vik-iceland-holidayIJsland werd in 2008 getroffen door een economische ramp. De banken gingen failliet en waren te groot om te redden. U herinnert zich de berichten in de media over IJsland (en IceSave) vast nog wel.

Dan Finland en Nederland. De zogeheten ‘sterke landen’ van de eurozone. Beide landen kregen ook te maken met economische schokken die overigens weinig voorstelden vergeleken met de bankencrisis in IJsland. Des te opmerkelijker dan ook dat de economie van IJsland beter presteert. De verklaring? Finland en Nederland zitten gevangen in de euro. IJsland niet.

IJsland

De werkloosheid in IJsland bedraagt momenteel 4,1%. Minister-president Gunnlaugsson verwacht dat dit percentage zelfs tot onder de 2% zal dalen. Bovendien heeft de IJslandse economie de omvang van voor de crisis in 2008 reeds gepasseerd.

In 2008 gingen de banken in IJsland failliet. Zelf moest het land lenen bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) om niet ook failliet te gaan. Er werd vervolgens stevig bezuinigd, de kroon kelderde 60% in waarde en de inflatie schoot tijdelijk fors omhoog. Dankzij de goedkope munt werd IJsland plotseling interessant voor buitenlandse investeerders. Vanwege de hoge private schulden had de crisis in IJsland gemakkelijk kunnen uitmonden in een depressie maar vooral door de goedkope IJslandse kroon bleef het land dat bespaard.

iceland-krona-euro

Koers van de IJslandse kroon tegenover de euro

Finland

In Finland bedraagt de werkloosheid op dit moment 9,4%. En de Finse economie is momenteel ruim 5% kleiner dan in 2007. Finland kreeg de afgelopen jaren te maken met drie schokken. De eerste twee hebben te maken met technologieconcern Apple…

Door het succes van de iPhone werd Nokia vrijwel weggevaagd. In zijn beste jaren was Nokia goed voor maar liefst 40% van de totale investeringen in onderzoek en ontwikkeling in Finland. De tweede schok heeft te maken met de digitalisering van kranten en magazines (kortom: de iPad). Als gevolg van deze digitalisering daalt de vraag naar papier – eerder goed voor 10% van de export van Finland.

Een derde schok heeft te maken met Rusland. Rusland was eerder eveneens goed voor 10% van de export van Finland. Vanwege de lage olieprijs en Europese sancties staat deze export nu onder druk.

finse-euroMet een eigen munt had Finland deze kunnen devalueren waarmee concurrentiekracht zou zijn gewonnen. Daarvan is namelijk veel verloren gegaan sinds de euro is ingevoerd doordat de Finnen de lonen sterk hebben laten oplopen. Een goedkopere munt zou bovendien de inflatie opstuwen. Dat zou voor Finland evenmin ongunstig zijn aangezien het land juist kampt met dalende prijzen (deflatie).

Vanwege de euro is devaluatie geen optie meer en is Finland nu gedwongen tot een ‘interne devaluatie’. Zo stelde minister-president Sipilä afgelopen week nog voor de lonen 5% te verlagen. Bovendien worden belastingen verhoogd. En bezuinigt de Finse overheid om haar begrotingstekort maar niet boven de Europese grens van 3% te laten uitkomen.

Door aanhoudende bezuinigingen, lastenverzwaringen en lagere lonen daalt de binnenlandse consumptie. Het antwoord van de Finse overheid daarop? Nog meer bezuinigen. Vanwege de euro en Brussel mag en kan het land niet anders…

Nederland

In Nederland bedraagt de werkloosheid momenteel 6,9%. En onze economie is nu fractioneel kleiner dan in 2007. Anders dan voor Finland is de euro voor Nederland niet te duur maar juist te goedkoop. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het zeer hoge handelsbalansoverschot van Nederland van circa 10%. Let wel: dat wij een overschot hebben betekent automatisch dat elders tekorten zijn.

De schok waar Nederland mee te maken kreeg betreft de daling van de huizenmarkt. Mede door de forse overheidssubsidiëring van hypotheekschuld en de te goedkope euro was in Nederland een huizenprijzen luchtbel ontstaan die in 2008 knapte. Dalende huizenprijzen zorgden ervoor dat veel Nederlanders zich genoodzaakt voelden hun uitgavenpatroon te matigen. Een recessie volgde.

In reactie op de recessie en om binnen de Europese 3%-norm te blijven besloot onze overheid zelf eveneens te gaan bezuinigen. Bezuinigingen aan private en publieke kant versterkten elkaar en verklaren waarom onze economie nog altijd kleiner is dan in 2007. Zelfs tijdens de Grote Depressie in de jaren ’30 van de vorige eeuw was het met de groei niet zo beroerd gesteld. Met dank aan de euro.

De euro maakt problemen erger (ook in de sterke landen)

Ook voor de zogeheten ‘sterke landen’ van de eurozone die zich netjes aan alle regels houden is de euro destructief. Een devaluatie is door de euro niet meer mogelijk, het rente-instrument is als gevolg van de euro eveneens opgegeven en tekorten van boven de 3% zijn niet meer toegestaan. Wanneer zich een schok voordoet is de enige optie nog om te bezuinigen. Maar in tijden van zwakte verergert dat de zaken alleen maar.

Door de euro worden gewone problemen (Finland, Nederland) veranderd in buitengewone problemen. En van extreme problemen (Griekenland) maakt de euro een regelrechte ramp. IJsland werd in 2008 eveneens met extreme problemen geconfronteerd. Maar zijn economie is de crisis inmiddels alweer te boven en bijna geen IJslander die nog werkloos is. IJsland had de euro (gelukkig) niet…

Hendrik Oude Nijhuis

hendrik-oude-nijhuisOver de auteur: Hendrik Oude Nijhuis is een expert op het gebied van value investing en medeoprichter van Kingfisher Capital, een op value investing principes gebaseerde business model & investment research boutique. Hij heeft uitgebreid onderzoek verricht naar de investeringsstrategieën van value investors als Warren Buffett. Zijn publicaties zijn verschenen in zowel Nederlands- als Engelstalige media, waaronder Het Financieele Dagblad, Z24.nl en Gurufocus.com. Eerder is hij als bestuurslid actief geweest voor onder andere de beleggingsstudieclubs HCC Beleggen en B.S.C. Duitenberg.

Hendrik heeft Management, Economics & Law aan de Universiteit Twente gestudeerd en is auteur van de Nederlandstalige bestseller over Warren Buffett: ‘Leer beleggen als Warren Buffett – zijn beleggingsstrategie in theorie & praktijk’. Van dit boek is in 2014 een derde druk uitgebracht en is tevens als audioboek beschikbaar. Online hebben al meer dan 100.000 beleggers een exemplaar van ‘Leer beleggen als Warren Buffett’ aangevraagd.

*Een aantal van onze columns over de euro bundelden wij vijf jaar geleden (april 2010) in een online-boekje getiteld ‘Terug naar de Gulden?’. Dit boekje is via deze link te downloaden (PDF-bestand).

Lees meer over value-investing op warrenbuffett.nl en beterinbeleggen.nl

Disclaimer: De artikelen van gastschrijver Hendrik Oude Nijhuis zijn op persoonlijke titel geschreven en hoeven daarom niet altijd de visie van Marketupdate te vertegenwoordigen. Marketupdate geeft geen beleggingsadvies en de artikelen van Hendrik Oude Nijhuis moeten ook niet als zodanig worden aangemerkt. Marketupdate heeft geen geld ontvangen of betaald voor deze bijdrage.