopen goud
De grootste goudhandelaar van Japan, Tanaka Kikinzoku Kogyo K.K, zei afgelopen week dat de verkoop van fysiek goud in het tweede kwartaal was verdrievoudigd ten opzichte van het eerste kwartaal. Ook ten opzichte van een jaar eerder kopen Japanners veel meer goud. Tussen januari en mei dit jaar importeerde Japan 7.686 kilogram goud, een veelvoud van de 2.994 ton goud die in dezelfde periode van vorig jaar geïmporteerd werd.
De World Gold Council schat in dat India dit jaar ongeveer 900 ton goud zal importeren. De Chinezen zullen dit jaar naar verwachting meer dan 1.000 ton goud van de markt halen. In beide gevallen een record. De Chinese goud-ETF’s haalden nog wel geld op, maar minder dan verwacht. De Japanse goud-ETF’s doen ook nog goede zaken, zeker in vergelijking met het Amerikaanse GLD fonds.
Shortcovering
De prijsstijging van de afgelopen twee weken kwam voor grondstoffenhandelaar Nic Johnson van vermogensbeheerder Pacific Investment Management niet als een verrassing:
“Het is niet alsof de markt plotseling positief geworden is over goud. […] De shortpositie in goud stond op recordhoogte en enige short-covering was te verwachten. Men was erg zelfvoldaan door de stijging van de goudprijs. Nu hebben de ‘beren’ in de markt het gevoel dat ze gelijk hebben gekregen”.
‘Short covering’ betekent dat partijen een deel van hun shortpositie afdekken met extra long posities. Dit doen ze om verliezen beperkt te houden bij een plotselinge prijsstijging van de onderliggende waarde. Vorige week schreven we op Marketupdate over de uitzonderlijk grote shortpositie in goud.
Vermogensbeheerders haalden in de week die eindigde op 17 juli in totaal $436 miljoen weg uit goudposities, zo berekende EPFR Global. Dit bedrijf traceert geldstromen in financiële markten.
Grondstoffen uit de gratie
Bloomberg schrijft dat grondstoffenfondsen in het algemeen uit de gratie zijn geraakt (of goud ook als grondstof gezien moet worden laten we even in het midden). Vermogensbeheerders hadden in de maand juni voor $349 miljard aan grondstoffen in de portefeuilles, een daling van $18 miljard ten opzichte van de maand mei. De totale beleggingen in grondstoffen bereikte in juni het laagste niveau in 32 maanden tijd. Vooral grondstoffen-ETF’s zijn behoorlijk in waarde gezakt.
De problemen op de Nederlandse huizenmarkt zijn voor een deel te wijten aan ‘verlies-aversie’, zo schrijft het CPB in een nieuwsupdate. Huizenverkopers vertikken uit irrationele motieven verlies te nemen op de verkoop van het huis, zelfs als ze daarbij geen restschuld overhouden.
Het CPB haalt hard uit naar huizenbezitters die de prijzen niet willen verlagen. Niet alleen de afwachtende en onzekere kopers zorgen voor de problemen op de Nederlandse woningmarkt, ook de verkopers hebben aan de huidige situatie bijgedragen. “Zij weigeren te accepteren dat ze hun woning voor minder zullen moeten verkopen dan zij er ooit zelf voor betaald hebben”, zo schrijft het CPB maandag. “Omdat ze de vraagprijs niet verlagen naar een marktconform niveau ontstaat er een groot gat tussen vraag- en biedprijzen. Mede daardoor raakt de woningmarkt op slot.”
Restschuld
Niet alle verkopers op de Nederlandse woningmarkt zijn in een positie om de vraagprijs te verlagen. Voor huizenkopers die ‘onder water’ staan en geen NHG-hypotheek hebben doet iedere prijsverlaging veel pijn. In plaats van vermogen bouwen ze een restschuld op, één die al snel in de duizenden of tienduizenden euro’s kan lopen. Het CPB erkent dat er huizenverkopers zijn die niet verder kunnen zakken zonder een restschuld te aanvaarden, maar uit onderzoeken in andere landen blijkt dat huizenbezitters sowieso moeite hebben om een lagere prijs voor hun woning te accepteren.
Het CPB schrijft in de conclusie van haar onderzoek naar de woningmarkt het volgende:
De verhuismobiliteit zou verder bevorderd kunnen worden als huizenverkopers hun reserveringsprijs sneller neerwaarts zouden aanpassen. Dit kan wellicht worden bereikt door huishoudens beter te informeren over de waardeontwikkeling van hun woning of van recent verkochte woningen in hun buurt. De verlies-aversie blijkt af te nemen als ook andere mensen in de directe omgeving hun huis met verlies hebben verkocht.”
De financiële toezichthouder van Zuid-Korea heeft maandag bekendgemaakt dat het land in 2014 een eigen goudbeurs krijgt. Vanaf 2014 kunnen Zuid-Koreaanse beleggers handelen op de spotprijs van goud. Met ingang van het eerste kwartaal kunnen contracten goud met hetzelfde gemak verhandeld worden als aandelen, zo belooft de Financial Services Commission (FSC).
De introductie van een Zuid-Koreaanse goudbeurs is het antwoord op een groeiend aantal ‘underground’ transacties van goud, waarmee handelaren de VAT (value added tax) wisten te ontduiken. Volgens de toezichthouder vindt de belastingontduiking op grote schaal plaats in de goudmarkt. Meer dan de helft van alle handel in goud vindt ‘underground’ plaats en levert geen belastinginkomsten op. Om het aantal transacties in de nieuwe goudmarkt te stimuleren wordt de belasting op goud begin volgend jaar tijdelijk naar nul procent gebracht, zo schrijft Xinhuanet.
Zuid-Korea gaat voor goud
De Zuid-Koreaanse centrale bank koopt sinds augustus 2011 weer goud. Sindsdien heeft de centrale bank nog eenaantalkeer goud gekocht en haar totale goudvoorraad naar 104,4 ton gebracht. De Zuid-Koreanen hebben sinds het uitbreken van de financiële crisis steeds meer belangstelling gekregen voor het glimmende gele edelmetaal. De introductie van een goudbeurs moet het voor handelaren ook makkelijker maken om goud te verhandelen.
