Nieuwe zorgen omtrent Italië en Spanje hebben de kans op het uiteenvallen van de Eurozone groter gemaakt, zo bericht The Telegraph dit weekend. Wat eerst als bijna ondenkbaar werd gezien begint nu steeds waarschijnlijker te worden, aldus een aantal Britse ministers. Volgens een oud-minister houdt Groot Britannie zelfs al rekening met het wegvallen van de euro, wat nu nog slechts een kwestie van tijd zou zijn. Britse ambassades in de Eurozone hebben instructies gekregen om plannen op te stellen voor 'onvoorziene situaties', zoals grootschalige rellen en sociale onrust. Ambassades moeten zich ook voorbereiden op een situatie waarin Britse burgers, wonend in verschillende landen van de Eurozone, geen toegang meer kunnen krijgen tot hun bankrekening en mogelijk ook geen geld meer kunnen opnemen.

De Financial Services Authority gaf deze week een publieke waarschuwing aan Britse banken om hun noodscenario's voor het uiteenvallen van de muntunie te versterken en uit te breiden. Volgens sommige analisten kan een onordelijke 'default' van één van de Eurolanden een kettingreactie teweeg brengen in de financiële markten, met als gevolg een mogelijke ineenstorting van het hele financiële systeem. Een niet functionerend banksysteem zal het voor spaarders onmogelijk maken om geld op te nemen en voor bedrijven onmogelijk maken om nieuwe leningen te verkrijgen bij de banken. Volgens sommige economen kan het BBP (een indicator voor de omvang van de economie), maximaal halveren, wat natuurlijk gepaard zal gaan met een hoge werkloosheid in de Eurozone. Een analist van UBS waarschuwde eerder al dat het uiteenvallen van de Eurozone in het meest extreme geval gepaard kan gaan met de dreiging van sociale onrusten, waarin de overheid de eigendomsrechten van haar burgers niet meer kan garanderen. Een hogere werkloosheid die kan voortkomen uit een dergelijke crisis zal volgens de analist van UBS ongetwijfeld gepaard gaan met een vorm van sociale onrust.

Financiering Spanje en Italië

Volgens de laatste berichten zou de nieuwe Spaanse regering van plan zijn om aan te kloppen bij het Europese noodfonds of het IMF voor financiële steun. Italië gaf onlangs nieuwe staatsobligaties uit met looptijden van 6 maanden en 2 jaar, waarover het land een ongekend hoge rente moest betalen. Beleggers die Italië voor een half jaar geld willen uitlenen krijgen daarvoor een rentevergoeding van 6,5%, ruim het zesvoudige van het rendement op een reguliere spaarrekening bij een bank (uitgaande van ongeveer 2% per jaar). De rentevergoeding voor 2-jaars staatsobligaties was nog hoger, het land moest een rente van 7,8% geven om haar obligaties geplaatst te krijgen. Deze percentages zijn verre van houdbaar in een economie die nog nauwelijks groeit en die gebukt gaat onder een schuldenlast die groter is dan het jaarlijkse BBP.

Italië moet voor eind januari 2012 voor €30 miljard aan nieuwe obligaties plaatsen. Volgens analisten is er geen garantie voor een succesvolle veiling. Als investeerders niet al het schuldpapieren willen kopen moet een derde partij instappen om een ongecontroleerde 'default' te voorkomen. In gesprekken tussen Merkel, Sarkozy en Monti werd de conclusie getrokken dat de val van Italie ''ongetwijfeld het einde zal betekenen van de euro''.

Goud als het geheime wapen voor Europa?

Ondertussen moeten we niet vergeten dat Italië een relatief grote goudvoorraad heeft liggen en dat ook in andere Europese landen erg veel goud in de kluizen ligt. De muntunie kan met een 'herontdekking' van het goud nog nieuw leven worden ingeblazen, maar het is de vraag wie dat idee het eerste oppert op het Europese toneel. Ook hebben Europese landen veel schuld onderling aan elkaar uitstaan, waardoor er inte binnen de Eurozone nog wel het een en ander mogelijk is om de schuldenlasten te verlichten. Alleen Duitsland, Frankrijk en Italië hebben gezamenlijk al voor ruim 8200 ton aan goud in de kluizen liggen (als we de officiële cijfers van het IMF mogen geloven) en binnen de gehele Eurozone ligt er volgens The Financial Times bijna 10.800 ton aan goud in de kluizen opgeslagen. Het goud kan gebruikt worden als onderpand voor de staatsschulden, waardoor het vertrouwen op de obligatiemarkt kan terugkeren. Voor dit scenario moet goud wel opnieuw worden gewaardeerd, tegen een koers die het veelvoud is van de huidige koers. In dit artikel van The Financial Times, dat begin deze week werd gepubliceerd, wordt de casus van een door goud gedekte Europese obligatiemarkt verder uitgewerkt.

Close-up van de euro, afbeelding van Bloomberg