Onze trouwe lezer MK10 stuurde een interessante video door van Russia Today. In de video gaan Peter Schiff, Rick Rule, Marshall Auerback en Collen Roche in debat over de rol van goud in het monetaire systeem en wordt het vraagstuk voorgelegd of het al dan niet wenselijk is terug te keren naar een geldsysteem met gouddekking. Omdat de vier er allemaal hun eigen visie op nahouden ontstaat er een levendige discussie over een onderwerp dat in de Nederlandse media zelden uitvoerig besproken wordt.
Sinds de crisis is begonnen, kijkt menig lid van de eurozone met een scheef oog naar Duitsland. Daar loopt alles economisch op rolletjes en lijkt de crisis ver weg. Duitse beleidsmakers vinden daarom, dat de rest van Europa zich aan hun land moet spiegelen en het succesvolle beleid van de laatste tien jaar maar beter kan kopiëren. De Duitsers kunnen met recht trots zijn op hun land. Het land huisvest meerdere eersteklas multinationals, heeft een verhoudingsgewijs lage werkloosheid en heeft een triple A kredietbeoordeling.
Maar naast alle lofuitingen moeten er ook wat minder vrolijke kanttekeningen geplaatst worden. De loonontwikkeling stagneert alweer jaren, de Duitse banken behoren tot de zwaksten in Europa, het investeringsniveau laat zeer te wensen over, evenals de groei van de productiviteit. Het land vergrijst verder in razend tempo en het voert een beggar-thy-neighbour beleid. Door de lonen kunstmatige laag te houden, subsidiëren de Duitsers de export naar de rest van de wereld. Desondanks begint de crisis toch greep te krijgen op onze Oosterburen. Over het afgelopen tweede kwartaal van dit jaar is ook de Duitse economie gekrompen. Maar ook de prestaties over de crisisjaren zijn minder indrukwekkend, dan ze op het eerste gezicht lijken. Zo is de Duitse economie sinds 2008 met een magere 3,6% gegroeid. Dat is minder dan de Zweden en de Zwitsers hebben laten zien.
Misschien is het Duitse economische beleid over de afgelopen 10 à 15 jaar minder imponerend dan aangenomen. Nog aan het begin van deze eeuw gold het land als de zieke man van Europa. Om er weer bovenop te komen, heeft het land een politiek van kostenbeheersing geëntameerd. Dat mondde uit in een daling van het investeringsniveau van 22,3% van het Bruto Binnenland Product naar17% in 2013. De gevolgen van dit beleid zijn goed merkbaar. De infrastructuur van het land zou best een opknapbeurt kunnen gebruiken en op elk niveau schiet het onderwijs tekort. Volgens de OESO is het bovendien moeilijk zaken te doen in Duitsland. Het land mag dan veel topbedrijven binnen zijn grenzen hebben, maar er is daaronder geen enkel bedrijf, dat in dezelfde league speelt als Facebook of Google.
gedachtegang echter ook omkeren en beweren dat een te groot overschot een bewijs is van falen. Lonen stagneren, de vraag zakt in en de spaaroverschotten worden niet in het binnenland geïnvesteerd maar stromen de grens over. Voeg daar nog aan toe, dat het bancair systeem zwak is en dan blijkt de claim, dat Duitsland het anker van stabiliteit voor de eurozone is, pure bluf te zijn.
De zwakke koopkracht treft trouwens niet alleen de Duitse werknemers, maar ook de rest van de eurozone. Die kan zijn spulletjes maar moeilijk kwijt op de grootste markt van de zone. Dat maakt het herstel weer moeizamer. De claim, dat landen als Griekenland nooit hun leningen zullen aflossen, krijgt iets van een self fulfilling prophecy.
Duitsland zou er alleen al uit eigenbelang goed aan doen meer te investeren in een snelle verbetering van de productiviteit. Dat zou de koopkracht van burgers meer ten goede komen dan het huidige systeem te handhaven; het systeem van het eenzijdig verbeteren van het concurrerend vermogen door de kosten te verlagen. Daar zou de rest van Europa ook weer van kunnen profiteren en zou er wellicht een einde kunnen komen aan de crisis.
Cor Wijtvliet
BELANGRIJK:
De recente daling van de goudprijs naar het laagste niveau in negen maanden mist zijn uitwerking op de mijnbouwsector niet. Wereldwijd hebben verschillende grote goudmijnen de afgelopen 18 maanden hun productie teruggeschroefd, omdat het op dit prijsniveau minder lucratief is de capaciteit te verhogen. Het kritieke niveau ligt op $1.200 per troy ounce, zo vertelt portfoliomanager Joseph Foster van Van Eck Global tegenover Reuters. “Zakt de goudprijs onder dit niveau, dan gaan veel mijnen over de hele wereld het moeilijk krijgen”, zo licht Foster toe. Het fonds waar hij voor werkt heeft een groot aandeel in Barrick Gold, Goldcorp en andere grote producenten.
Een lagere productie en sluiting van goudmijnen betekent nog meer ellende voor investeerders en producenten, die de goudmijnaandelen al met 67% hebben zien dalen sinds september 2011. De impact is vandaag de dag mogelijk nog groter dan tijdens de prijsdaling van eind jaren ’90, omdat veel mijnen hun productie niet gehedged hebben. De volledige versie van dit artikel verscheen eerder op een partner blog.
Veel goudmijnen draaien verlies bij een verder dalende goudprijs
Volgens analist Jeffrey Currie van Goldman Sachs kan de goudprijs de komende maanden nog veel verder dalen. Hoewel de goudprijs in euro’s nog een kleine 10% hoger staat dan begin dit jaar is het rendement in dollars bijna compleet verdampt. “De risico’s zijn overwegend negatief voor goud. Veel van de steun kwam dit jaar van geopolitieke onzekerheid in Oekraïne en in het Midden-Oosten en die onzekerheden zijn weggeëbd”, zo verklaarde de analist in een gesprek met Bloomberg.
Goldman Sachs heeft voor het einde van dit jaar een koersdoel van $1.050 per troy ounce geformuleerd voor het gele metaal, een doel waar Currie nog steeds aan vast houdt. Niet alleen Goldman Sachs is al enige tijd negatief over goud. Ook analist Michael Haigh van Société Générale voorzag vorig jaar, net als Jeffrey Currie, een forse daling van de goudprijs. Volgens Haigh kan er tussen nu en 2015 nog ongeveer 5% van de goudprijs af.
Dat vermogensbeheerders hun weging in goud verminderen blijkt onder andere uit de daling van de goudvoorraad van het GLD ETF. Alleen deze maand haalden banken meer dan 20 ton goud weg uit het fonds.
Interesse in goud-ETF's als het GLD neemt weer af (Afbeelding van Hollandgold)
De prijs van platina in dollars zakte afgelopen week naar het laagste niveau in vijftien maanden tijd, terwijl palladium het laagste niveau sinds april dit jaar bereikte. Een lange tijd deden deze alternatieve edelmetalen het veel beter dan goud en zilver, maar door het aansterken van de dollar en de zwakke economische groei in Europa staan de prijzen van alle edelmetalen onder druk. Sinds eind juni is de platinaprijs met 12% gezakt, het grootste verlies in een kwartaal in meer dan een jaar tijd. Beschikten de ETF’s wereldwijd in juli nog over een recordhoeveelheid platina, nu zijn de voorraden terug op het laagste niveau in vier maanden tijd.
De prijsdaling voor platina is achteraf gezien goed te verklaren. In juni kwam er een einde aan grote stakingen in Zuid-Afrika, een van de grootste producenten van platina ter wereld. Daarmee nam de vrees voor een wereldwijd tekort snel af. Ook is de situatie tussen Rusland en het ‘Westen’ wat gekalmeerd, want verder dan de bestaande sancties is het niet gekomen. Speculatieve beleggers anticipeerden om een tekort aan platina, indien Rusland de levering van platina aan Westerse landen zou onthouden. Zo ver is het gelukkig nog niet gekomen, waardoor tekorten als gevolg van handelsbeperkingen uitbleven.
Vraag- en aanbodfactoren drukken prijs platina naar beneden
Op zaterdag 20 september organiseerde Paul Buitink aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam het congres Geld voor de Toekomst. Met een groot aantal sprekers werd vanuit verschillende invalshoeken gekeken naar bitcoin, geld, goud en aanverwante onderwerpen. Ook Teunis Brosens van ING gaf een presentatie, waarin hij enkele hardnekkige misverstanden over geldschepping en de werking van banken probeert recht te zetten. De presentatie van Brosens geeft een min of meer chronologische weerspiegeling van de evolutie van het geldsysteem.
Teunis Brosens beschrijft dat geld in de basis ontstond uit krediet en dat het van daaruit ontwikkeld is tot briefgeld, muntgeld en digitaal geld. In een kort college over geldcreatie laat hij stap voor stap zien welke veranderingen er plaatsvinden op de balans van banken en particulieren bij de aanschaf van een huis. Volgens Teunis Brosens zijn schulden niet erg, zo lang het maar productief en met mate gebruikt wordt. Een nuchtere en heldere conclusie, ware het niet dat ook de Nederlandse bankensector er niet in geslaagd is de leenwoede van de Nederlandse consument te temmen. Denk bijvoorbeeld aan onze enorme private schuld, veroorzaakt door het rijkelijk verstrekken van hypotheekleningen…
Over Bitcoins is Brosens redelijk sceptisch. Hij benadrukt dat de geldhoeveelheid relatief constant is, waardoor prijzen sterk kunnen schommelen. In een op krediet gebaseerd geldsysteem kan het aanbod van geld stijgen en dalen met de behoefte aan krediet in de economie. Dat geeft volgens de bankier van ING meer prijsstabiliteit.
Nu de economie gezonde tekenen van herstel begint te vertonen, zijn er iedere dag meer mensen op zoek naar marktsectoren om in te investeren. Veranderingen in consumententrends en technologie hebben een enorm effect gehad op de branches die goed gescoord hebben in 2014 en om die reden zoeken investeerders nieuwe gebieden om hun geld te verdienen. Als je dit jaar nog wilt investeren, overweeg dan eens je geld te steken in een van deze branches.
Deze suggestie kan op de lachspieren werken, gezien de reputatie die banken de afgelopen jaren opgelopen hebben, maar met de huidige staat van economisch herstel is de financiële sector een goede investering. Deze sector omvat een scala aan verschillende diensten, van hypotheken en banken, tot de financiering van kleine bedrijven, investment banking en beursvennootschappen. Timing is essentieel in deze sector – nu we een nieuwe periode van ‘bloei’ in gaan, zijn er enorme resultaten te behalen met je investering. Het is een riskante markt, maar een die de moeite zeker waard kan zijn.
De belangrijkste reden waarom energie een verstandige investeringskeuze is ligt voor de hand: mensen zullen haar altijd nodig hebben. Bovendien is de energiesector tegenwoordig enorm aan het veranderen (denk aan ontwikkelingen in wind-, zonne- en waterenergie), wat mensen aanzet erin te investeren. Nog een voordeel van investeren in energie is dat het een gezonde sector blijft, wat er ook gebeurt op de markt.
Dankzij soepeler geworden wetgeving worden online kansspelen wereldwijd steeds populairder, nu men ook een smartphone kan gebruiken om een gokje te wagen. Menig online casino, zoals OnlineCasinosNederland.nl, overtreft tegenwoordig de oude bekende variant die een avond uit vereist. Daarom kiezen investeerders tegenwoordig steeds vaker voor de computerversie. Deze branche is met name in de afgelopen tien jaar sterk gegroeid en is tegenwoordig bijna 42 miljard dollar waard, waar dat in 2004 nog maar 7 miljard dollar was.
Gelijk de exponentiële groei van de online casinobranche gedijt ook de telecomsector dankzij de opkomst van de smartphone. Het lijkt alsof mobiele telefoons al jaren onderdeel uitmaken van ons leven, maar in vergelijking met andere branches is dit een relatief nieuwe sector en daarmee een uitgelezen gebied om te investeren. Je moet eerst wel je huiswerk goed doen en onderzoeken wat het beste moment is om je geld in telecommunicatie te stoppen. Onderzoek bijvoorbeeld welke nieuwe bedrijven naam aan het maken zijn voor je een duik waagt.
Met ingang van dinsdag 30 september worden de China yuan en de euro direct inwisselbaar, zo maakte Bloomberg vandaag bekend. Deze stap zorgt voor lagere transactiekosten en maakt het daardoor aantrekkelijker om deze valuta te gebruiken in economische transacties tussen beide handelsblokken, zo schrijft de People’s Bank of China in een persverklaring op haar website. Op 10 oktober vorig jaar tekenden de Europese Centrale Bank (ECB) en de Chinese centrale bank nog een valutaswap om het gebruik van de eigen valuta te stimuleren.
De euro wordt de zesde grote valuta die direct ingewisseld kan worden voor Chinese yuan. Eerder werd er al directe inwisselbaarheid gegarandeerd voor de Amerikaanse dollar, de Australische dollar, de Nieuw-Zeeland dollar, het Britse pond en de Japanse yen. Met een directe inwisselbaarheid van de yuan en de euro wordt het gebruik van dollars overbodig gemaakt. In het verleden was het gebruikelijk dat de valuta eerst werd omgezet naar dollars, maar dat is binnenkort niet meer nodig voor Europese bedrijven die zakendoen met Chinese bedrijven en vice versa.
“Dit is een frisse stap voorwaarts in de internationalisering van de Chinese yuan. Echter, de werkelijke impact op wisselkoersen en bedrijven zal beperkt blijven omdat het handelsvolume van yuan naar andere valuta dan dollars nog niet zo groot is”, zo verklaarde analist Liu Dongliang van de China Merchants Bank in Shenzhen. Om de cijfers in perspectief te plaatsen: In de eerste helft van 2014 werd er voor 12,2 biljoen yuan verhandeld in dollars, tegenover slechts 110,4 miljard yuan in euro’s en 251,7 miljard yuan in Japanse yen.
De euro en de yuan worden direct inwisselbaar
In 1971 werd de dollar ontkoppeld van goud, met als gevolg dat de goudprijs en de olieprijs de lucht in schoten. De grote overwaardering die zich had opgebouwd in de dollar uitte zich in een veel hogere prijs voor olie en goud. Pas in 1980 werd deze snelle prijsstijging gestopt, nadat de Amerikaanse centrale bank de rente verhoogde tot 20%. Wat volgde was een periode van relatieve stabiliteit, die door economen en centrale bankiers ook wel de ‘Great Moderation’ wordt genoemd. De economie groeide, terwijl de inflatie laag bleef en de werkloosheid daalde.
Toch stopte de waardedaling van de dollar niet, zoals de volgende grafiek van vermogensbeheerder Incrementum laat zien. De grafiek suggereert misschien dat goud en olie na 1971 heel duur zijn geworden, maar de realiteit is dat de waarde van de Amerikaanse dollar sterk is afgenomen. Dat zien we terug aan de verhouding tussen olie en goud, die van 1971 tot en met vandaag nog steeds binnen een smalle bandbreedte beweegt.
Koopkracht dollar tegenover olie en goud
Terwijl het gebruik van contant geld in landen als Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk sterk aan populariteit verliest, blijft men in Argentinië volop contant geld pinnen. Zoveel zelfs dat de geldautomaten om de haverklap buiten gebruik raken. Meer dan 4.000 van de ongeveer 12.000 geldautomaten in het Latijns-Amerikaanse land moet ieder jaar vervangen worden, zo bericht de Argentijnse krant Clarin. Er wordt zoveel geld gepind dat automaten vaak leeg of buiten gebruik zijn, met als gevolg dat Argentijnen veel tijd kwijt zijn aan het vinden van een werkelijke geldautomaat.
Er zijn twee oorzaken aan te wijzen voor de grote vraag naar contant geld. Als eerste is er de hoge inflatie van ongeveer 40%. Daardoor wordt er vaker geld opgenomen en uitgegeven dan in andere landen waar de inflatie lager is. Nog belangrijker is een zeer praktisch probleem: het grootste bankbiljet heeft een waarde van 100 pesos, wat omgerekend minder dan €12 waard is. Het biljet van honderd pesos is al sinds 1999 het grootste bankbiljet in Argentinië, terwijl er sindsdien sprake is geweest van een zeer hoge inflatie.
Argentijnen in de rij bij een bankautomaat (Afbeelding van AFP, door Mario Goldman)
De Chinese yuan wint razendsnel aan populariteit als internationaal betaalmiddel, zo blijkt uit de laatste cijfers van het internationale SWIFT betalingssysteem. In de maand augustus was de totale waarde van alle transacties die in Chinese yuan werd uitgevoerd namelijk drie keer zo groot als twee jaar geleden. Ook zijn er nu 35% meer financiële instellingen die de yuan renminbi accepteren voor internationaal betalingen naar bedrijven en personen in het Chinese vasteland en in Hong Kong.
Stephen Gilderdale van betalingssysteem SWIFT ziet het gebruik van de renminbi door financiële instellingen en bedrijven sterk toenemen. Ook in Hong Kong, waar de Hong Kong dollar de gangbare munteenheid is, wordt de yuan steeds vaker gebruikt. Een toenemend aantal transacties in de Chinese valuta zorgt er ook voor dat er ook meer behoefte is aan financiële instrumenten waarin men yuan kan omzetten. Het is dan ook niet vreemd dat de Chinese overheid haar financiële markt toegankelijker maakt voor buitenlandse banken.
Vergeleken met de Amerikaanse dollar speelt de yuan nog nauwelijks een rol van betekenis. Cijfers van het SWIFT betalingssysteem laten zien dat in de maand augustus 1,64% van alle transacties in de yuan werd uitgevoerd, tegenover 1,57% in de maand juli. Daarmee staat de munt op de zevende plaats van meest gebruikte valuta binnen SWIFT, zo schrijft China Daily.
De yuan wint al jaren aan terrein als internationale betalingsmunt, maar het marktaandeel blijft vrij klein ten opzichte van de dollar